Tôi chọn ở lại bởi Việt Nam còn nhiều điều tôi chưa biết

Anh Tamaru Hitoshi tại Ô Quan Chưởng, Hà Nội. (Ảnh: NVCC)

Một ngày cuối tháng 8/2026, tôi ngồi trước một mẹt bún đậu trên phố Phan Huy Ích, Hà Nội. Trong chiếc bát nhỏ trước mặt là thứ nước chấm có màu sắc và mùi hoàn toàn xa lạ với tôi: mắm tôm.

Phản ứng đầu tiên của tôi là: “Mắm tôm ư? Không đời nào!”. Tôi chợt nghĩ đến natto - món đậu nành lên men quen thuộc của Nhật Bản. Nhiều người nước ngoài cũng e ngại natto ngay từ lần đầu nhìn thấy hoặc ngửi thấy nó. Nhưng tôi lại thích món này. Vậy thì mắm tôm, biết đâu cũng giống như natto?

Tôi chấm thử một miếng và nhanh chóng nhận ra cảm giác ban đầu của mình không đúng. Mùi không quá nồng như tôi lo, vị mắm đậm, có chút cay tê nơi đầu lưỡi và vị ngọt của tép. Trên mẹt là bún, đậu mơ, thịt luộc, chả cốm cùng nhiều món ăn kèm. Tôi thử từng thứ, lúc chấm mắm tôm, lúc dùng nước mắm. Ý nghĩ “giá như mình biết món này sớm hơn” vừa xuất hiện thì chiếc đĩa trước mặt đã gần như sạch.

Một người Việt ngồi bên cạnh chỉ tôi cách pha mắm tôm: thêm đường, vắt quất, cho dầu nóng rồi đánh đến khi nổi bọt. Tôi làm theo. Vị mặn lúc trước không còn, hương vị thay đổi hẳn. Những chuyện như vậy khiến tôi ngày càng tò mò hơn về cách người Việt ăn và nêm nếm món ăn.

Sau đó, khi lại ngồi trước một mẹt bún đậu, tôi không còn tự hỏi “có ăn được không?” nữa. Tôi bắt đầu để ý xem người Hà Nội ăn những món quen thuộc của họ như thế nào.

Những bữa cơm sau giờ làm

Tôi là Tamaru Hitoshi, sinh năm 1989, quê Kyoto. Tháng 10/2023, tôi được một công ty Nhật Bản chuyên về dịch vụ vệ sinh nhà ở cử sang Hà Nội để triển khai hoạt động tại Việt Nam.

Trong thời gian làm dịch vụ vệ sinh nhà ở, anh Hitoshi vẫn trực tiếp đến nhà khách hàng để làm việc và lắng nghe phản hồi. (Ảnh: NVCC)

Đây là dịch vụ vệ sinh chuyên nghiệp, xử lý những vết bẩn khó làm sạch bằng cách lau dọn thông thường. Dù giữ vị trí giám đốc, tôi vẫn trực tiếp đến nhà khách hàng để nghe phản hồi và hiểu công việc thực tế. Có lúc tôi tự tay cọ rửa cả bồn cầu.

Công việc ấy đưa tôi đến hơn 140 gia đình Việt Nam. Điều tôi không ngờ là sau khi dọn dẹp xong, ở hầu hết những gia đình mình đến, chủ nhà lại mời tôi ở lại ăn. Có người còn đùa: “Con gái nhà tôi thế nào?”. Nhiều lúc tôi không biết ai mới là khách hàng nữa. Tôi đến để làm dịch vụ nhưng khi công việc xong lại được tiếp như một vị khách tới chơi nhà.

Sau giờ làm, anh Hitoshi thường được các gia đình khách hàng mời ở lại dùng bữa. (Ảnh: NVCC)

Có một bữa cơm tôi vẫn nhớ. Gia đình hôm đó rất thích hàng Nhật Bản, đồ điện trong nhà gần như đều là sản phẩm Nhật. Chủ nhà vừa cười vừa nói: “Hôm nay nhà tôi nấu gạo ngon bằng nồi cơm điện Nhật đấy, nhất định phải ở lại ăn nhé!”.

