Loại bỏ những thủ thuật quảng cáo gây ức chế cho người dùng

Cuộc đua quảng cáo số và mặt trái của trải nghiệm người dùng

Theo Viện Nghiên cứu Chính sách và Phát triển Truyền thông (IPS), trong hai thập niên qua, thị trường quảng cáo trực tuyến tại Việt Nam tăng trưởng mạnh mẽ. Chi tiêu cho quảng cáo số liên tục gia tăng trong hơn 5 năm gần đây, trong khi quảng cáo truyền thống gần như không thay đổi.

Năm 2024, quảng cáo trực tuyến chiếm hơn 50% tổng chi tiêu quảng cáo tại Việt Nam và được dự báo tiếp tục duy trì tỷ trọng này đến năm 2029. Các nền tảng lớn như YouTube và TikTok hiện nắm giữ khoảng một phần ba thị phần quảng cáo số, đồng thời liên tục thử nghiệm nhiều hình thức quảng cáo mới nhằm tối đa hóa hiệu quả tiếp thị.

Từ tháng 6/2025, YouTube tăng tần suất hiển thị quảng cáo, đẩy mạnh phát hiện phần mềm chặn quảng cáo và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để lựa chọn thời điểm người dùng có xu hướng tiếp nhận quảng cáo cao nhất. Đáng chú ý, nền tảng này cũng mở rộng hình thức quảng cáo không thể bỏ qua (non-skippable ads) từ 7 giây lên tới 30 giây đối với các chiến dịch thông thường.

Xu hướng này khiến trải nghiệm của người dùng bị ảnh hưởng đáng kể khi phải xem những đoạn quảng cáo dài mà không có quyền lựa chọn bỏ qua. Ngay cả TikTok cũng từng công bố nghiên cứu vào đầu năm 2024 cho thấy quảng cáo không thể bỏ qua làm giảm mức độ tương tác của người dùng với nội dung.

Một trong những hình thức quảng cáo gây phiền toái phổ biến hiện nay là quảng cáo bật lên (Pop-up). Đây là những cửa sổ quảng cáo tự động xuất hiện khi người dùng truy cập website hoặc ứng dụng mà không cần thực hiện bất kỳ thao tác nào.

Một mẫu dịch vụ quảng cáo video. (Ảnh chụp màn hình)

Các quảng cáo Pop-up thường che khuất nội dung đang xem, làm gián đoạn trải nghiệm, cản trở việc tìm kiếm thông tin và thậm chí điều hướng người dùng sang các trang web khác. Đáng lo ngại, không ít trong số đó dẫn tới những website chứa nội dung độc hại, lừa đảo hoặc tiềm ẩn rủi ro về an toàn thông tin.

Không dừng lại ở việc xuất hiện dày đặc, nhiều quảng cáo còn sử dụng các thủ thuật gây khó chịu như thiết kế nút đóng quá nhỏ, khó nhận biết hoặc bố trí nút tắt giả khiến người dùng vô tình nhấp vào quảng cáo. Trong nhiều trường hợp, thay vì đóng quảng cáo, thao tác này lại mở ra một trang web khác. Những chiêu thức này đã trở thành nỗi ám ảnh của không ít người dùng Internet trong nhiều năm qua.

Theo khảo sát của HubSpot năm 2024, có tới 91% người dùng cho rằng quảng cáo xuất hiện ngày càng dày đặc và gây phiền toái, đặc biệt trên các nền tảng số. Tại Việt Nam, hiện tượng "quảng cáo tấn công" xuất hiện phổ biến trên YouTube, TikTok, Facebook, ứng dụng đọc báo, trò chơi trực tuyến và cả các nền tảng học tập.

Không được bắt người dùng chờ quá 5 giây để tắt quảng cáo

Từ ngày 15/2, khi Nghị định số 342/2025/NĐ-CP của Chính phủ: Quy định chi tiết một số điều của Luật Quảng cáo chính thức có hiệu lực, người dùng Internet tại Việt Nam có thể kỳ vọng một môi trường trực tuyến thân thiện hơn.

Điểm mới đáng chú ý của Nghị định là quy định thời gian chờ để tắt quảng cáo video trực tuyến không được vượt quá 5 giây. Điều này đồng nghĩa các nền tảng không được ép buộc người xem phải theo dõi những video quảng cáo kéo dài 7, 15 hay 30 giây mà không có tùy chọn bỏ qua.

Đối với quảng cáo dưới dạng hình ảnh tĩnh, người dùng cũng không bị buộc phải chờ đợi trước khi có thể đóng quảng cáo.

Bên cạnh đó, Nghị định siết chặt quản lý đối với quảng cáo "không ở vùng cố định", thường được biết đến dưới dạng các cửa sổ quảng cáo bật lên (pop-up) che khuất toàn bộ hoặc một phần nội dung đang hiển thị trên màn hình.

Các quảng cáo này không được sử dụng biểu tượng đóng giả, biểu tượng khó nhận biết hoặc thiết kế gây nhầm lẫn cho người dùng. Người xem phải có thể tắt quảng cáo chỉ với một lần thao tác.

Ngoài ra, các nền tảng quảng cáo trực tuyến phải bố trí rõ ràng biểu tượng và hướng dẫn để người dùng có thể phản ánh nội dung vi phạm pháp luật, đồng thời lựa chọn từ chối hoặc không tiếp tục xem những quảng cáo không phù hợp.

Cố tình vi phạm sẽ bị xử lý

Để bảo đảm tính thực thi, Nghị định 342/2025 quy định rõ trách nhiệm của các bên liên quan trong việc xử lý quảng cáo vi phạm pháp luật.

Theo đó, người quảng cáo, đơn vị kinh doanh dịch vụ quảng cáo, người chuyển tải và phát hành quảng cáo phải ngăn chặn, gỡ bỏ nội dung vi phạm trong thời hạn tối đa 24 giờ kể từ khi nhận được yêu cầu của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hoặc cơ quan có thẩm quyền.

Trường hợp không chấp hành, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ phối hợp với Bộ Công an áp dụng các biện pháp kỹ thuật nhằm ngăn chặn quảng cáo vi phạm tiếp cận người dùng. Các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông và Internet cũng có trách nhiệm thực hiện yêu cầu chặn truy cập đối với dịch vụ vi phạm trong thời hạn 24 giờ.

Những quy định mới được kỳ vọng sẽ góp phần lập lại trật tự trong hoạt động quảng cáo trực tuyến, hạn chế các hình thức quảng cáo gây phiền nhiễu, đồng thời tạo ra môi trường số minh bạch và tôn trọng người dùng hơn.

Người có ảnh hưởng trên mạng xã hội bị "soi" vì quảng cáo trá hình

Quảng cáo truyền thông đa kênh là gì?