Tin quốc tế ngày 3/3: Dầu, khí đốt và USD cùng tăng, Pháp tuyên bố mở rộng kho vũ khí hạt nhân

Mỹ khẳng định chiến dịch nhằm vào Iran không phải để thay đổi chế độ

Ngày 2/3, tại Lầu Năm Góc, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cùng Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, Tướng Dan Caine, đã tổ chức họp báo về chiến dịch phối hợp giữa Mỹ và Israel nhằm tấn công các mục tiêu tại Iran.

Phát biểu trước báo giới, ông Hegseth khẳng định các hoạt động quân sự chống lại Tehran sẽ không dẫn tới một “cuộc chiến không hồi kết”. Theo ông, mục tiêu của chiến dịch là phá hủy năng lực tên lửa, hải quân và các cơ sở hạ tầng an ninh khác của Iran. “Chúng ta đang tấn công họ một cách chính xác, áp đảo và không hề hối tiếc”, ông Hegseth tuyên bố, nhấn mạnh đây là chiến dịch có mục tiêu rõ ràng và mang tính quyết đoán.

Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth (bìa trái) và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Mỹ Dan Caine tại họp báo ở Lầu Năm Góc ngày 2/3. (Ảnh: AFP)

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ cho biết các cuộc tấn công không nhằm mục đích “thay đổi chế độ” tại Iran. Tuy nhiên, ông cho rằng ban lãnh đạo tại Tehran trên thực tế đã có sự thay đổi và “thế giới tốt đẹp hơn vì điều đó”. Ông cũng bác bỏ quan điểm cho rằng Mỹ là bên khơi mào xung đột, cáo buộc Iran đã tiến hành các cuộc tấn công đơn phương chống lại Mỹ trong nhiều thập niên qua.

So sánh với cuộc chiến tại Iraq, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ nhấn mạnh chiến dịch hiện nay hoàn toàn khác biệt và Washington sẽ không sa lầy vào quá trình tái thiết quốc gia kéo dài như hai thập niên trước. Chiến dịch lần này là “một nhiệm vụ rõ ràng, tàn khốc và dứt khoát”, tập trung vào việc phá hủy mối đe dọa tên lửa, năng lực hải quân và ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.

Liên quan đến khả năng triển khai bộ binh, ông Hegseth cho biết hiện không có binh sĩ Mỹ tham chiến trên bộ tại Iran. Tuy nhiên, ông từ chối tiết lộ những bước đi tiếp theo mà Washington có thể thực hiện trong bối cảnh chiến dịch vẫn đang tiếp diễn.

Về thời gian chiến dịch kéo dài bao lâu, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ cho biết quyết định hoàn toàn thuộc về Tổng thống. “Tổng thống Trump có toàn quyền quyết định về việc cuộc chiến có thể kéo dài bao lâu - bốn tuần, hai tuần, sáu tuần. Có thể dài hơn, cũng có thể ngắn hơn. Chúng tôi sẽ thực hiện các mục tiêu đã đặt ra theo mệnh lệnh của ông ấy”, ông Hegseth nói.

Ông cũng cho biết chiến dịch phối hợp với Israel sẽ tiếp tục cho đến khi Tổng thống Trump tin rằng các mục tiêu đã đạt được, dù Nhà Trắng chưa công bố chi tiết những mục tiêu cụ thể đó.

Dầu, khí đốt và USD cùng tăng giữa xung đột Trung Đông

Theo Hãng tin AFP, ngày 2/3, giá khí đốt tự nhiên tại châu Âu tăng hơn 50% sau khi các đòn bắn trả của Iran đánh trúng hai cơ sở xử lý khí đốt quan trọng, buộc công ty năng lượng nhà nước Qatar phải tuyên bố tạm ngừng sản xuất khí tự nhiên hóa lỏng (LNG). Cùng thời điểm, giá dầu thô tương lai toàn cầu tăng gần 9% do lo ngại nguồn cung sẽ bị gián đoạn trong những ngày tới.

