Kênh Bình Lục mở lối mới từ miền Nam Trung Quốc ra ASEAN

Theo Nikkei Asia, kênh đào Bình Lục dự kiến mở cửa trong tháng 9/2026 sau bốn năm thi công. Công trình có tổng vốn đầu tư 72,7 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 10,8 tỷ USD.

Tuyến kênh cho phép tàu hàng từ các khu vực nội địa Trung Quốc đi thẳng về phía Nam, thay vì phải theo những tuyến dài hơn tới các cảng ở đồng bằng Châu Giang.

Đây là thay đổi đáng chú ý trong bối cảnh phần lớn hoạt động thương mại quốc tế của Trung Quốc lâu nay tập trung dọc bờ biển phía Đông, đặc biệt tại các cửa sông Dương Tử và Châu Giang. Bình Lục được kỳ vọng kéo một phần dòng hàng xuống phía Nam, qua Quảng Tây và Vịnh Bắc Bộ, từ đó tiếp cận Đông Nam Á thuận lợi hơn.

Giới chức Trung Quốc gọi Bình Lục là “công trình thế kỷ”, với kỳ vọng tạo thêm động lực phát triển cho Quảng Tây và các tỉnh nội địa như Vân Nam, Quý Châu. Khoảng 315 triệu m3 đất đá đã được đào khỏi khu vực đồi núi, ba cụm âu tàu thủy lực được xây dựng để xử lý độ chênh khoảng 65 m giữa tuyến kênh và mực nước biển, cho phép tàu hàng có tải trọng tới 5.000 tấn di chuyển qua tuyến.

Ảnh chụp từ thiết bị bay không người lái cho thấy các tàu thử nghiệm đang di chuyển vào âu tàu trên kênh Bình Lục ở Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, Trung Quốc. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Một trong những lợi ích trực tiếp nhất của Bình Lục là rút ngắn khoảng 560 km so với tuyến đường thủy hiện nay tới Quảng Châu, Thâm Quyến và Hong Kong. Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc ước tính doanh nghiệp có thể tiết kiệm khoảng 5,2 tỷ nhân dân tệ mỗi năm nhờ tuyến vận tải mới.

Để thu hút tàu hàng, Trung Quốc sẽ miễn phí qua các âu tàu Bình Lục trong thời gian còn lại của năm 2026. Sau đó, mức phí dự kiến là 1 nhân dân tệ cho mỗi tấn tổng trọng tải tại mỗi âu tàu.

Theo Jean-Paul Rodrigue, giáo sư Đại học Texas A&M tại Galveston, mục tiêu của Bắc Kinh không chỉ là thu hồi vốn trực tiếp từ hoạt động vận hành. Giá trị lớn hơn của dự án nằm ở khả năng thu hút đầu tư, mở rộng thị trường và hình thành những tuyến thương mại mới trong dài hạn.

Nếu đạt lưu lượng như kỳ vọng, Bình Lục có thể thay đổi cách hàng hóa từ miền Nam và Tây Nam Trung Quốc tiếp cận biển. Thay vì vòng về phía Đông, một phần dòng hàng có thể đi thẳng xuống Quảng Tây, ra Vịnh Bắc Bộ rồi tiếp tục tới các thị trường Đông Nam Á.

Hiện thương mại giữa Quảng Tây và Đông Nam Á chủ yếu gồm than, vật liệu xây dựng, ngũ cốc vận chuyển xuống phía Nam và khoáng sản đi theo chiều ngược lại. Tuy nhiên, vai trò của Bình Lục có thể lớn hơn khi ngày càng nhiều doanh nghiệp Trung Quốc chuyển một phần hoạt động sản xuất sang Đông Nam Á.

Xu hướng này được thúc đẩy bởi chi phí lao động thấp hơn tại một số nước ASEAN, đồng thời phản ánh nỗ lực của doanh nghiệp Trung Quốc thích ứng với các rào cản ngày càng lớn đối với hàng hóa “Made in China” tại Mỹ và một số thị trường xuất khẩu khác.

Giám đốc kiêm chuyên gia kinh tế tại Asia Decoded ở Singapore Priyanka Kishore nhận định sự dịch chuyển này có thể củng cố vai trò của ASEAN trong chuỗi cung ứng toàn cầu như một trung tâm sản xuất có chi phí cạnh tranh. Trong bối cảnh đó, Bình Lục có thể trở thành hạ tầng giúp kết nối trực tiếp hơn các trung tâm sản xuất trong nội địa Trung Quốc với mạng lưới sản xuất, lắp ráp và tiêu thụ tại Đông Nam Á.

Tuy nhiên, cơ hội đi cùng sức ép. Chuyên gia tại Viện Chính sách Đối ngoại thuộc Johns Hopkins SAIS James Borton cho rằng ASEAN cần hạ tầng và vốn đầu tư từ Trung Quốc nhưng cũng không muốn trở thành nơi hấp thụ tình trạng dư thừa công suất công nghiệp của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Vì vậy, tác động đáng chú ý nhất của Bình Lục có thể không nằm ở bản thân một tuyến kênh mới, mà ở khả năng làm dịch chuyển luồng hàng hóa và đầu tư của miền Nam Trung Quốc theo hướng ngày càng gắn chặt hơn với Đông Nam Á.

Tình hữu nghị giữa nhân dân Việt Nam và Trung Quốc ngày càng sâu sắc Đây là chia sẻ của Phó Chủ tịch Hội nghị Hiệp thương chính trị nhân dân tỉnh Quảng Đông Trương Thiếu Khang tại Lễ kỷ niệm 81 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam do Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Quảng Châu vừa tổ chức.

Sinh viên Việt Nam - Trung Quốc tăng cường giao lưu, hợp tác Từ ngày 11-12/9/2026, Trường Cao đẳng Lào Cai tổ chức Chương trình giao lưu quốc tế sinh viên Việt Nam - Trung Quốc với chủ đề “Kết nối tri thức, kiến tạo tương lai”. Đây là hoạt động nhằm tăng cường giao lưu, hợp tác giáo dục và kết nối sinh viên giữa các cơ sở đào tạo của Việt Nam và Trung Quốc.