Người phụ nữ biến nhà thành điểm dừng chân cho bướm chúa

Theo báo The Guardian (Anh), giữa những con phố bê tông ở khu Pilsen, thành phố Chicago, ngôi nhà rực rỡ sắc màu của Claudia Galeno-Sánchez nổi bật với khu vườn trồng nhiều loài cây bản địa và hoa dại. Đây là nơi bà sống cùng chồng và hai con, cũng là điểm dừng chân của những con bướm chúa trên hành trình di cư hằng năm.

Vài năm trước, Galeno-Sánchez bắt đầu trồng các loài cây milkweed bản địa và hoa dại ở cả sân trước lẫn sân sau để khôi phục môi trường sống cho bướm chúa. Milkweed là nhóm cây đặc biệt quan trọng đối với loài bướm này, bởi sâu non sử dụng chúng làm thức ăn.

Giờ đây, mỗi mùa thu, bà cùng các con lại thích thú ngắm nhìn những cánh bướm ghé qua khu vườn để kiếm ăn, trước khi tiếp tục hành trình dài gần 4.800 km đến Mexico. Cuộc di cư mùa thu của chúng kéo dài đến cuối tháng 10.

Bướm chúa hút mật trên hoa milkweed tại Khu bảo tồn động vật hoang dã quốc gia Seedskadee, bang Wyoming (Mỹ). (Ảnh minh họa: Tom Koerner/USFWS)

“Trước khi làm mẹ, tôi không biết nhiều về môi trường”, Galeno-Sánchez chia sẻ. “Khi biết rằng các loài sinh vật đang dần biến mất và Trái đất ngày càng nóng lên, tôi cảm thấy mình cần làm điều gì đó khi còn sống, vì các con và những thế hệ tương lai”.

Khoảng mười năm trước, trong chuyến trở về Puebla, quê nhà ở Mexico, Galeno-Sánchez ngạc nhiên khi nhận thấy số lượng bướm đã ít hơn rất nhiều so với ký ức tuổi thơ. Bà nhớ những ngày bầu trời tràn ngập những cánh bướm đầy màu sắc.

“Chuyện gì đang xảy ra với những con bướm?”, bà tự hỏi. Từ sự tò mò ấy, Galeno-Sánchez bắt đầu tìm hiểu về bướm chúa và cách bảo vệ chúng.

Ban đầu, bà nghĩ rằng nên nuôi sâu bướm trong nhà, chờ chúng phát triển thành bướm rồi thả về tự nhiên. Sau đó, bà mới biết việc nuôi nhốt có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh tồn của chúng trong môi trường hoang dã.

“Chúng ta phải tạo môi trường sống tự nhiên cho chúng ở ngoài trời, bởi chúng không phải những đứa trẻ, mà là một loài sinh vật khác”, bà nói. Theo Galeno-Sánchez, bướm cần tiếp xúc với ánh nắng, sự thay đổi nhiệt độ và cả những loài săn mồi để có thể thích nghi với môi trường tự nhiên.

Bà chuyển sang trồng cây bản địa, tạo nguồn thức ăn và nơi sinh sống cho bướm ngay trong khu vườn gia đình. Galeno-Sánchez cũng tham gia cùng những người trên khắp nước Mỹ trồng milkweed và hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trên các thảm cỏ quanh nhà.

Những cánh bướm di cư còn có ý nghĩa đặc biệt với Galeno-Sánchez. Khi còn nhỏ, bà đã rời Mexico sang Mỹ mà không có cha mẹ đi cùng, đến Chicago sống với người thân. Sau này, do tình trạng nhập cư của mình khi ấy, bà không thể ở bên cha trong những giây phút cuối đời, sau thời gian ông mắc bệnh ung thư. Trải nghiệm đau buồn đó khiến bà muốn chia sẻ câu chuyện của bản thân với những người có hoàn cảnh tương tự.

“Bướm chúa di cư. Chúng tôi cũng di cư. Điểm khác biệt duy nhất là bướm chúa không cần hộ chiếu”, Galeno-Sánchez nói.

Ngôi nhà của Claudia Galeno-Sánchez tại khu Pilsen, thành phố Chicago (Mỹ), được trang trí bằng những bức tranh tường hình bướm chúa. (Ảnh: Women for Green Spaces)

Từ khu vườn tại nhà, bà dần mở rộng hoạt động ra khu dân cư. Đến nay, Galeno-Sánchez đã triển khai tám dự án trồng cây bản địa tại nhà riêng và các trường học gần đó, góp phần tạo môi trường sống cho bướm chúa cùng nhiều loài thụ phấn khác.

Bà còn cung cấp cây milkweed cho một khu vườn cộng đồng trong khu vực công nghiệp. Từ các khoản quyên góp, Galeno-Sánchez mua cây giống và hỗ trợ kinh phí cho những người dân tham gia tưới nước, chăm sóc các khu vườn.

Galeno-Sánchez cũng là một trong những người sáng lập tổ chức phi lợi nhuận Women for Green Spaces (Phụ nữ vì những không gian xanh). Tổ chức mong muốn hợp tác với các trường học trên khắp Chicago để giúp trẻ em hiểu thêm về thiên nhiên và tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường.

Theo Cơ quan Quản lý Cá và Động vật hoang dã Hoa Kỳ (USFWS), số lượng bướm chúa tại Bắc Mỹ đã suy giảm trong hai thập kỷ qua do mất môi trường sống, tác động của thuốc trừ sâu và biến đổi khí hậu. Tháng 12/2024, cơ quan này đề xuất đưa bướm chúa vào danh sách loài bị đe dọa theo Đạo luật Các loài nguy cấp, song đến tháng 10/2026 vẫn chưa có quyết định cuối cùng.

Dù quần thể bướm chúa miền Đông Bắc Mỹ có dấu hiệu phục hồi trong vài năm gần đây, các chuyên gia vẫn cảnh báo nguy cơ suy giảm lâu dài chưa được đẩy lùi.

Với Galeno-Sánchez, việc bảo vệ bướm chúa cũng góp phần gìn giữ môi trường sống cho các loài sinh vật khác.

“Bằng cách bảo vệ những con bướm, chúng ta cũng đang bảo vệ các loài thụ phấn khác và cuối cùng là bảo vệ chính loài người”, bà nói.

Vườn Quốc gia Cát Tiên nhận danh hiệu Danh lục Xanh IUCN

Quỹ Arcus Foundation hỗ trợ Quảng Bình bảo tồn bền vững loài Vượn siki