Cũng hôm ấy, lần đầu tôi được chỉ cách pha muối tiêu chanh. Giữa bàn là đĩa gà hấp. Tôi xé một miếng, chấm nhẹ vào muối tiêu chanh rồi ăn cùng cơm trắng. Hôm ấy tôi làm việc khá nhiều, người đầy mồ hôi. Tôi ăn và bật ra ý nghĩ: “Có khi gạo Việt Nam ngon nhất thế giới mất!”.

Thời gian đó, vốn tiếng Việt của tôi rất ít ỏi. Tôi đến nhà khách hàng, cố gắng làm mọi thứ thật sạch nhưng nhiều khi không hiểu hết mọi người đang nói gì. Công việc xong, một bữa cơm được dọn ra. Có lẽ vì thế, tôi cảm thấy nó giống như một phần thưởng.

Tôi cũng từng thường xuyên mải làm đến mức bỏ bữa trưa. Một nhân viên người Việt thấy vậy, một hôm nói: “Mẹ em làm hai phần cơm hộp, một phần cho em và một phần cho anh. Mình cùng ăn nhé!”. Tôi thấy ngại nên ban đầu từ chối, nhưng rồi ngày nào cậu ấy cũng mang cơm tới.

Anh Hitoshi và người bạn từng mang cơm hộp cho anh mỗi ngày, trong một lần anh mời bạn đến nhà hàng Nhật Bản nhân dịp sinh nhật. (Ảnh: NVCC)

Hộp cơm mỗi ngày một khác: khi là gà hoặc đậu phụ sốt cà chua, khi là thịt lợn nêm thứ gia vị hơi giống cà ri. Sau này, tôi tới nhà cậu ấy và gặp mẹ cậu. Nhìn căn bếp, tôi chợt nghĩ: “À, những hộp cơm mình vẫn ăn được làm ở đây”.

Kể từ đó, mỗi lần nhận cơm, tôi nghĩ nhiều hơn đến người đã bỏ thời gian chuẩn bị nó và tự nhắc mình phải biết trân trọng, biết ơn. Được ăn những hộp cơm ngon như vậy mỗi ngày, với tôi là một niềm hạnh phúc.

Ngoài những bữa ăn, tôi còn nhận được nhiều sự giúp đỡ trong những việc rất nhỏ. Có lần xe máy hỏng giữa trời mưa, một người Việt tình cờ đi ngang qua đã giúp đẩy xe tôi về tận nhà. Khi mới sang Hà Nội, không biết mua gạo thế nào, tôi được bác bảo vệ nơi mình ở đưa ra chợ và chỉ loại gạo nên chọn.

Có lúc tôi tự hỏi: mình đã được nhiều người giúp như vậy, mình có thể làm gì để đáp lại?

Tôi chọn ở lại Việt Nam

Khoảng tháng 4/2025, tôi phải đưa ra một quyết định. Do có sự khác biệt về định hướng với công ty ở Nhật Bản, tôi quyết định nghỉ việc. Cùng thời điểm đó, hoạt động kinh doanh dịch vụ vệ sinh nhà ở mà công ty triển khai tại Việt Nam cũng kết thúc.

Khi ấy, tôi đã phân vân giữa việc ở lại Việt Nam và trở về Nhật. Trong thời gian làm việc tại đây, tôi đã có kinh nghiệm thu hút khách hàng và nhận thấy nhiều doanh nghiệp Nhật Bản ở Việt Nam cũng gặp khó khăn trong việc này. Tôi nghĩ mình có thể dùng kinh nghiệm đó để hỗ trợ họ, đồng thời góp phần đưa những dịch vụ tốt của Nhật Bản đến gần hơn với người Việt Nam.

Anh Hitoshi ghi hình trong quá trình tìm hiểu ẩm thực và đời sống tại Hà Nội. (Ảnh: NVCC)

Tôi quyết định ở lại, tự lập nghiệp và chuyển sang làm tư vấn chuyên về quản trị và marketing cho các doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam. Hiện tôi hỗ trợ một số doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực như dịch vụ nội thất và dịch vụ ăn uống.

