Tận dụng tối đa phụ phẩm nông nghiệp địa phương, dùng nước thải biogas để bón cây trồng, giảm thiểu khai thác củi rừng… Đó là những giá trị thiết thực từ dự án "Chăm sóc lợn nái đen bản địa tuần hoàn" tại xã Tà Rụt (Quảng Trị). Dự án không chỉ tạo sinh kế, nâng cao thu nhập cho đồng bào thiểu số mà còn mở ra hướng làm nông nghiệp bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu tại vùng cao.
Cách làm mới trên đất đại ngàn
Chúng tôi đến xã Tà Rụt (tỉnh Quảng Trị) vào một ngày đầu tháng 9, khi vùng đất biên viễn này bắt đầu bước vào mùa mưa. Ghé thăm khu chăn nuôi của gia đình chị Hồ Thị Xiên (42 tuổi, trú tại thôn A Liêng), không khí rộn ràng hẳn lên bởi tiếng cười nói của chủ nhà. Con lợn nái đen của gia đình chị cách đây hơn tháng đã hạ sinh được 6 chú lợn con khỏe mạnh. Giờ, mỗi chú đã xấp xỉ 8kg.
Chị Xiên phấn khởi chia sẻ: “Trước đây, gia đình tôi được tổ chức Plan International Việt Nam hỗ trợ 3 con lợn nái đen bản địa. Sau 6 tháng chăm sóc, tôi đã bán 2 con được 9 triệu đồng. Số tiền này tôi dùng để tái đàn và đầu tư thêm con giống. Đến nay, tổng đàn lợn của gia đình đã lên tới 11 con”.
Chia sẻ về hiệu quả kinh tế từ mô hình mới, chị Xiên cho biết cách nuôi này nhàn hơn phương pháp truyền thống rất nhiều. Thay vì phải đi kiếm củi nấu cám như trước, chị tận dụng tối đa các phụ phẩm nông nghiệp sẵn có tại địa phương như cây chuối rừng, rau lang, sắn, ngô, cám gạo... rồi đem ủ với men vi sinh. Phương pháp này vừa giúp giảm chi phí thức ăn, vừa tăng cường hệ miễn dịch cho đàn lợn. Nhờ không phải vào rừng lấy củi nuôi lợn, chị Xiên tiết kiệm được nhiều thời gian để chăm lo cho các công việc khác của gia đình.
Cùng chung niềm vui, chị Hồ Thị Nan (sinh năm 1981, thôn A Đăng) cũng là một trong những hộ dân được dự án hỗ trợ 2 con lợn giống vào tháng 7/2025. Hiện tại, lợn nái nhà chị đã sinh lứa đầu tiên được 6 con, trung bình mỗi con nặng khoảng 5 kg.
Theo chị Nan, nguồn thức ăn tự nhiên, sẵn có tại chỗ giúp chi phí chăn nuôi ở mức rất thấp. Giống lợn đen bản địa lại thích nghi tốt với thời tiết khắt khắc nghiệt, thịt thơm ngon nên thương lái rất chuộng, giá trị kinh tế cao hơn hẳn so với nuôi lợn thông thường.
Vòng tuần hoàn sinh thái
Cũng theo chị Nan, phương pháp chăn nuôi này lại gom phân hữu cơ/nước thải biogas lại quay trở lại phục vụ việc bón cho cây trồng (trồng ngô, chuối, rau làm thức ăn cho chính đàn lợn) nên vừa giữ vệ sinh môi trường lại vừa cho hiệu quả cao.
Nếu lợn thường bán giá 80.000 đồng/kg thì lợn nái đen bản địa giá dao động từ 110 - 150.000/kg- Tiểu thương tại địa phương cho biết -
Phó Chủ tịch UBND xã Tà Rụt Hồ Văn Nhiếp cho biết: Sau 1 năm triển khai, đã có 26 con lợn được xuất bán với tổng doanh thu 105 triệu đồng. Hiện vẫn còn số lợn đang nuôi là 50 con. Mô hình bước đầu mang lại hiệu quả thiết thực, tạo công ăn việc làm, thêm nguồn thu nhập cho các hộ thành viên. Một số đã chủ động tái đầu tư từ nguồn thu sau mỗi lứa nuôi, góp phần duy trì và phát triển mô hình theo hướng bền vững. Dự án đã tạo thêm nguồn phát triển kinh tế xã hội, xóa đói giảm nghèo, nâng cao nhận thức phòng chống biến đổi khí hậu. Trong tương lai, chúng tôi mong rằng dự án được nhân rộng ở các thôn bản còn lại.
Nội dung: Phạm Hưng
Ảnh, video: Đinh Hòa
Thiết kế: Mai Anh