Truyền thông HIV/AIDS trong kỷ nguyên số: Lan tỏa hiểu biết, xoá bỏ rào cản kỳ thị

Từ giảng đường đến bệnh viện

Trong không khí sôi nổi tại hội trường lớn của Trường Cao đẳng Lai Châu, hơn 200 học sinh, sinh viên cùng các thầy cô giáo đã tham gia chương trình giáo dục phòng, chống HIV/AIDS do Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh phối hợp tổ chức. Không còn những bài giảng khô cứng hay tài liệu nặng tính lý thuyết, chương trình được thiết kế sinh động với phần hỏi đáp trực tiếp, mini-game và thảo luận các tình huống thực tế.

Cán bộ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh tuyên truyền giáo dục phòng, chống HIV/AIDS cho sinh viên trường Cao đẳng Lai Châu. (Ảnh: CDC Lai Châu)

Thông qua chương trình, các bạn trẻ không chỉ được trang bị kiến thức chính xác về đường lây truyền, biện pháp phòng tránh HIV/AIDS mà còn được tiếp cận sâu hơn với thông điệp xóa bỏ kỳ thị và phân biệt đối xử với người nhiễm HIV.

Theo các chuyên gia y tế, khi người dân được tiếp cận thông tin một cách tự nhiên, cởi mở và chủ động sẽ giảm tâm lý hoang mang, biết cách tự bảo vệ bản thân, chủ động xét nghiệm định kỳ cũng như tiếp cận điều trị sớm nếu không may mắc bệnh.

Không chỉ trong giảng đường, cách làm mới này còn lan tỏa mạnh mẽ tới các cơ sở y tế. Tại Khoa Sản, Bệnh viện Đa khoa số 2 tỉnh Lào Cai, hoạt động truyền thông về phòng ngừa lây truyền HIV từ mẹ sang con đang được triển khai theo hướng “mềm hóa”, dễ tiếp cận hơn với người bệnh.

Bên cạnh tư vấn trực tiếp, đội ngũ y tế còn sử dụng video ngắn, tờ rơi trực quan và chia sẻ tài liệu số qua các nền tảng mạng xã hội để sản phụ có thể dễ dàng tiếp cận thông tin mọi lúc, mọi nơi.

Tuyên truyền phòng chống lây truyền HIV từ mẹ sang con. (Ảnh: Báo Lào Cai)

Bác sĩ Hoàng Mạnh Tuân - Phó Trưởng khoa Sản, Bệnh viện Đa khoa số 2 tỉnh Lào Cai cho biết: “Truyền thông phòng chống HIV từ mẹ sang con là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng nhằm bảo vệ thế hệ tương lai. Chúng tôi luôn khuyến cáo sản phụ thực hiện sàng lọc càng sớm càng tốt, tốt nhất trong quý đầu thai kỳ. Việc phát hiện sớm sẽ giúp xây dựng phác đồ điều trị kịp thời, kiểm soát tải lượng virus để bảo vệ sức khỏe cho cả mẹ và bé”.

Sự linh hoạt trong cách tiếp cận đang mang lại hiệu quả rõ rệt. Theo CDC tỉnh Lào Cai, chỉ riêng trong tháng 11/2025, ngành Y tế địa phương đã tổ chức 215 buổi truyền thông trực tiếp và 93 hoạt động truyền thông gián tiếp, góp phần tạo nên mạng lưới nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi rộng khắp trong cộng đồng.

Chạm đến cảm xúc, xoá bỏ định kiến

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, những con số thống kê hay các buổi tuyên truyền sẽ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi chạm tới cảm xúc và nhận thức của cộng đồng. Để phá vỡ vòng luẩn quẩn “sợ hãi – kỳ thị – che giấu”, truyền thông về HIV/AIDS trong thời đại số cần thay đổi cách tiếp cận: không chỉ dừng ở việc cảnh báo nguy cơ, mà phải hướng tới lan tỏa sự thấu hiểu và đồng cảm.

Minh chứng rõ nét cho giá trị của truyền thông nhân văn là câu chuyện của chị Đ.H.C.B (tỉnh Vĩnh Long), người đã có hơn 20 năm kiên cường chung sống với HIV.

Nhớ lại những ngày đầu công khai bệnh tình, chị B. chia sẻ: “Lúc mới công khai bệnh, tôi bị cộng đồng kỳ thị nhiều lắm. Sự phán xét khiến người nhiễm HIV quay lại tự kỳ thị chính mình, luôn giằng xé và mặc cảm. Tôi chỉ mong mọi người hiểu đúng rằng HIV hiện nay là một bệnh mạn tính. Nếu tuân thủ điều trị, người bệnh hoàn toàn có thể sống khỏe mạnh và sinh hoạt bình thường”.

Hành trình vượt qua nghịch cảnh của chị B. cho thấy, khi nhận được sự cảm thông từ cộng đồng, tuân thủ điều trị và giữ tinh thần lạc quan, người nhiễm HIV hoàn toàn có thể sống khỏe, sống có ích và hòa nhập với xã hội.

Thực tế cũng cho thấy, công tác truyền thông về HIV/AIDS hiện nay đã vượt ra khỏi khuôn khổ tuyên truyền truyền thống. Nhiều chương trình được thiết kế trẻ trung, sinh động, phù hợp với giới trẻ thông qua hình thức sân khấu hóa, video ngắn trên TikTok, Facebook hay các chiến dịch truyền thông số tại trường học, doanh nghiệp và khu dân cư.

Dưới góc nhìn xã hội, ông Tống Văn Nam - Giám đốc Doanh nghiệp xã hội Kết nối trẻ cho rằng: “Trong thời đại số, vai trò của báo chí và các nền tảng mạng xã hội là rất quan trọng. Sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành Y tế, báo chí và cộng đồng sẽ góp phần xây dựng môi trường thông tin khoa học, nhân văn và không kỳ thị”.

Công nghệ số mang đến công cụ lan tỏa mạnh mẽ, nhưng điều cốt lõi để thay đổi nhận thức xã hội vẫn là sự thấu hiểu và lòng nhân ái. Khi truyền thông không còn gieo rắc nỗi sợ hãi hay định kiến mà hướng tới sự đồng cảm, người nhiễm HIV/AIDS sẽ có thêm cơ hội sống cởi mở, tự tin hòa nhập cộng đồng và chủ động điều trị. Đó cũng là nền tảng quan trọng để Việt Nam tiến gần hơn tới mục tiêu chấm dứt dịch bệnh HIV/AIDS vào năm 2030.

Đổi mới cách tiếp cận phòng, chống HIV/AIDS

"Cánh tay nối dài" trong phòng, chống HIV/AIDS