Phát huy vai trò đối ngoại nhân dân trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, toàn diện

Trong hơn 95 năm lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn khẳng định chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho mọi hành động; là nhân tố quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Thực tiễn lịch sử đã chứng minh, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là yêu cầu khách quan đối với sự tồn vong của Đảng, của chế độ, mà còn là điều kiện tiên quyết bảo đảm cho đất nước phát triển ổn định, bền vững theo con đường xã hội chủ nghĩa mà Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Nhân dân ta đã lựa chọn.

Bước vào giai đoạn phát triển mới, đất nước đang đẩy mạnh công cuộc đổi mới toàn diện, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế sâu rộng, toàn diện. Cùng với những thời cơ to lớn về phát triển kinh tế, khoa học - công nghệ, mở rộng quan hệ đối ngoại và nâng cao vị thế quốc gia, Việt Nam cũng đang phải đối mặt với nhiều thách thức mới, trong đó có những thách thức trên lĩnh vực tư tưởng, văn hóa và thông tin. Sự phát triển mạnh mẽ của internet, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng truyền thông xuyên biên giới đã làm thay đổi sâu sắc môi trường truyền bá tư tưởng, định hình dư luận xã hội và tác động đến nhận thức chính trị của các tầng lớp nhân dân. Các thế lực thù địch, phản động và phần tử cơ hội chính trị tiếp tục đẩy mạnh chiến lược “diễn biến hòa bình”, lợi dụng các vấn đề dân chủ, nhân quyền, dân tộc, tôn giáo, những khó khăn, hạn chế trong quá trình phát triển của đất nước để xuyên tạc chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, kích động tâm lý hoài nghi, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Trong bối cảnh đó, nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không còn bó hẹp trong phạm vi công tác tư tưởng, lý luận hay đấu tranh trên không gian mạng, mà đã trở thành trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, được triển khai đồng bộ trên nhiều lĩnh vực, nhiều mặt trận, cả trong nước và ngoài nước. Hội nhập quốc tế sâu rộng khiến các vấn đề liên quan đến Việt Nam ngày càng được đặt trong mối liên hệ chặt chẽ với dư luận khu vực và thế giới. Nhiều thông tin sai lệch, luận điệu xuyên tạc về tình hình Việt Nam được phát tán từ bên ngoài lãnh thổ, hướng tới tác động đồng thời đến nhận thức của nhân dân trong nước và cộng đồng quốc tế. Điều đó đặt ra yêu cầu phải mở rộng không gian và phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng theo hướng chủ động hơn, toàn diện hơn và hiệu quả hơn.

Trong tổng thể nền đối ngoại Việt Nam, đối ngoại nhân dân là một trong ba trụ cột quan trọng, cùng với đối ngoại Đảng và ngoại giao Nhà nước tạo nên sức mạnh tổng hợp của nền ngoại giao toàn diện, hiện đại, chuyên nghiệp. Với đặc trưng lấy con người làm trung tâm, lấy tình hữu nghị, sự hiểu biết và đồng thuận giữa các dân tộc làm nền tảng, đối ngoại nhân dân không chỉ góp phần tăng cường quan hệ hữu nghị, hợp tác quốc tế mà còn là kênh quan trọng để giới thiệu, lan tỏa hình ảnh đất nước, con người Việt Nam; truyền tải những thông tin khách quan, chân thực về đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước; tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ của nhân dân thế giới đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Thực tiễn cho thấy, mỗi hoạt động giao lưu hữu nghị, mỗi chương trình hợp tác nhân dân, mỗi cuộc gặp gỡ giữa các tổ chức xã hội, học giả, trí thức, thanh niên và bạn bè quốc tế không chỉ góp phần củng cố tình đoàn kết giữa các dân tộc mà còn tạo nên những “cầu nối niềm tin”, giúp cộng đồng quốc tế hiểu đúng hơn về Việt Nam, từ đó hạn chế tác động của các thông tin sai lệch và những luận điệu xuyên tạc. Trong điều kiện mới, đối ngoại nhân dân ngày càng thể hiện vai trò là phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, bảo vệ chế độ, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định bằng sức mạnh mềm, bằng sự thật khách quan và bằng những thành tựu thực tiễn của đất nước, góp phần tạo động lực cho đất nước phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

