Sao Hỏa 4,1 tỷ năm trước khác gì ngày nay?

Thiên thạch mang tên Teghaza 001 được phát hiện năm 2022 tại khu vực sa mạc Sahara thuộc Mali và đặt tên theo vùng đồng muối Teghaza. Khi mới được tìm thấy, chưa ai biết chính xác nó đến từ đâu hay có tuổi đời bao nhiêu.

Kết quả nghiên cứu do các nhà khoa học được Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) tài trợ, công bố ngày 29/10 trên tạp chí Science, cho thấy Teghaza 001 là một mảnh vật chất hình thành trên Sao Hỏa hơn 4,1 tỷ năm trước. Nó nằm trong nhóm ba thiên thạch Sao Hỏa cổ nhất từng được tìm thấy trên Trái Đất. Hiện giới khoa học biết khoảng 435 thiên thạch có nguồn gốc từ hành tinh Đỏ.

Điểm khiến Teghaza 001 đặc biệt không chỉ nằm ở tuổi đời. Mẫu đá chứa hỗn hợp khoáng vật hình thành từ magma, giúp các nhà khoa học tái dựng quá trình lớp vỏ Sao Hỏa nguội đi và hình thành từ rất sớm, trước khi tiếp tục bị biến đổi bởi nước dưới bề mặt.

Mẫu thiên thạch Teghaza 001. (Ảnh: NASA)

Các nhà nghiên cứu tại Đại học New Mexico ban đầu xác định nguồn gốc Sao Hỏa của mẫu vật thông qua dấu hiệu đồng vị oxy. Khi khảo sát kỹ hơn, họ phát hiện những cấu trúc bất thường cùng các tinh thể zircon - loại khoáng vật có thể lưu giữ thông tin về thời điểm đá hình thành trong hàng tỷ năm.

Điều gây bất ngờ xuất hiện khi nhóm nghiên cứu xác định mẫu đá từng chịu tác động của nước trên Sao Hỏa vào khoảng 4,1 tỷ năm trước. Điều này đồng nghĩa vật chất tạo nên thiên thạch phải hình thành còn sớm hơn. Các dấu hiệu về đồng vị oxy, cấu trúc và hóa học cũng cho thấy Sao Hỏa thời kỳ đầu có chu trình nước năng động hơn nhiều so với hành tinh khô cằn ngày nay.

Để xác định tuổi mẫu vật, các nhà khoa học sử dụng kỹ thuật định tuổi rubidi-stronti tại chỗ trên một mảnh đá nhỏ hơn móng tay. Phương pháp này cho phép phân tích từng hạt khoáng chất mà không phải phá hủy toàn bộ mẫu thiên thạch quý hiếm, nhờ đó phần lớn Teghaza 001 vẫn được bảo tồn cho những nghiên cứu sau này.

Không thể xác định chính xác Teghaza 001 đã bật ra khỏi vị trí nào trên Sao Hỏa trước khi bay qua không gian và rơi xuống Trái Đất. Tuy nhiên, dựa trên thành phần khoáng vật và hóa học, các nhà khoa học đã khoanh vùng 13 địa điểm tiềm năng, chủ yếu tại vùng cao nguyên nhiều hố va chạm ở bán cầu Nam Sao Hỏa.

NASA cho biết các thiên thạch Sao Hỏa đến Trái Đất sau khi những vụ va chạm mạnh đánh bật đá khỏi bề mặt hành tinh Đỏ. Qua hành trình trong không gian, một số mảnh cuối cùng đi vào khí quyển Trái Đất và được tìm thấy, đặc biệt tại những vùng sa mạc hoặc băng tuyết nơi chúng dễ nổi bật so với địa hình xung quanh.

Teghaza 001 vì thế giống như một “mẩu lưu trữ” tự nhiên về Sao Hỏa cách đây hơn 4 tỷ năm. Phát hiện chưa phải bằng chứng cho thấy sự sống từng tồn tại trên Sao Hỏa nhưng những nghiên cứu tiếp theo có thể giúp làm rõ nước từng tương tác với đá như thế nào, bầu khí quyển Sao Hỏa biến đổi ra sao và vì sao một hành tinh từng có dấu hiệu ẩm ướt lại trở thành thế giới lạnh, khô như ngày nay.

Top chòm sao để sự hoài nghi phũ phàng giết chết tình yêu trong ba ngày tới (26/8 - 28/8/2021) Tử vi của 12 cung hoàng đạo nói rằng, trong ba ngày tới (26/8 - 28/8/2021), những chòm sao dưới đây và nửa kia nên dành nhiều thời gian hơn để trò chuyện nên bớt nghi kỵ, cũng thêm thấu hiểu nhau hơn.

Quan sát nhật thực cực hiếm trên sao Hỏa Mới đây, tàu thăm dò Perseverance của NASA đã ghi lại video rõ ràng nhất từ ​​trước đến nay về nhật thực cực hiếm trên sao Hỏa.