Việt Nam trong những câu chuyện trở về

Anh Nagino Kosuke, Quản lý Hợp tác và Nguồn viện trợ Nhật Bản thuộc Tổ chức Cứu trợ Trẻ em Nhật Bản. (Ảnh: Đinh Hòa)

Là Quản lý Hợp tác và Nguồn viện trợ Nhật Bản thuộc Tổ chức Cứu trợ Trẻ em Nhật Bản (Save the Children Japan), anh dành ba năm làm việc với dự án “Cải thiện sinh kế của người dân tộc thiểu số tại tỉnh Sơn La thông qua nông nghiệp và cải thiện dinh dưỡng”, được tài trợ bởi Bộ Ngoại giao Nhật Bản (JMOFA). Dự án đã khép lại, nhiệm kỳ công tác của anh cũng sắp kết thúc, nhưng những câu chuyện từ hành trình ấy dường như vẫn còn nguyên trong ký ức.

Trong những ngày cuối cùng trước khi trở về nước, anh Nagino Kosuke kể cho tôi nghe về Sơn La, những công việc đã cùng đồng nghiệp thực hiện và những điều giản dị ở Việt Nam đã để lại trong anh nhiều ấn tượng. Đó cũng là câu chuyện về 3 năm không chỉ làm việc, mà còn là 3 năm anh sống, trải nghiệm và dần gắn bó với một đất nước xa quê hương hàng nghìn cây số.

Anh Nagino Kosuke kể:

Lần đầu tiên tôi đến Việt Nam là vào năm 2012. Khi đó, tôi chỉ thực hiện một chuyến công tác ngắn hạn và có dịp đến tỉnh Cà Mau. Đến năm 2023, tôi chính thức nhận nhiệm vụ biệt phái dài hạn tại Save the Children Việt Nam để tham gia dự án “Cải thiện sinh kế của người dân tộc thiểu số tại tỉnh Sơn La thông qua nông nghiệp và cải thiện dinh dưỡng”. Từ một chuyến công tác ngắn hạn hơn 10 năm trước, tôi có cơ hội trở lại Việt Nam và sống, làm việc tại đây trong 3 năm.

Anh Nagino Kosuke trong chuyến công tác tại xã Bắc Yên, tỉnh Sơn La. (Ảnh: NVCC)

Điều gây ấn tượng với tôi trước hết là ẩm thực Việt Nam. Trước khi đến đây, đối với người Nhật nói chung, phở và bánh mì là những món ăn nổi tiếng và phổ biến nhất. Nhưng khi sống ở Việt Nam trong một thời gian dài, tôi được thưởng thức thêm nhiều món ăn khác như bún chả và nhiều loại bún, mì, phở. Mỗi lần khám phá thêm một món mới, tôi lại cảm thấy ẩm thực Việt Nam còn rất nhiều điều thú vị.

Nhưng nếu hỏi điều gì khiến tôi ấn tượng sâu sắc nhất về Việt Nam, tôi nghĩ đó là con người, đặc biệt là cách mọi người đối xử với trẻ em. Ở những nơi tôi từng đến và qua những người tôi từng tiếp xúc, tôi cảm nhận được sự yêu thương và ấm áp dành cho trẻ nhỏ.

Sự đa dạng của văn hóa Việt Nam cũng là một trong những điều khiến tôi ấn tượng. Khi đến Sơn La, tôi có cơ hội tiếp xúc với nhiều cộng đồng dân tộc thiểu số, mỗi cộng đồng lại có những nét văn hóa riêng. Nếp sống và sinh hoạt thường nhật của người dân ở đó cũng rất khác so với cuộc sống ở Hà Nội. Sự đa dạng văn hóa đó thực sự khiến tôi choáng ngợp và ấn tượng.

Tôi cũng nhận thấy một số nét tương đồng thú vị giữa Việt Nam và Nhật Bản. Chẳng hạn, mọi người ở đây tham dự các cuộc họp rất đúng giờ. Người Việt có khả năng làm việc với cường độ cao và tỉ mỉ trong công việc. Những điểm tương đồng đó giúp chúng tôi phối hợp thuận lợi và triển khai các hoạt động tại đây.

Những câu chuyện từ Sơn La

Anh Kosuke Nagino theo dõi buổi thực hành chế biến thức ăn bổ sung cho trẻ nhỏ. (Ảnh: NVCC)

Trong 3 năm ở Việt Nam, phần lớn thời gian của tôi gắn với Sơn La. Dự án mà tôi tham gia tập trung hỗ trợ phát triển nông nghiệp, nâng cao sinh kế và chăm sóc dinh dưỡng cho bà mẹ, trẻ em.

Tôi nghĩ thành công cốt lõi của dự án nằm ở sự hợp tác chặt chẽ với người dân và chính quyền địa phương. Nếu không có sự cam kết và đồng hành của cán bộ cơ sở, cán bộ trạm y tế xã, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên và chính những người dân trong cộng đồng, chúng tôi khó có thể đạt được kết quả như vậy. Tôi thực sự trân trọng sự hỗ trợ của tất cả các bên trong suốt quá trình thực hiện dự án.

