Tương lai khó đoán của Libya

Lực lượng quân đội trung thành với chính phủ Libya sẵn sàng đương đầu với các đơn vị do tướng Haftar chỉ huy.

Quân đội Libya tại Tripoli, lực lượng trung thành với chính phủ được cộng đồng quốc tế công nhận, đã tuyên bố sẽ phản công nhằm giành lại thủ đô, nơi các đơn vị do tướng Khalifa Haftar (Quân đội Quốc gia Libya - LNA) đang chiếm giữ.

Cuộc phản công mang tên "Núi lửa tức giận", sẽ nhằm vào mọi thành phố ở Libya đang bị các lực lượng quân sự đối lập chiếm đóng trái phép. Tuyên bố trên được đưa ra sau khi lực lượng Haftar không kích vào ngoại ô Tripoli, nhằm lật đổ Chính phủ Hòa hợp Dân tộc (GNA) hiện đang nắm quyền tại thủ đô.

Cuộc tấn công diễn ra sau khi các lực lượng của GNA không kích LNA ở địa điểm cách Tripoli 50 km về phía nam vào thứ bảy vừa qua, gây ra một vài thương vong. Bộ trưởng Y tế của GNA cho hay, cuộc không kích hôm chủ nhật đã khiến 11 người chết và 23 người bị thương.

Lực lượng Liên Hợp Quốc tại Libya (UNSMIL) đã đưa ra "lời kêu gọi khẩn cấp" đề nghị hai phe ngừng bắn trong vòng hai tiếng đồng hồ ở khu vực ngoại ô phía nam, nhằm cứu trợ những người bị thương và thường dân.

Lo ngại tình trạng bạo lực sẽ còn gia tăng, người dân Tripoli đang nhanh chống tích lũy nhu yếu phẩm cần thiết. Khoảng 2.200 người đã rời khỏi khu vực giao tranh tại miền nam Tripoli kể từ ngày 4/4. Ít nhất 35 người, trong đó có cả dân thường, đã thiệt mạng kể từ khi LNA mở chiến dịch tấn công 4 ngày nhằm vào Tripoli.

Tuy vậy, các phản ứng quốc tế trước tình hình tại Libya được cho là còn khá e dè. Liên hợp quốc ngày 8/4 đã kêu gọi các bên tham chiến ở Libya tạm ngừng chiến sự để lực lượng cứu hộ khẩn cấp có thể giải cứu những người dân còn mắc kẹt lại ở thủ đô Tripoli trong khi khoảng 3.400 người khác đã tháo chạy khỏi khu vực này. Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres cùng ngày cho biết ông hết sức quan ngại và đang theo dõi sát sao tình hình ở Libya.

Ông cho biết phái bộ hỗ trợ Liên hợp quốc tại Libya (UNSMIL) sẽ vẫn tiếp tục công việc của mình ở thủ đô Tripoli.

Cũng trong ngày 8/4, Điều phối viên Liên hợp quốc về Hoạt động Nhân đạo ở Libya, bà Maria Ribeiro đã nhắc lại các bên tham chiến phải có trách nhiệm bảo vệ dân thường theo các đạo luật về quyền con người và luật nhân đạo quốc tế. Trong khi đó, đặc phái viên của Tổng thống Nga phụ trách khu vực Trung Đông và châu Phi, Thứ trưởng Ngoại giao Nga Mikhail Bogdanov cho biết, Moscow kêu gọi toàn bộ các lực lượng ở Libya tìm kiếm các giải pháp chính trị và nhấn mạnh tầm quan trọng của cuộc chiến chống khủng bố.

Trong khi đó, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo tuyên bố Washington quan ngại sâu sắc về diễn biến giao tranh gần thủ đô Tripoli, đồng thời cho biết Mỹ đang tìm cách chấm dứt cuộc tấn công này. Ông cũng hối thúc tất cả các bên liên quan hạ nhiệt căng thẳng.