Diễn biến căng thẳng cũng khiến thị trường chứng khoán châu Á và châu Âu giảm mạnh, có nơi mất hơn 2%, khi nhà đầu tư rút vốn khỏi các tài sản rủi ro để chuyển sang nắm giữ USD và vàng - những kênh được xem là “trú ẩn an toàn” trong bối cảnh bất ổn. Đồng USD có thời điểm tăng gần 1% so với bảng Anh trước khi hạ nhiệt, trong khi giá vàng tăng 3,1%, lên 5.410,70 USD/ounce.

Ngược chiều thị trường chung, cổ phiếu các tập đoàn năng lượng và quốc phòng tăng mạnh. Tại London, cổ phiếu của BAE Systems tăng 6%. Đây là tập đoàn đa quốc gia của Anh hoạt động trong lĩnh vực hàng không vũ trụ, quốc phòng và an ninh, hiện là nhà sản xuất quốc phòng lớn nhất châu Âu và đứng thứ sáu thế giới xét theo doanh thu năm 2024.

Các đường ống tại một trạm nén khí ở quận Mallnow, Đức. (Ảnh: Reuters)

Cổ phiếu của Shell tăng gần 3%, TotalEnergies tăng hơn 4%, Woodside Energy của Úc tăng trên 6% và PetroChina tăng gần 4%. Trong khi đó, nhóm hàng không chịu áp lực lớn do nhiều chuyến bay bị hủy. Tập đoàn IAG - chủ sở hữu British Airways mất 5,8% giá trị cổ phiếu, còn Air France-KLM giảm 8,3%.

Tâm điểm lo ngại của thị trường là khả năng Iran đóng cửa eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ đường biển toàn cầu. Nếu kịch bản này xảy ra, nguy cơ đứt gãy nguồn cung sẽ gia tăng đáng kể.

Chuyên gia của Saxo Bank cảnh báo giá dầu duy trì ở mức cao có thể khiến lạm phát kéo dài, tạo thêm sức ép cho các nền kinh tế vốn đang đối mặt nhiều thách thức. Nhà kinh tế Eric Dor (Trường Quản lý IESEG, Paris) nhận định giá năng lượng tăng, chi phí vận chuyển leo thang và doanh thu ngành hàng không sụt giảm có thể ảnh hưởng tiêu cực tới tăng trưởng kinh tế. “Nếu chỉ kéo dài vài ngày thì không nghiêm trọng. Nhưng nếu kéo dài hơn, tác động suy thoái sẽ rõ rệt hơn”, ông nói với AFP.

Về lý thuyết, các nước nhập khẩu dầu mỏ đều có dự trữ chiến lược; các thành viên Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) phải duy trì lượng dự trữ đủ dùng trong 90 ngày. Tuy nhiên, nhiều nhà phân tích cảnh báo giá dầu vượt mốc 100 USD/thùng là kịch bản có khả năng xảy ra nếu căng thẳng tiếp diễn.

Pháp tuyên bố mở rộng kho vũ khí hạt nhân

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron ngày 2/3 tuyên bố nước này sẽ mở rộng kho vũ khí hạt nhân, trong bối cảnh môi trường an ninh châu Âu ngày càng bất ổn và các cam kết an ninh của Mỹ đối với lục địa này bị đặt dấu hỏi.

Phát biểu tại căn cứ tàu ngầm Ile Longue ở vùng Brittany (Pháp), ông Macron nhấn mạnh việc tăng cường năng lực răn đe hạt nhân là “điều tất yếu” để bảo đảm tự do và chủ quyền quốc gia. Theo ông, muốn được tôn trọng, một quốc gia phải đủ mạnh để khiến đối phương phải dè chừng.

