Tin quốc tế ngày 11/6: WHO cảnh báo nguy cơ Ebola lan rộng tại châu Phi, NASA công bố phi hành đoàn Artemis III

WHO cảnh báo nguy cơ Ebola lan rộng tại châu Phi

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) kêu gọi các quốc gia trong khu vực châu Phi tăng cường phối hợp xuyên biên giới nhằm ngăn chặn nguy cơ lan rộng của dịch Ebola, trong bối cảnh tình hình dịch bệnh tại Cộng hòa Dân chủ Congo tiếp tục diễn biến phức tạp và tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với sức khỏe cộng đồng.

Trong cuộc gặp với Tổng thống Uganda Yoweri Museveni, Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus đánh giá cao những nỗ lực của Uganda trong công tác phòng, chống dịch, đặc biệt là việc triển khai sàng lọc tại các cửa khẩu, tăng cường giám sát dịch tễ, xét nghiệm, quản lý ca bệnh và phối hợp liên ngành trong ứng phó với Ebola.

Tổng thống Museveni nhấn mạnh hợp tác xuyên biên giới đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát dịch bệnh, nhất là khi các hoạt động giao thương và đi lại giữa các quốc gia trong khu vực vẫn diễn ra thường xuyên. Theo ông, chỉ thông qua sự phối hợp chặt chẽ giữa các nước mới có thể ngăn chặn nguy cơ dịch lan rộng ra toàn bộ khu vực Đông và Trung Phi.

Chính phủ Uganda cho biết sẽ tiếp tục tăng cường các biện pháp phòng dịch bằng cách điều động thêm nhân viên y tế, xây dựng cơ sở điều trị với quy mô 50 giường bệnh và đẩy mạnh hoạt động giám sát tại các khu vực biên giới giáp với Cộng hòa Dân chủ Congo.

Trong khi đó, tại Nigeria, Tổng thống Bola Tinubu đã quyết định thành lập lực lượng đặc trách nhằm sẵn sàng ứng phó với Ebola cũng như các mối đe dọa mới đối với sức khỏe cộng đồng. Lực lượng này sẽ chịu trách nhiệm đánh giá mức độ sẵn sàng của hệ thống y tế và xây dựng các phương án ứng phó trong trường hợp dịch bệnh lan rộng.

Nhân viên y tế mặc trang phục bảo hộ và khử khuẩn khi điều trị cho bệnh nhân Ebola tại Ituri, Cộng hòa Dân chủ Congo. (Ảnh: THX/TTXVN)

Theo cơ quan y tế công cộng của Cộng hòa Dân chủ Congo, tính đến ngày 9/6, nước này đã ghi nhận 598 ca mắc Ebola, trong đó có 115 trường hợp tử vong. Nhà chức trách cảnh báo dịch bệnh có nguy cơ lây lan nhanh nếu các biện pháp y tế công cộng không được triển khai kịp thời. Bên cạnh đó, tình hình an ninh bất ổn tại một số khu vực cũng đang gây khó khăn đáng kể cho công tác phòng chống dịch.

Trong báo cáo mới nhất, WHO tiếp tục đánh giá nguy cơ lây lan dịch Ebola tại Cộng hòa Dân chủ Congo ở mức “rất cao”. Tổ chức này đang phối hợp với các quốc gia và đối tác quốc tế triển khai nhiều biện pháp ứng phó, đồng thời xây dựng kế hoạch huy động 518 triệu USD nhằm hỗ trợ các nước châu Phi tăng cường năng lực chuẩn bị, phát hiện và kiểm soát dịch bệnh.

Tái bùng phát giao tranh giữa Mỹ và Iran

Tình hình an ninh tại Trung Đông tiếp tục diễn biến phức tạp khi truyền thông Iran ngày 11/6 đưa tin đã xảy ra các cuộc đụng độ giữa lực lượng Iran và Mỹ tại khu vực Vịnh Ba Tư, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ xung đột lan rộng.

Theo hãng tin Mehr của Iran, nhiều tiếng nổ đã được ghi nhận trên các đảo Qeshm và Hengam. Cùng thời điểm, hệ thống phòng không của Iran được kích hoạt tại tỉnh Fars và khu vực phía tây thủ đô Tehran. Truyền thông nước này cũng ghi nhận các vụ nổ lớn tại nhiều thành phố ở miền Nam như Minab, Mohr, Bandar Abbas và Sirik.