Anh Nagino Kosuke (thứ 5 từ trái qua) chụp ảnh lưu niệm cùng các đại biểu tại Hội thảo tổng kết dự án “Cải thiện sinh kế của người dân tộc thiểu số tại tỉnh Sơn La thông qua nông nghiệp và cải thiện dinh dưỡng”. (Ảnh: Save the Children Việt Nam)

Có một kỷ niệm trong giai đoạn cuối dự án mà tôi nhớ mãi. Khi đó, chúng tôi tiến hành một cuộc khảo sát đánh giá cuối kỳ. Thông thường, trong những đợt khảo sát như vậy, chúng tôi sẽ gặp gỡ và phỏng vấn để tìm hiểu kết quả của dự án. Nhưng ngay trước khi buổi làm việc bắt đầu, một cán bộ của Hội Phụ nữ địa phương đã chủ động bước đến trò chuyện với tôi. Tôi chưa hề hỏi gì, nhưng cô ấy đã nói lời cảm ơn và chia sẻ những câu chuyện cụ thể. Cô kể rằng nhờ sự hỗ trợ của dự án, các bà mẹ trong bản đã thay đổi cách cho trẻ ăn dặm, biết cách đa dạng hóa bữa ăn và đảm bảo đủ chất dinh dưỡng cho con.

Chia sẻ ấy rất giản dị. Nhưng với tôi, chúng có ý nghĩa hơn nhiều con số trong một báo cáo. Tôi nhận ra những thay đổi của dự án đang thực sự diễn ra trong cuộc sống của người dân.

Sau dự án, tôi nhận ra rằng hỗ trợ vật chất thôi chưa đủ. Tấm bạt, cây giống hay một công trình sẽ khó mang lại hiệu quả lâu dài nếu người dân không biết cách sử dụng và phát huy giá trị của những hỗ trợ đó. Vì vậy, nâng cao năng lực cho người dân là điều cốt lõi. Những buổi tập huấn thực hành và sự đồng hành thường xuyên sẽ giúp họ chủ động hơn trong việc sử dụng và duy trì các kết quả của dự án.

Điều tôi mang theo

Trở lại Nhật Bản, điều tôi mang theo trước hết là những câu chuyện về con người.

Tôi sẽ kể về những đồng nghiệp tuyệt vời tại Văn phòng Save the Children Việt Nam. Chúng tôi có vô vàn kỷ niệm và những sự kiện đáng nhớ cùng nhau tại văn phòng, nên trước hết và quan trọng nhất, tôi sẽ kể về họ.

Các đồng nghiệp của tôi tại Save the Children Nhật Bản chắc chắn sẽ thích nghe những câu chuyện này. Họ cũng tò mò muốn tìm hiểu về những khác biệt văn hóa giữa hai đất nước. Đó sẽ là những câu chuyện tôi muốn chia sẻ khi trở lại văn phòng Tokyo.

Dù dự án tại Sơn La đã khép lại, tôi nghĩ liên hệ giữa chúng tôi với Việt Nam sẽ không dừng lại ở đó. Chúng tôi vẫn duy trì kết nối và trao đổi với Văn phòng Save the Children tại Việt Nam, đồng thời ấp ủ ý tưởng tổ chức các chương trình giao lưu giữa học sinh, sinh viên hai nước, cùng tìm kiếm những sáng kiến ứng phó với biến đổi khí hậu và giải quyết những vấn đề chung liên quan đến trẻ em.

Anh Nagino Kosuke cùng đồng nghiệp tại Save the Children Việt Nam. (Ảnh: NVCC)

Thời gian tới, chúng tôi cũng muốn tiếp tục hỗ trợ các hộ gia đình cải thiện sinh kế, thích ứng với biến đổi khí hậu, y tế, sức khỏe và công tác phòng ngừa dịch bệnh. Khi đời sống gia đình được cải thiện, trẻ em cũng sẽ được hưởng lợi.

Khi trở về Nhật Bản, Việt Nam sẽ không còn chỉ là một nơi tôi từng sống hay một dự án tôi từng tham gia. Việt Nam sẽ hiện diện trong ký ức của tôi qua những con người, những vùng đất và những trải nghiệm mà tôi sẽ tiếp tục kể lại.

Giáo dục số: Giải pháp học tập sáng tạo cho trẻ em dân tộc thiểu số Kết hợp công nghệ và giáo dục, Tổ chức Cứu trợ Trẻ em (Save the Children) đã và đang giúp hàng nghìn học sinh vượt qua rào cản ngôn ngữ, khơi dậy niềm đam mê học tập thông qua ứng dụng “Vui đọc cùng em”.

SCI cải thiện sinh kế cho đồng bào dân tộc thiểu số tại tỉnh Sơn La Dự án “Cải thiện sinh kế của người dân tộc thiểu số tại tỉnh Sơn La thông qua nông nghiệp và cải thiện dinh dưỡng” được tài trợ bởi Bộ Ngoại giao Nhật Bản (JMOFA) thông qua Save the Children Nhật Bản, do Save the Children Việt Nam phối hợp với các đối tác địa phương triển khai trong giai đoạn 2023–2026 tại năm xã Tà Xùa, Xím Vàn, Pắc Ngà, Sốp Cộp, Púng Bánh, tỉnh Sơn La.