Căng thẳng Trung Đông làm gia tăng rủi ro đứt gãy an ninh năng lượng toàn cầu

Điểm nghẽn Hormuz và rủi ro chuỗi cung ứng

Theo hãng tin Reuters (Anh), dầu Brent giao dịch ngày 27/02 quanh mức 73 USD/thùng, tăng khoảng 20% so với đầu năm. Giá dầu được xem là “thước đo” trực tiếp của căng thẳng Trung Đông, đặc biệt khi Iran là một nhà sản xuất lớn và nằm đối diện bán đảo Ả Rập qua Eo biển Hormuz - nơi khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu đi qua, mọi diễn biến leo thang đều được thị trường “định giá” gần như tức thì.

Toàn cảnh cảng Fujairah, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, nằm gần Eo biển Hormuz, ngày 10/12/2023. (Ảnh: Reuters)

Ông William Jackson, kinh tế trưởng thị trường mới nổi tại Capital Economics, nhận định ngay cả khi xung đột được kiểm soát, giá Brent có thể tăng lên khoảng 80 USD/thùng - tương đương đỉnh của cuộc chiến 12 ngày hồi tháng 6 năm ngoái. Trong kịch bản xung đột kéo dài và ảnh hưởng trực tiếp tới nguồn cung, giá dầu có thể vọt lên 100 USD/thùng, làm lạm phát toàn cầu tăng thêm 0,6-0,7 điểm phần trăm.

Các nhà phân tích năng lượng của Barclays cũng cảnh báo thị trường có thể phải đối mặt với "kịch bản tồi tệ nhất" khi mở cửa tuần mới, với nguy cơ giá Brent chạm mốc 100 USD/thùng nếu gián đoạn nguồn cung trở nên rõ nét hơn.

Theo Reuters, một số tập đoàn dầu khí lớn, công ty thương mại và chủ tàu chở dầu đã tạm ngừng vận chuyển dầu thô, nhiên liệu và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) qua eo biển Hormuz sau các cuộc tấn công và tuyên bố từ Tehran về việc đóng cửa tuyến đường thủy này. Hình ảnh vệ tinh cho thấy tàu chở dầu ùn tắc gần các cảng lớn trong khu vực và hạn chế di chuyển qua eo biển.

Hiệp hội tàu chở dầu INTERTANKO dẫn cảnh báo từ Hải quân Mỹ rằng không thể bảo đảm an toàn hàng hải trong toàn bộ Vịnh Ba Tư, Vịnh Oman, Bắc Biển Ả Rập và eo biển Hormuz. Một số quốc gia cũng đã khuyến cáo tàu thuyền tránh khu vực.

Ông Jorge Leon, Phó Chủ tịch cấp cao phụ trách phân tích địa chính trị tại Rystad Energy, ước tính việc gián đoạn dòng chảy qua Hormuz có thể khiến thị trường mất 8-10 triệu thùng/ngày, trong khi nhu cầu toàn cầu khoảng 100 triệu thùng/ngày. Ông lưu ý các quốc gia sở hữu dự trữ dầu chiến lược có thể buộc phải tính tới phương án giải phóng kho nếu tình trạng gián đoạn kéo dài.

Trong khi đó, bà Helima Croft, Trưởng bộ phận nghiên cứu hàng hóa của RBC Capital, cho rằng phần lớn các nhà sản xuất thuộc OPEC+ đã tiến gần công suất tối đa, ngoại trừ Ả Rập Xê Út, do đó khả năng tăng sản lượng để bù đắp thiếu hụt là có giới hạn.

Tài chính, tiền tệ và thương mại toàn cầu biến động

Reuters cũng ghi nhận biến động gia tăng trên các thị trường tài chính. Chỉ số biến động VIX đã tăng khoảng một phần ba từ đầu năm, trong khi mức độ biến động của trái phiếu Mỹ tăng 15%. Các chuyên gia dự báo vàng tiếp tục được hỗ trợ trong vai trò tài sản trú ẩn, còn cổ phiếu tại các thị trường Trung Đông có thể chịu áp lực nếu xung đột kéo dài.

Khói bốc lên tại Manama, Bahrain, sau các cuộc tấn công tên lửa được cho là của Iran, tiếp nối các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, ngày 28/02/2026. (Ảnh: Reuters)

Đồng USD có thể tăng giá nếu nguồn cung năng lượng toàn cầu bị gián đoạn, do Mỹ hiện là quốc gia xuất khẩu năng lượng ròng. Ngược lại, các nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu năng lượng sẽ phải đối mặt với áp lực lạm phát cao hơn, chi phí vận tải và sản xuất gia tăng.

Nhìn tổng thể, các phân tích của Reuters cho thấy chỉ riêng nguy cơ gián đoạn tại eo biển Hormuz đã đủ để kích hoạt làn sóng phòng ngừa rủi ro trên diện rộng. Trong bối cảnh công suất dự phòng hạn chế và địa chính trị phức tạp, an ninh năng lượng toàn cầu đang đứng trước một phép thử mới, nơi mỗi diễn biến quân sự đều có thể nhanh chóng chuyển hóa thành biến động giá cả và sức ép kinh tế vĩ mô.

Tin quốc tế ngày 19/2: Hải quân Iran và Nga sắp tập trận chung tại biển Oman, nổ pháo hoa tại Trung Quốc khiến 12 người thiệt mạng

Nhiều nước kêu gọi công dân rời Iran và Israel ngay lập tức