Trang tin Axios của Mỹ dẫn nguồn tin cho biết quân đội Mỹ đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào một số cơ sở quân sự tại miền Nam Iran. Các mục tiêu được cho là bao gồm hệ thống phòng không, radar cùng các đơn vị chỉ huy và điều khiển thiết bị bay không người lái.

Ngay sau khi giao tranh bùng phát, Bộ chỉ huy Khatam al-Anbiya của Iran thông báo đóng cửa eo biển Hormuz đối với toàn bộ tàu thuyền, bao gồm tàu chở dầu và tàu thương mại, với lý do bảo đảm an ninh. Tuyên bố của cơ quan này cho biết các cuộc tấn công của Mỹ đã nhằm vào nhiều khu vực thuộc tỉnh Hormozgan ở miền Nam Iran, đồng thời cảnh báo mọi tàu thuyền cố gắng đi qua eo biển Hormuz có thể trở thành mục tiêu tấn công.

Khói bốc lên sau vụ không kích của lực lượng Mỹ-Israel nhằm vào thủ đô Tehran, Iran, ngày 28/2/2026. (Ảnh: ANI/TTXVN)

Động thái trên làm dấy lên quan ngại sâu sắc của cộng đồng quốc tế bởi eo biển Hormuz là một trong những tuyến hàng hải vận chuyển dầu mỏ quan trọng nhất thế giới. Bất kỳ sự gián đoạn nào tại khu vực này đều có thể tác động mạnh đến thương mại toàn cầu, chuỗi cung ứng năng lượng và thị trường tài chính quốc tế.

Diễn biến mới xảy ra chỉ một ngày sau khi Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc tổ chức phiên thảo luận cấp cao với chủ đề “Thúc đẩy giải pháp chính trị ở Trung Đông: Trung gian và đối thoại cho hòa bình bền vững”. Phát biểu tại phiên họp, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres bày tỏ quan ngại sâu sắc trước tình trạng leo thang căng thẳng tại Trung Đông, từ xung đột Israel - Palestine, giao tranh giữa Israel và Liban cho tới căng thẳng Mỹ - Iran cũng như bất ổn kéo dài tại Somalia và Yemen.

Theo Tổng Thư ký Guterres, Trung Đông đang bị cuốn sâu hơn vào vòng xoáy khủng hoảng với những hệ lụy vượt ra ngoài phạm vi khu vực, ảnh hưởng trực tiếp tới thương mại quốc tế, an ninh lương thực, di cư và giá năng lượng toàn cầu. Ông kêu gọi các bên liên quan ưu tiên giải pháp ngoại giao, tôn trọng chủ quyền, độc lập chính trị và toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia theo các đường biên giới được quốc tế công nhận.

NASA công bố phi hành đoàn Artemis III

Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) vừa công bố danh sách phi hành đoàn tham gia sứ mệnh Artemis III, một trong những nhiệm vụ không gian quan trọng nhất trong chương trình đưa con người trở lại Mặt trăng sau hơn nửa thế kỷ kể từ thời kỳ Apollo. Theo kế hoạch hiện nay, Artemis III dự kiến được phóng vào năm 2027. Thay vì thực hiện cuộc đổ bộ lên bề mặt Mặt trăng như dự kiến ban đầu, sứ mệnh sẽ tập trung thử nghiệm các công nghệ cốt lõi nhằm chuẩn bị cho mục tiêu đưa con người trở lại Mặt trăng vào năm 2028.

Phi hành đoàn Artemis III gồm bốn thành viên, trong đó ông Randy Bresnik của NASA giữ vai trò chỉ huy, ông Luca Parmitano thuộc Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) đảm nhiệm vị trí phi công, cùng hai chuyên gia nhiệm vụ Frank Rubio và Andre Douglas của NASA. Phi hành gia Robert Hines được lựa chọn làm thành viên dự bị.