Hiện tại, GNA kiểm soát thủ đô Tripoli, nằm ở phía tây bắc Libya, trong khi LNA là đồng minh của chính quyền miền đông, vùng có nguồn dầu mỏ dồi dào. Kể từ khi nhà lãnh đạo Muammar Gaddafi bị lật đổ vào năm 2011, tình hình Libya đã ngày càng diễn biến xấu, khi các phe phái không thể đạt được sự thống nhất chung.

Cuộc tấn công nhằm vào Tripoli, mà GNA coi đây là hành động phản bội của lực lượng Haftar, chỉ càng làm mối quan hệ nội bộ Libya thêm trầm trọng.

Lực lượng của Tướng Haftar cho biết đã chiếm giữ khu vực xung quanh sân bay của Tripoli, trong khi phía GNA bác bỏ tuyên bố này. Ảnh minh họa Reuters

Giữa lúc lửa đạn vẫn chưa yên tại Libya, giới quan sát đã vẽ ra nhiều viễn cảnh có thể xảy ra tại đất nước này. Cuộc tấn công Tripoli nhiều khả năng sẽ giống những gì từng xảy ra ở Benghazi trong 3 năm qua, gây ra thương vong lớn cho dân thường cũng như phá hủy các cơ sở hạ tầng và thậm chí là làm tiêu tan những kỳ vọng của Tướng Haftar trong việc tiến vào thủ đô Tripoli như một “người hùng”.

Trong viễn cảnh khác, Tướng Halfta được cho là khó có thể giành được chiến thắng nhanh chóng khi điều này phụ thuộc vào việc liệu ông có thể huy động các lực lượng dân quân tham gia và giúp ông giành quyền kiểm soát Tripoli hay không. Rút quân sớm là một viễn cảnh khác được tính đến.

Theo đó, lực lượng Quân đội Quốc gia Libya sẽ dừng cuộc tấn công của họ và tiếp tục củng cố các vị trí chiến lược nhằm gây sức ép cho thủ đô Tripoli. Điều này có thể diễn ra sau một vài vòng đàm phán với sự xuất hiện của Liên hợp quốc hoặc không và Tướng Haftar sẽ ở thế “tay trên”, theo Al Jazeera.

Tình hình thực tế ở Libya đang thay đổi nhanh chóng và rất khó đoán định. Dù bất kỳ viễn cảnh nào xảy ra, Libya vẫn sẽ tiếp tục là “chảo lửa” của cuộc khủng hoảng ở Bắc Phi và là mối quan tâm lớn với các quốc gia láng giềng. Cùng thời điểm, lo ngại cuộc xung đột Libya có thể lan sang Algeria, các nhà lãnh đạo nước này hối thúc việc đưa ra một giải pháp chính trị ở Libya và chủ trì một số cuộc họp giữa các chủ thể của Libya.

Với Algeria, lực lượng GNA và lực lượng Hồi giáo cực đoan ở Libya phải dàn xếp các cuộc xung đột ổn thỏa thì quốc gia này mới có thể đảm bảo sự ổn định. Algeria cũng hiểu rõ rằng chiến dịch của Tướng Haftar đang gây nguy hiểm và có nguy cơ đe dọa sự ổn định này. Hơn nữa, trong cuộc chiến giành ảnh hưởng ở Bắc Phi, Algeria coi các đồng minh Arab của Tướng Haftar như Ai Cập, Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) và Saudi Arabia là những kẻ thù địa chính trị.

Xem thêm

Libya giải cứu hàng trăm người di cư gặp nạn trên biển Ngày 7/1, nhà chức trách Libya thông báo đã phát hiện 2 thi thể phụ nữ và cứu khoảng 270 người di cư từ 2 ...

LHQ tìm kiếm thỏa thuận hòa bình mới cho Libya TĐO - Liên Hợp Quốc (LHQ) đang tìm cách tái cơ cấu các nỗ lực quốc tế để phá vỡ thế bế tắc chính trị ...

Libya: Các chính phủ đối lập cam kết ngừng bắn TĐO - Theo hãng thông tấn BBC, các chính phủ đối lập của Libya đã cam kết ngừng bắn có điều kiện sau cuộc hội ...