Động thái của Paris diễn ra khi châu Âu đối mặt với môi trường an ninh được đánh giá là thách thức nhất kể từ sau Chiến tranh lạnh. Xung đột Nga - Ukraine đã bước sang năm thứ năm, trong khi những phát biểu gần đây của Tổng thống Mỹ Donald Trump về Liên minh châu Âu làm dấy lên lo ngại về sự bền vững của chiếc ô an ninh xuyên Đại Tây Dương.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tại căn cứ tàu ngầm Ile Longue ở Brittany (Pháp) ngày 2/3. (Ảnh: AFP)

Hiện Pháp là quốc gia duy nhất trong Liên minh châu Âu sở hữu lực lượng hạt nhân độc lập, không phụ thuộc kỹ thuật vào Mỹ. Kho vũ khí của Paris ước tính khoảng 290 đầu đạn, bao gồm tên lửa đạn đạo M51 phóng từ tàu ngầm và vũ khí hạt nhân triển khai trên không. Mức này thấp hơn đáng kể so với giai đoạn cao điểm đầu thập niên 1990, song vẫn đủ duy trì năng lực răn đe chiến lược.

Ông Macron cho biết Pháp đang tăng cường hợp tác hạt nhân với một số quốc gia châu Âu như Đức, Ba Lan, Hà Lan, Bỉ, Hy Lạp và Đan Mạch. Các nước này có thể tham gia tập trận hạt nhân cùng Pháp, thậm chí Paris có thể tạm thời triển khai máy bay chiến đấu mang vũ khí hạt nhân tới lãnh thổ các đồng minh. Anh cũng được xác định là đối tác chủ chốt trong cấu trúc răn đe hạt nhân của châu Âu.

Đáng chú ý, Pháp không đặt lực lượng hạt nhân dưới sự bảo trợ trực tiếp của NATO, đồng nghĩa Tổng thống Pháp nắm toàn quyền quyết định cuối cùng về việc sử dụng hay triển khai vũ khí hạt nhân. Theo Paris, mục tiêu cốt lõi của năng lực răn đe là ngăn chặn mọi hành vi tấn công vào “lợi ích sống còn” của quốc gia bằng khả năng đáp trả gây thiệt hại không thể chấp nhận.

Sau tuyên bố của ông Macron, Pháp và Đức cùng ngày thông báo thành lập một “nhóm điều hành hạt nhân cấp cao”, nhằm thúc đẩy các bước đi cụ thể ngay trong năm nay. Hai bên khẳng định cơ chế mới sẽ tăng cường, chứ không thay thế, khả năng răn đe hạt nhân của NATO.

Tổng thống Macron nhấn mạnh mục tiêu dài hạn là để người châu Âu “giành lại quyền kiểm soát vận mệnh của chính mình”, qua đó củng cố vai trò chiến lược độc lập của châu Âu trong bối cảnh trật tự an ninh toàn cầu đang dịch chuyển mạnh mẽ.

Tin quốc tế ngày 19/2: Hải quân Iran và Nga sắp tập trận chung tại biển Oman, nổ pháo hoa tại Trung Quốc khiến 12 người thiệt mạng Hải quân Iran và Nga sắp tập trận chung tại biển Oman; Nổ pháo hoa tại Trung Quốc khiến 12 người thiệt mạng; Khách Trung Quốc đến Nhật Bản giảm hơn 60%; Tổng thống Peru bị phế truất vì bí mật gặp doanh nhân Trung Quốc... là tin tức quốc tế đáng chú ý ngày 19/2.

Tin quốc tế ngày 27/2: Campuchia trục xuất 30.000 người liên quan lừa đảo trực tuyến, Hàn Quốc ngăn deepfake thao túng bầu cử Hơn 30.000 người bị Campuchia trục xuất vì liên quan lừa đảo trực tuyến; Hàn Quốc lập cơ chế giám sát toàn quốc ngăn deepfake thao túng bầu cử; Nga và Ukraine trao đổi thi thể binh sĩ giữa lúc xung đột kéo dài... là tin tức quốc tế đáng chú ý ngày 27/2.