Nhưng công việc chỉ là một phần trong lựa chọn ấy. Tôi vốn thích tiếp xúc với những nền văn hóa khác. Khi bước vào một thế giới mình chưa biết, mỗi phát hiện mới đều mang lại cho tôi một niềm vui khó có gì thay thế được. Nếu trở về Nhật Bản, tôi sẽ quay lại với một thế giới đã quen thuộc. Ở Việt Nam, tôi vẫn còn nhiều điều chưa biết. Có lẽ trên hết, tôi đơn giản là rất thích bầu không khí của Hà Nội.

Việc gặp gỡ với những người từng cùng tôi ngồi quanh bàn ăn là một trong những điều khiến tôi dần cảm thấy Việt Nam giống như “quê hương thứ hai”.

Ngay cả những ngày không quay video, tôi vẫn chủ yếu ăn món Việt: một bát phở gà khoảng 35.000 đồng gần nhà hay một phần xôi xéo khoảng 15.000 đồng vào buổi sáng. Thỉnh thoảng tôi mới mua nguyên liệu về nấu canh miso. Có lần lâu ngày ăn lại món Nhật, tôi bất ngờ nghĩ: “Mặn thật!”.

Tôi bắt đầu làm video về ẩm thực và cuộc sống Việt Nam một cách nghiêm túc từ khoảng tháng 7/2026. Trước đó, câu hỏi mình có thể làm gì để đáp lại những tình cảm đã nhận được ở đây đã ở trong đầu tôi một thời gian.

Khi còn ở Nhật Bản, công việc từng đưa tôi đi qua cả 47 tỉnh, thành. Tôi thường tìm những quán nổi tiếng hoặc những quán đã tồn tại lâu năm ở nơi mình đến và nhận ra rằng ăn ở một quán lâu đời cũng là một cách tiếp xúc với văn hóa địa phương.

Tôi thích lịch sử và Hà Nội khiến tôi liên tưởng một chút đến Kyoto. Ở những thành phố có lịch sử lâu đời thường có những quán cũ, món ăn và không gian mang dấu ấn riêng. Nhiều nơi như vậy lại ít quảng cáo.

Tôi muốn dùng những trải nghiệm của mình để giới thiệu không chỉ món ăn mà cả không khí, câu chuyện và nét riêng của một quán. Nếu những chia sẻ ấy hữu ích cho người xem và giúp một quán được nhiều người biết đến hơn, tôi nghĩ đó cũng là một cách đáp lại tình cảm mình đã nhận được ở Việt Nam.

Tôi vẫn còn nhiều nơi muốn đi. Tôi muốn lên vùng núi, có dịp ăn cùng đồng bào các dân tộc thiểu số và thử những món mình chưa biết. Tôi cũng muốn vào miền Nam để cảm nhận hương vị ở đó khác miền Bắc ra sao.

Ngay cả với một món quen thuộc như phở, tôi vẫn còn nhiều điều muốn hiểu. Khi mới sang Việt Nam, ăn ở các quán khác nhau tôi gần như không nhận ra sự khác biệt. Ăn thường xuyên hơn, tôi mới dần cảm nhận được những khác biệt nhỏ trong nước dùng và sự chăm chút riêng của mỗi người nấu.

Có người hỏi nếu phải xa Hà Nội một thời gian dài, món tôi sẽ nhớ đầu tiên là gì. Tôi nghĩ là quẩy, đặc biệt là miếng quẩy được nhúng thật kỹ vào nước dùng phở bò. Một người bạn từng nói với tôi: “Quẩy là văn hóa của người Hà Nội”. Tôi vẫn nhớ câu ấy. Ở Nhật Bản không có món như vậy. Còn tôi thì đã mê quẩy mất rồi.

Clip anh Tamaru Hitoshi thưởng thức món bún đậu Hà Nội. (Nguồn: Facebook Hitoshi Mission):

Tình cha đưa tôi về Việt Nam

Về Việt Nam... là về nhà