1. Vai trò của đối ngoại nhân dân trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, toàn diện, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là nhiệm vụ trên mặt trận chính trị, tư tưởng trong nước mà còn là nhiệm vụ đối ngoại quan trọng nhằm tạo dựng môi trường quốc tế thuận lợi cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Với đặc trưng lấy con người làm trung tâm, lấy tình hữu nghị, sự hiểu biết và tin cậy lẫn nhau làm nền tảng, đối ngoại nhân dân ngày càng khẳng định vai trò là một kênh quan trọng góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng bằng sức mạnh mềm, bằng sự thật khách quan và bằng những thành tựu thực tiễn của đất nước.

Thứ nhất, lan tỏa những giá trị tốt đẹp của dân tộc và những thành tựu của Việt Nam, góp phần củng cố cơ sở thực tiễn của nền tảng tư tưởng của Đảng.

Một trong những phương thức hiệu quả nhất để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là chứng minh bằng thực tiễn tính đúng đắn của đường lối cách mạng mà Đảng đã lựa chọn và lãnh đạo thực hiện. Thực tiễn 40 năm đổi mới cho thấy, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Việt Nam đã đạt được những thành tựu có ý nghĩa lịch sử trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại; đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân không ngừng được nâng cao; vị thế và uy tín quốc tế của đất nước ngày càng được khẳng định.

Thông qua các hoạt động giao lưu nhân dân, hợp tác hữu nghị, trao đổi đoàn, diễn đàn nhân dân, hội nghị quốc tế, chương trình giao lưu văn hóa, giáo dục, thanh niên và các hoạt động hợp tác phi chính phủ, đối ngoại nhân dân góp phần giới thiệu đến bạn bè quốc tế hình ảnh một Việt Nam hòa bình, ổn định, năng động, phát triển và có trách nhiệm với cộng đồng quốc tế. Qua đó, những thành tựu của công cuộc đổi mới và quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam được phản ánh một cách sinh động, khách quan và thuyết phục.

Giao lưu văn hóa Việt Nam - Nhật Bản. (Ảnh: KT)

Không chỉ truyền tải thông tin, đối ngoại nhân dân còn tạo điều kiện để bạn bè quốc tế trực tiếp trải nghiệm thực tế Việt Nam, từ đó hình thành nhận thức đúng đắn về đất nước, con người và chế độ chính trị Việt Nam. Những trải nghiệm thực tiễn này có sức thuyết phục mạnh mẽ hơn nhiều so với các hình thức tuyên truyền đơn thuần, góp phần bác bỏ những nhận định phiến diện hoặc xuyên tạc về tình hình Việt Nam.

Trong ý nghĩa đó, đối ngoại nhân dân đã góp phần quan trọng làm rõ cơ sở thực tiễn của nền tảng tư tưởng của Đảng, khẳng định sức sống và giá trị của con đường phát triển mà Việt Nam đang kiên định theo đuổi.

Thứ hai, tạo dựng sự đồng thuận, tranh thủ sự ủng hộ của nhân dân thế giới đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định cách mạng Việt Nam là một bộ phận của phong trào cách mạng thế giới. Trong mọi giai đoạn phát triển của đất nước, sự đồng tình, ủng hộ của bạn bè quốc tế luôn là nguồn lực quan trọng góp phần tạo nên sức mạnh tổng hợp của dân tộc.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, dư luận quốc tế có tác động ngày càng lớn đối với môi trường phát triển của mỗi quốc gia. Những đánh giá, nhận thức và quan điểm của cộng đồng quốc tế về Việt Nam có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng mở rộng hợp tác, thu hút đầu tư, phát triển kinh tế, bảo đảm an ninh và nâng cao vị thế đất nước trên trường quốc tế.