Thành viên sứ mệnh Artemis III từ trái sang: ông Randy Bresnik, ông Luca Parmitano, ông Frank Rubio và ông Andre Douglas. (Ảnh: NASA)

Các thành viên tham gia sứ mệnh đều là những phi hành gia giàu kinh nghiệm. Chỉ huy Randy Bresnik từng tham gia sứ mệnh tàu con thoi Atlantis STS-129, trong khi Luca Parmitano là người Italy đầu tiên giữ cương vị chỉ huy Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS). Frank Rubio được biết đến với kỷ lục 371 ngày liên tục làm việc ngoài không gian, đánh dấu chuyến bay dài nhất của một phi hành gia Mỹ. Andre Douglas trước đó là thành viên dự bị của Artemis II và nay chính thức góp mặt trong phi hành đoàn Artemis III.

Theo NASA, sứ mệnh sẽ kéo dài gần hai tuần trên quỹ đạo Trái đất thấp. Trong thời gian này, các phi hành gia sẽ tiến hành thử nghiệm khả năng ghép nối tàu vũ trụ Orion với các tàu đổ bộ Mặt trăng thương mại đang được phát triển bởi SpaceX và Blue Origin. Việc kiểm chứng thành công các công nghệ ghép nối trên quỹ đạo được xem là bước chuẩn bị quan trọng cho Artemis IV - sứ mệnh được kỳ vọng sẽ đưa con người trở lại mặt Mặt trăng.

NASA cho biết Artemis III sẽ có thời gian hoạt động dài hơn bốn ngày so với Artemis II, tạo điều kiện để đánh giá toàn diện hơn các hệ thống hỗ trợ sự sống, quy trình vận hành mới cũng như các công nghệ phục vụ các chuyến bay không gian dài ngày. Đây là những nền tảng quan trọng trong chiến lược xây dựng sự hiện diện bền vững của con người trên Mặt trăng trong tương lai.

Tuy nhiên, chương trình Artemis vẫn đang đối mặt với không ít thách thức. Hai phương tiện phóng và đổ bộ chủ chốt là Starship của SpaceX và New Glenn của Blue Origin đều đang trong quá trình hoàn thiện sau khi gặp một số vấn đề kỹ thuật trong các đợt thử nghiệm gần đây. NASA khẳng định tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các đối tác để bảo đảm tiến độ phát triển các hệ thống cần thiết cho chương trình.

Bên cạnh các mục tiêu kỹ thuật, Artemis III còn mang theo nhiều nhiệm vụ khoa học. Phi hành đoàn sẽ nghiên cứu khí quyển Trái đất, môi trường bức xạ xung quanh tàu Orion và tác động của thời tiết không gian đối với các phương tiện hoạt động trên quỹ đạo thấp.

Theo NASA, các dữ liệu thu thập được từ sứ mệnh sẽ góp phần nâng cao khả năng bảo vệ hệ thống vệ tinh, đồng thời hỗ trợ các phi hành gia trong những chuyến bay không gian xa hơn trong tương lai. Nếu hoàn thành đúng tiến độ, Artemis III sẽ là bước đệm quan trọng trong lộ trình đưa con người trở lại Mặt trăng, hướng tới mục tiêu xây dựng các căn cứ nghiên cứu lâu dài trên vệ tinh tự nhiên của Trái đất và mở rộng hành trình khám phá không gian sâu trong những thập niên tới.

Tin quốc tế ngày 3/6: AI tái định hình bảng xếp hạng tỉ phú toàn cầu, Mỹ dự kiến thu hẹp điểm xử lý visa tại châu Phi AI tái định hình bảng xếp hạng tỉ phú toàn cầu; Xung đột Trung Đông đẩy Nhật Bản đối mặt nguy cơ thiếu chuối nghiêm trọng; Mỹ dự kiến thu hẹp mạnh điểm xử lý visa tại châu Phi... là tin tức quốc tế đáng chú ý ngày 3/6.

Tin quốc tế ngày 5/6: LHQ kêu gọi hành động khẩn, EU tăng tốc giành chủ quyền số Liên hợp quốc kêu gọi hành động khẩn cấp trước các thách thức với đại dương; FAO cảnh báo kháng thuốc kháng sinh đe dọa an ninh lương thực toàn cầu; EU tăng tốc giành chủ quyền số trong cuộc đua công nghệ toàn cầu... là tin tức quốc tế đáng chú ý ngày 5/6.