Người trẻ Sín Thầu nối tiếp mạch nguồn văn hóa Hà Nhì

Tiếng vọng từ những người giữ lửa biên cương

Tìm về các bản làng người Hà Nhì ở xã Sín Thầu, tỉnh Điện Biên vào một buổi chiều giáp cuối thu và đầu đông, khi tiếng trống hòa cùng tiếng cười nói rộn rã vang lên, chúng tôi bắt gặp hình ảnh những thanh niên nam nữ đang miệt mài tập luyện lại các điệu múa truyền thống. Không khí ấy cho thấy văn hóa Hà Nhì chưa bao giờ ngủ quên trong dĩ vãng, mà vẫn đang sống động từng ngày qua nhịp thở của thế hệ trẻ.

Thế nhưng, để có được mạch ngầm văn hóa chảy bền bỉ ấy, không thể không nhắc đến những bậc cao niên tâm huyết trọn đời với bản mường như ông Sừng Sừng Sinh hay ông Lý Xuyến Phù và ông Pờ Dân Xinh. Trong những câu chuyện bên bếp lửa hồng, ông Lý Xuyến Phù thường trầm ngâm nhắc lại về sự công phu, tỉ mỉ khi dựng nên một nếp nhà hay giữ gìn lề lối gia phong; trong khi ông Sừng Sừng Sinh lại luôn trăn trở về việc làm sao để con cháu không quên đi tiếng nói, phong tục của cha ông.

Giữa vùng biên viễn Sín Thầu, đồng bào Hà Nhì vẫn gìn giữ trọn vẹn những nét văn hóa truyền thống mang đậm bản sắc riêng. (Ảnh: Duy Linh)

Với các ông và bao thế hệ người già ở Sín Thầu, nỗi lo lớn nhất không phải là sự đổi thay của kinh tế, mà là sợ lớp trẻ lớn lên giữa nhịp sống hiện đại sẽ làm rơi rớt đi phần “hồn cốt” của dân tộc mình. Chính vì thế, sự hiện diện của những người cao tuổi uy tín ấy luôn là điểm tựa tinh thần vững chắc, là “thư viện sống” để những người trẻ tìm về mỗi khi muốn hiểu về cội nguồn.

Khi người trẻ chủ động tiếp nhận và nối dài mạch nguồn

Thấu hiểu những trăn trở của các bậc cha ông như: Pờ Dần Xinh - Nghệ nhân ưu tú, ông Sừng Sừng Sinh hay ông Lý Xuyến Phù, thế hệ trẻ ở Sín Thầu hôm nay đang từng bước vươn lên trở thành lực lượng chủ lực trong việc thực hành và lan tỏa văn hóa. Không đứng ngoài lề trước dòng chảy đương đại, các bạn trẻ biết cách kết hợp giữa niềm tự hào truyền thống với tư duy phát triển mới.

Hòa chung trong tiếng trống, nhịp chiêng, những buổi tập múa xèo luôn tràn ngập tiếng cười và niềm hứng khởi của tuổi trẻ Sín Thầu. (Ảnh: Duy Linh)

Trong những buổi sinh hoạt văn hóa hay các lớp truyền dạy do địa phương tổ chức, hình ảnh những thanh thiếu niên chăm chú lắng nghe từng lời dặn dò của các cụ, tập phát âm chuẩn tiếng mẹ đẻ hay học từng động tác múa truyền thống đã trở thành nét đẹp quen thuộc. Chang Khừ Pứ, một gương mặt trẻ năng động tại địa phương, chia sẻ rằng chính những lời căn dặn của các bậc cao niên trong bản đã thức tỉnh ý thức trong những người trẻ tuổi. “Lắng nghe các cụ kể chuyện mới thấy những giá trị mà ông cha để lại đáng quý biết bao. Tụi mình còn trẻ, nếu không học cách giữ tiếng nói, điệu múa và nếp nhà của các ông, các cụ, thì mai mốt ai sẽ giữ bản làng?”, Chang Khừ Pứ tâm sự.