Thông qua mạng lưới bạn bè quốc tế, các tổ chức hữu nghị, các tổ chức phi chính phủ, học giả, trí thức, nhân sĩ tiến bộ và cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, đối ngoại nhân dân góp phần xây dựng sự hiểu biết, tin cậy và thiện cảm đối với Việt Nam. Đây là cơ sở để hình thành sự đồng thuận quốc tế đối với những chủ trương, chính sách và lợi ích chính đáng của Việt Nam.

Đặc biệt, trong những vấn đề liên quan đến chủ quyền quốc gia, quyền con người, phát triển bền vững, biến đổi khí hậu, khắc phục hậu quả chiến tranh hay bảo vệ hòa bình, các tổ chức và cá nhân quốc tế có thiện cảm với Việt Nam đã nhiều lần lên tiếng ủng hộ các quan điểm chính đáng của Việt Nam. Sự đồng hành đó không chỉ có ý nghĩa về mặt đối ngoại mà còn góp phần bảo vệ môi trường chính trị, tư tưởng thuận lợi cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Có thể khẳng định rằng, việc tranh thủ sự đồng tình và ủng hộ của nhân dân thế giới chính là một trong những biểu hiện sinh động của việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên bình diện quốc tế.

Thứ ba, chủ động đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch từ sớm, từ xa.

Trong điều kiện phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin và truyền thông toàn cầu, các thế lực thù địch ngày càng tăng cường lợi dụng các vấn đề dân chủ, nhân quyền, dân tộc, tôn giáo để xuyên tạc tình hình Việt Nam; phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng; kích động tâm lý hoài nghi đối với con đường đi lên chủ nghĩa xã hội.

Nhiều chiến dịch truyền thông chống phá được tiến hành từ bên ngoài lãnh thổ Việt Nam nhưng lại hướng tới tác động đồng thời vào dư luận trong nước và quốc tế. Vì vậy, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không thể chỉ thực hiện bằng các biện pháp trong nước mà cần được triển khai ngay trên mặt trận đối ngoại.

Với lợi thế về mạng lưới quan hệ quốc tế rộng khắp, đối ngoại nhân dân có khả năng phát hiện sớm những xu hướng dư luận bất lợi, kịp thời cung cấp thông tin khách quan, chính xác và đầy đủ đến các đối tác quốc tế. Thông qua các cuộc tiếp xúc, trao đổi học thuật, diễn đàn nhân dân, hội nghị quốc tế và các hoạt động giao lưu đa phương, nhiều thông tin sai lệch về Việt Nam đã được làm sáng tỏ trên cơ sở đối thoại, trao đổi thẳng thắn và tôn trọng lẫn nhau.

Đáng chú ý, khi những người bạn quốc tế hiểu đúng về Việt Nam, họ không chỉ là đối tượng tiếp nhận thông tin mà còn có thể trở thành những tiếng nói khách quan góp phần phản bác các luận điệu sai trái. Đây chính là giá trị đặc biệt của đối ngoại nhân dân trong đấu tranh tư tưởng: biến sự hiểu biết thành sự đồng hành, biến sự đồng tình thành sức mạnh bảo vệ lẽ phải và công lý. Theo đó, đối ngoại nhân dân không chỉ góp phần xử lý các thông tin sai lệch sau khi xuất hiện mà còn góp phần ngăn ngừa, hạn chế tác động tiêu cực của các chiến dịch chống phá ngay từ giai đoạn đầu, thực hiện hiệu quả phương châm bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa.

Thứ tư, góp phần nâng cao vị thế, uy tín và sức mạnh mềm của Việt Nam trên trường quốc tế.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là bảo vệ hệ tư tưởng, mà còn là bảo vệ uy tín của Đảng, của Nhà nước và hình ảnh quốc gia trong mắt bạn bè quốc tế. Trong thời đại toàn cầu hóa, uy tín quốc gia và sức mạnh mềm ngày càng trở thành nguồn lực quan trọng trong cạnh tranh và hợp tác quốc tế.

