Đưa sân khấu Việt đến gần hơn với công chúng Pháp

Tuần Sân khấu Việt Nam tại Pháp là điểm nhấn trong khuôn khổ các hoạt động Ngày Việt Nam tại Pháp năm 2026, do Bộ Ngoại giao phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Đại sứ quán Việt Nam tại Pháp, Phái đoàn Thường trực Việt Nam bên cạnh UNESCO cùng các bộ, ngành, đơn vị liên quan tổ chức.

Năm 2026 đánh dấu 50 năm Việt Nam trở thành thành viên UNESCO (1976-2026), đồng thời quan hệ Việt Nam - Pháp đang bước vào giai đoạn phát triển mới sau khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện vào tháng 10/2024. Paris vì thế mang ý nghĩa đặc biệt: vừa là thủ đô của một trong những đối tác quan trọng hàng đầu của Việt Nam tại châu Âu, vừa là nơi đặt trụ sở UNESCO.

Họp báo giới thiệu Tuần Sân khấu Việt Nam tại Pháp - Vietnam en Scène. (Ảnh: Mai Anh)

Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam Ngô Lê Văn, chặng đường 50 năm Việt Nam tham gia UNESCO ghi dấu sự hợp tác ngày càng toàn diện, hiệu quả. Đặc biệt, chuyến thăm Trụ sở UNESCO của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vào tháng 10/2024 tiếp tục khẳng định những đóng góp chủ động, thực chất của Việt Nam đối với tổ chức, đồng thời mở ra những định hướng hợp tác mới phù hợp với yêu cầu phát triển của đất nước.

Trong quan hệ Việt Nam - Pháp, văn hóa, giáo dục, Pháp ngữ và giao lưu nhân dân từ lâu là những lĩnh vực hợp tác nổi bật. Pháp hiện cũng là nơi sinh sống của khoảng 300.000 người Việt Nam. Đây vừa là cộng đồng có sự hòa nhập sâu rộng với xã hội sở tại, vừa là một cầu nối quan trọng duy trì sự gắn kết về văn hóa và tình cảm giữa hai quốc gia.

Việc đưa một chương trình quy mô về sân khấu Việt Nam tới Paris hướng đến việc quảng bá rộng rãi hình ảnh đất nước, con người, văn hóa Việt Nam; giới thiệu một Việt Nam hòa bình, ổn định, đổi mới, hội nhập sâu rộng và giàu bản sắc. Đây cũng là hoạt động cụ thể hóa Chiến lược Ngoại giao văn hóa đến năm 2030, qua đó phát huy văn hóa như một nguồn lực sức mạnh mềm, góp phần làm sâu sắc quan hệ Việt Nam - Pháp, Việt Nam - UNESCO và nâng cao vị thế, uy tín quốc tế của Việt Nam.

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam Ngô Lê Văn. (Ảnh: Mai Anh)

Một mục tiêu khác là phát huy vai trò của đối ngoại nhân dân và công tác người Việt Nam ở nước ngoài. Các chương trình nghệ thuật tại Paris được kỳ vọng tạo thêm không gian để cộng đồng người Việt, đặc biệt là thế hệ trẻ sinh sống tại Pháp, tiếp xúc và gắn bó với nghệ thuật truyền thống, từ đó nuôi dưỡng niềm tự hào và mối liên hệ với quê hương.

Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông cho biết, Tuần Sân khấu Việt Nam tại Pháp xuất phát từ mong muốn đưa những giá trị đặc sắc của sân khấu Việt đến gần hơn với công chúng Pháp và bạn bè quốc tế, đồng thời mở ra một không gian để nghệ sĩ hai nước gặp gỡ, trao đổi và cùng sáng tạo.

Từ chèo, tuồng, cải lương, múa rối nước - những loại hình đã được gìn giữ qua nhiều thế hệ - tới kịch nói, múa và các hình thức nghệ thuật đương đại, sân khấu Việt Nam phản ánh một nền văn hóa vừa giàu truyền thống, vừa liên tục vận động và tìm kiếm những phương thức biểu đạt mới.

Nghệ thuật múa rối nước sẽ được trình diễn tại Pháp. (Ảnh: BTC)

Tuần Sân khấu lần này vì thế được xây dựng như một bức tranh đa dạng về nghệ thuật biểu diễn Việt Nam. Các chương trình được tổ chức tại nhiều không gian văn hóa, nghệ thuật tiêu biểu của Paris như Nhà hát Marigny, Nhà hát Le Grand Rex, Le Carreau du Temple, Quảng trường Bastille và Trung tâm Văn hóa Việt Nam tại Pháp.

Khán giả sẽ có cơ hội tiếp cận từ nghệ thuật múa rối nước đến chèo, tuồng, cải lương, kịch nói và múa đương đại. Trong đó, lễ khai mạc với vở “Hồn Trương Ba, da hàng thịt” dự kiến diễn ra ngày 26/10 tại Nhà hát Marigny; chương trình “Đêm Việt Nam - Từ di sản đến đương đại” được tổ chức ngày 28/10 tại Nhà hát Le Grand Rex. Bên cạnh đó là chương trình “Trương Chi” do đoàn kịch Winterreise của Pháp thể hiện cùng các hoạt động giao lưu, quảng bá văn hóa.

Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông. (Ảnh: Mai Anh)

Theo Thứ trưởng Tạ Quang Đông, các cuộc gặp giữa nghệ sĩ, đạo diễn, nhà hát và chuyên gia của Việt Nam và Pháp được kỳ vọng trở thành tiền đề cho những hình thức hợp tác lâu dài như đồng dàn dựng tác phẩm, trao đổi nghệ sĩ, giao lưu chuyên môn, đào tạo, nghiên cứu và cùng phát triển những dự án nghệ thuật mới. Qua đó, sân khấu Việt Nam có thêm cơ hội kết nối với đời sống nghệ thuật tại Pháp và rộng hơn là châu Âu; trong khi các nghệ sĩ, nhà nghiên cứu và công chúng Pháp có thêm những cách tiếp cận sâu hơn với văn hóa Việt Nam.

Chương trình Tuần Sân khấu Việt Nam tại Pháp - Vietnam en Scène. (Ảnh: BTC)

Xuyên suốt toàn bộ chương trình là chủ đề “Những cuộc gặp gỡ”. Đó là cuộc gặp giữa Việt Nam và Pháp, giữa hai nền văn hóa, giữa truyền thống và hiện đại, giữa di sản với sáng tạo mới. Một trong những minh chứng rõ nét nhất cho tinh thần ấy là vở “Hồn Trương Ba, da hàng thịt” của nhà viết kịch Lưu Quang Vũ, được đạo diễn người Pháp Anne Bouvier dàn dựng với sự tham gia của các nghệ sĩ Việt Nam. Thay vì chỉ đưa một tác phẩm Việt Nam sang biểu diễn tại Pháp, dự án tạo nên một quá trình hợp tác sáng tạo ngay từ khâu dàn dựng: một tác phẩm quen thuộc của sân khấu Việt được tiếp cận qua cảm nhận và ngôn ngữ nghệ thuật của một đạo diễn Pháp, sau đó được chính các nghệ sĩ Việt Nam thể hiện. Với Anne Bouvier, đây là lần đầu tiên bà làm việc với một tác phẩm sân khấu Việt Nam và các diễn viên Việt Nam. Đạo diễn người Pháp Anne Bouvier. (Ảnh: Mai Anh) Khi tiếp cận “Hồn Trương Ba, da hàng thịt”, nữ đạo diễn đặc biệt chú ý tới những vấn đề có tính phổ quát trong tác phẩm như sự sống, cái chết, tình yêu và cách con người đối diện với chính mình. Đồng thời, bà tìm hiểu những yếu tố đặc trưng của văn hóa Việt Nam, trong đó có cách con người tiễn đưa người đã khuất và quan niệm về sự sống. Trong cách dàn dựng mới, Anne Bouvier đặt trọng tâm vào diễn xuất và hình thể của diễn viên. Mâu thuẫn giữa “phần hồn” và “phần xác” không chỉ được thể hiện qua lời thoại hay những cuộc tranh luận mà được đẩy mạnh bằng ngôn ngữ cơ thể trên sân khấu. Bà không thay đổi câu chuyện cốt lõi của Lưu Quang Vũ mà tìm một phương thức kể gần hơn với cảm nhận của khán giả đương đại. Bởi vậy, phiên bản mới của “Hồn Trương Ba, da hàng thịt” trở thành một cuộc gặp theo đúng nghĩa: giữa một tác phẩm lớn của sân khấu Việt Nam và góc nhìn của một đạo diễn Pháp. Vở “Hồn Trương Ba, da hàng thịt” được đạo diễn người Pháp Anne Bouvier dàn dựng với sự tham gia của các nghệ sĩ Việt Nam. (Ảnh: BTC) Anne Bouvier cho rằng công chúng Pháp có điều kiện tiếp xúc với rất nhiều vở diễn và tác phẩm quốc tế nên có yêu cầu khá cao. Tuy nhiên, chính sự mới mẻ của một vở kịch Việt Nam với các diễn viên Việt Nam có thể tạo nên sức hấp dẫn riêng. “Tôi tin đây là lần đầu tiên họ được xem một vở kịch với các diễn viên Việt Nam. Vì vậy, tôi hy vọng họ sẽ mở lòng và tò mò khám phá nền văn hóa này, đặc biệt là tác giả mà họ chưa từng biết đến. Họ sẽ thấy rằng ở đây cũng có những tác giả lớn và những diễn viên xuất sắc”, nữ đạo diễn chia sẻ. Qua quá trình tập luyện, Anne Bouvier cũng đánh giá cao tinh thần học hỏi và sự chăm chỉ của các diễn viên Việt Nam. Bà nhận thấy giữa nghệ sĩ hai nước có nhiều điểm tương đồng trong cách làm việc, trao đổi và cùng tìm kiếm phương thức thể hiện nhân vật. Chính những quá trình cộng tác như vậy cho thấy mục tiêu của Tuần Sân khấu không dừng lại ở việc “mang sân khấu Việt Nam ra nước ngoài”, mà hướng tới hình thành sự tương tác hai chiều giữa các nền nghệ thuật.

30 năm kết nối văn hóa Việt Nam và Wallonie-Bruxelles Tối 25/9, tại Thư viện Quốc gia Việt Nam (Hà Nội) đã diễn ra Lễ hội vùng Wallonie, Ngày thành lập Cộng đồng người Bỉ nói tiếng Pháp và kỷ niệm 30 năm thành lập Phái đoàn Wallonie-Bruxelles tại Việt Nam.

AI thành tiêu chí mới trong cuộc đua thu hút đầu tư Nguồn nhân lực AI, năng lực tính toán, khả năng tiếp cận dữ liệu và khung pháp lý đang trở thành những yếu tố mới trong quyết định đầu tư của các tập đoàn đa quốc gia. Xu hướng này đặt thêm sức ép lên châu Âu trong cuộc cạnh tranh với Mỹ và các thị trường có môi trường phát triển AI thuận lợi hơn.