Chang Khừ Pứ (ở giữa) - Luôn năng động học hỏi những nét truyền thống của dân tộc Hà Nhì. (Ảnh: Duy Linh)

Bên cạnh đó, sự nhạy bén của tuổi trẻ còn thổi một làn gió mới vào việc phát huy giá trị di sản. Nhiều bạn trẻ ở Sín Thầu đã biết cách kết hợp việc gìn giữ trang phục, phong tục truyền thống với việc phát triển du lịch cộng đồng, tự tin giới thiệu với du khách gần xa về bản sắc độc đáo nơi cực Tây Tổ quốc.

Để mạch nguồn mãi chảy trôi

Giữ gìn văn hóa chưa bao giờ là một con đường bằng phẳng, nhất là khi những tiện nghi hiện đại đang từng ngày tác động vào đời sống đồng bào vùng cao. Thế nhưng, nhìn cách những người trẻ ở Sín Thầu trân trọng từng lời chỉ dạy của các bậc cao niên như ông Sừng Sừng Sinh, ông Lý Xuyến Phù, người ta có thêm niềm tin vững chắc vào tương lai.

Trao đổi với ông Đặng Thành Huy, Bí thư đảng ủy xã Sín Thầu chia sẻ: Chính quyền địa phương luôn xác định văn hóa truyền thống của đồng bào Hà Nhì là “tài sản vô giá” để phát triển du lịch cộng đồng, tạo sinh kế bền vững cho người dân. Trong định hướng thời gian tới, xã tiếp tục tạo điều kiện để các nghệ nhân, người cao tuổi phát huy vai trò truyền dạy; đồng thời lồng ghép việc giáo dục bản sắc vào các trường học, nhà văn hóa bản làng, khơi dậy niềm tự hào để chính thế hệ trẻ chủ động gìn giữ, trân trọng và lan tỏa giá trị văn hóa của dân tộc mình.

Từ những người giữ ký ức đến thế hệ trẻ, văn hóa Hà Nhì ở Sín Thầu được tiếp nối qua từng đường kim, thanh âm và nếp sinh hoạt cộng đồng. (Ảnh: Duy Linh)

Chiều buông xuống trên thung lũng Sín Thầu, ánh hoàng hôn nhuộm vàng những vạt rừng biên giới. Tiếng nói cười của đám thanh niên rộn rã bên nhà sinh hoạt cộng đồng. Ở đó, ngọn lửa truyền đời từ các bậc cao niên, sự sát sao từ chính quyền cơ sở đang hòa quyện vào đôi tay trẻ trung và đầy nhiệt huyết. Mạch nguồn văn hóa Hà Nhì vì thế sẽ mãi trường tồn, chảy trôi vững bền cùng nhịp sống mới của bản mường nơi cực Tây Tổ quốc./.

Nếp nhà Hà Nhì ở Sín Thầu, nơi giữ đạo lý gia đình Giữa bạt ngàn gió núi Sín Thầu (Điện Biên), nơi từng cột nhà gỗ hay mái tôn hiện đại đang dần thay thế không gian cũ, vẫn có những người như ông Lỳ Xuyến Phù kiên tâm đắp lại từng mảng tường trình. Ngôi nhà trình tường không chỉ là tổ ấm tránh gió lùa, mà còn là nơi neo giữ hồn cốt văn hóa và đạo lý gia đình của đồng bào Hà Nhì.

Người giữ ngọn lửa biên cương Giữa vùng biên viễn Sín Thầu, nơi gió ngàn thổi qua những nếp nhà trình tường cổ kính, Nghệ nhân Ưu tú Pờ Dần Xinh vẫn lặng lẽ từng ngày giữ lửa. Đối với đồng bào Hà Nhì nơi đây, ông không chỉ là một “từ điển sống”, mà còn là điểm tựa để mạch nguồn văn hóa truyền thống mãi chảy trôi giữa miền cực Tây Tổ quốc.