Thông qua các hoạt động đối ngoại nhân dân, những giá trị tốt đẹp của dân tộc Việt Nam như yêu chuộng hòa bình, nhân ái, khoan dung, đoàn kết, thủy chung và trách nhiệm với cộng đồng quốc tế được quảng bá rộng rãi. Các chương trình giao lưu văn hóa, hợp tác nhân đạo, hoạt động hòa bình, hữu nghị và phát triển đã góp phần xây dựng hình ảnh Việt Nam là một quốc gia thân thiện, đáng tin cậy và có trách nhiệm.

Thực tiễn cho thấy, vị thế quốc tế càng được nâng cao thì khả năng chống lại các thông tin xuyên tạc, các luận điệu chống phá càng được củng cố. Một quốc gia được cộng đồng quốc tế tin tưởng và tôn trọng sẽ có lợi thế lớn trong việc bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc cũng như bảo vệ những giá trị mà quốc gia đó theo đuổi.

Do đó, việc tăng cường đối ngoại nhân dân không chỉ góp phần mở rộng quan hệ hữu nghị quốc tế mà còn trực tiếp nâng cao sức mạnh mềm quốc gia, tạo dựng thế và lực mới cho đất nước, qua đó góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, toàn diện.

Bước vào giai đoạn phát triển mới, công tác đối ngoại nhân dân đứng trước những thời cơ và thuận lợi quan trọng, song đồng thời cũng phải đối mặt với nhiều yêu cầu và thách thức mới nảy sinh từ những biến động nhanh chóng của tình hình thế giới, khu vực và sự phát triển mạnh mẽ của khoa học - công nghệ. Trong bối cảnh đó, việc phát huy vai trò của đối ngoại nhân dân trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng đòi hỏi phải có tư duy mới, cách tiếp cận mới và phương thức hoạt động phù hợp với yêu cầu của thời đại.

2. Những yêu cầu và thách thức đặt ra đối với đối ngoại nhân dân trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của đảng hiện nay

2.1. Những yêu cầu mới đặt ra đối với đối ngoại nhân dân trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Thứ nhất, yêu cầu bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng phải được triển khai đồng bộ trên cả mặt trận đối nội và đối ngoại.

Nếu như trước đây, công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng chủ yếu được thực hiện trong phạm vi quốc gia thì hiện nay, dưới tác động của toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp lần thứ tư, ranh giới giữa đối nội và đối ngoại ngày càng bị thu hẹp. Các vấn đề liên quan đến Việt Nam không chỉ được phản ánh trong nước mà còn chịu tác động mạnh mẽ từ dư luận quốc tế và các nền tảng truyền thông xuyên biên giới.

Nhiều thông tin sai lệch, luận điệu xuyên tạc về tình hình Việt Nam được khởi phát từ bên ngoài nhưng lại tác động trực tiếp đến nhận thức của cán bộ, đảng viên và nhân dân trong nước. Điều đó đòi hỏi đối ngoại nhân dân không chỉ thực hiện chức năng giao lưu, hợp tác hữu nghị mà còn phải chủ động tham gia vào nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên bình diện quốc tế, góp phần xây dựng môi trường dư luận thuận lợi cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Thứ hai, yêu cầu nâng cao năng lực dự báo, nhận diện và xử lý các vấn đề tư tưởng từ sớm, từ xa.

Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt, các vấn đề dân chủ, nhân quyền, dân tộc, tôn giáo và phát triển ngày càng bị chính trị hóa, trở thành công cụ để gây sức ép hoặc can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia. Điều này đòi hỏi đối ngoại nhân dân phải chuyển mạnh từ tư duy phản ứng sang tư duy chủ động; từ xử lý hậu quả sang phòng ngừa từ sớm; từ việc giải thích khi xảy ra vấn đề sang chủ động cung cấp thông tin, định hướng dư luận và xây dựng lòng tin trước khi xuất hiện các chiến dịch xuyên tạc. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong điều kiện mới không chỉ là đấu tranh phản bác khi các quan điểm sai trái đã xuất hiện mà còn phải chủ động ngăn ngừa nguy cơ hình thành các nhận thức lệch lạc ngay từ đầu.

Thứ ba, yêu cầu đổi mới phương thức hoạt động đối ngoại nhân dân trong môi trường số.

Sự phát triển của internet, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng truyền thông toàn cầu đang làm thay đổi căn bản cách thức lan truyền thông tin và hình thành dư luận xã hội. Trong khi các hoạt động đối ngoại nhân dân truyền thống chủ yếu dựa trên giao lưu trực tiếp, trao đổi đoàn và tiếp xúc trực diện thì hiện nay, một lượng lớn thông tin về quốc gia, dân tộc được tiếp nhận thông qua môi trường số. Điều đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác đối ngoại nhân dân, phát triển các hình thức giao lưu trực tuyến, truyền thông số, ngoại giao công chúng và kết nối nhân dân trên không gian mạng. Đây vừa là yêu cầu khách quan vừa là điều kiện quan trọng để nâng cao hiệu quả bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong thời đại số.

Thứ tư, yêu cầu phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội trong công tác đối ngoại nhân dân.

Trong điều kiện hội nhập quốc tế sâu rộng, đối ngoại nhân dân không còn là nhiệm vụ riêng của các tổ chức chuyên trách mà cần có sự tham gia của nhiều chủ thể khác nhau như đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ, doanh nhân, thanh niên, chuyên gia, nhà khoa học, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài và các tổ chức xã hội.

Mỗi cá nhân, tổ chức khi tham gia các hoạt động quốc tế đều có thể trở thành một “sứ giả nhân dân”, góp phần lan tỏa hình ảnh đất nước và những giá trị tốt đẹp của dân tộc. Do đó, phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội trở thành yêu cầu quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả đối ngoại nhân dân trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

2.2. Những thách thức chủ yếu đối với đối ngoại nhân dân trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiện nay

Thứ nhất, sự gia tăng của chiến tranh thông tin và các hoạt động chống phá trên không gian mạng.

Không gian mạng đã trở thành một trong những mặt trận chủ yếu của cuộc đấu tranh tư tưởng hiện nay. Các thế lực thù địch, phản động lợi dụng tốc độ lan truyền nhanh, phạm vi ảnh hưởng rộng và tính ẩn danh của internet để phát tán thông tin sai lệch, xuyên tạc đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước. Nhiều nội dung chống phá được xây dựng dưới hình thức tinh vi, khó nhận diện, kết hợp giữa thông tin thật và thông tin giả nhằm tạo tâm lý hoài nghi, làm suy giảm niềm tin của nhân dân đối với Đảng và chế độ. Điều này làm cho nhiệm vụ của đối ngoại nhân dân trở nên khó khăn hơn khi phải cạnh tranh với một lượng lớn thông tin sai lệch được lan truyền trên phạm vi toàn cầu.

Thứ hai, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo và công nghệ truyền thông mới.

Trí tuệ nhân tạo đang tạo ra những thay đổi sâu sắc trong lĩnh vực truyền thông và truyền bá thông tin. Các công nghệ tạo sinh, video giả mạo (deepfake), hình ảnh và âm thanh nhân tạo có thể được sử dụng để bóp méo sự thật, tạo dựng các thông tin giả có mức độ thuyết phục rất cao. Trong khi đó, năng lực nhận diện, kiểm chứng và xử lý các nguy cơ mới này của nhiều tổ chức và cá nhân còn hạn chế. Điều này làm gia tăng nguy cơ các luận điệu sai trái, xuyên tạc được lan truyền nhanh hơn, rộng hơn và khó kiểm soát hơn, đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác đối ngoại nhân dân trong việc cung cấp thông tin chính xác, kịp thời và đáng tin cậy.

Thứ ba, sự cạnh tranh ngày càng gay gắt về giá trị, mô hình phát triển và ảnh hưởng quốc tế.

Thế giới hiện nay đang chứng kiến sự cạnh tranh không chỉ về kinh tế, quân sự hay công nghệ mà còn về giá trị, tư tưởng và mô hình phát triển. Trong bối cảnh đó, một số quan điểm mang tính áp đặt, định kiến hoặc thiên lệch về dân chủ, nhân quyền và phát triển tiếp tục được sử dụng để đánh giá các quốc gia có điều kiện lịch sử, chính trị và văn hóa khác biệt.

Việt Nam, với con đường phát triển xã hội chủ nghĩa phù hợp với điều kiện thực tiễn của mình, không tránh khỏi những đánh giá thiếu khách quan hoặc các hoạt động xuyên tạc có chủ đích. Đây là thách thức lớn đối với đối ngoại nhân dân trong việc bảo vệ sự thật, bảo vệ quyền được lựa chọn con đường phát triển của dân tộc và bảo vệ hình ảnh quốc gia trên trường quốc tế.

Thứ tư, yêu cầu ngày càng cao về chất lượng nguồn nhân lực đối ngoại nhân dân.

Bối cảnh mới đòi hỏi đội ngũ làm công tác đối ngoại nhân dân không chỉ có bản lĩnh chính trị vững vàng mà còn phải có trình độ chuyên môn sâu, năng lực ngoại ngữ, hiểu biết luật pháp quốc tế, kỹ năng truyền thông số và khả năng làm việc trong môi trường đa văn hóa.

Tuy nhiên, so với yêu cầu thực tiễn, nguồn nhân lực đối ngoại nhân dân ở một số lĩnh vực vẫn còn những hạn chế nhất định về kỹ năng nghiên cứu, dự báo, truyền thông quốc tế và ứng dụng công nghệ số. Điều này ảnh hưởng đến hiệu quả triển khai các hoạt động đối ngoại nhân dân trong bối cảnh mới.

Những yêu cầu và thách thức nêu trên cho thấy, đối ngoại nhân dân đang đứng trước yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ cả về tư duy, nội dung và phương thức hoạt động. Chỉ khi chủ động thích ứng với những biến đổi của thời đại, phát huy được sức mạnh của công nghệ, của mạng lưới bạn bè quốc tế và của toàn xã hội, đối ngoại nhân dân mới có thể tiếp tục khẳng định vai trò là lực lượng quan trọng trên mặt trận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, góp phần giữ vững môi trường hòa bình, ổn định và tạo động lực cho sự phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Liền chị mời trầu các nữ đại sứ và trưởng cơ quan đại diện nước ngoài tại Việt Nam thưởng thức chương trình dân ca quan họ Bắc Ninh. (Ảnh: baoquocte.vn)

3. Giải pháp phát huy vai trò đối ngoại nhân dân trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của đảng trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, toàn diện

Những biến đổi sâu sắc của tình hình thế giới, khu vực cùng sự phát triển mạnh mẽ của khoa học - công nghệ đang đặt ra yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức và tư duy hoạt động đối ngoại nhân dân. Để tiếp tục phát huy vai trò của đối ngoại nhân dân trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, cần triển khai đồng bộ các giải pháp sau:

3.1. Nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò của đối ngoại nhân dân trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Trước hết, cần thống nhất nhận thức rằng bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan tuyên giáo, báo chí hay lực lượng chuyên trách mà là trách nhiệm của toàn hệ thống chính trị, trong đó có lĩnh vực đối ngoại nhân dân.

Các cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị cần quán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng về vai trò của đối ngoại nhân dân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; nhận thức rõ rằng đối ngoại nhân dân không chỉ là hoạt động giao lưu hữu nghị mà còn là một bộ phận quan trọng của mặt trận tư tưởng đối ngoại, góp phần bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng từ sớm, từ xa.

Cùng với đó, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục nhằm nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và nhân dân về ý nghĩa, tầm quan trọng của đối ngoại nhân dân trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng; phát huy tinh thần chủ động tham gia các hoạt động đối ngoại, quảng bá hình ảnh đất nước, con người và văn hóa Việt Nam ra thế giới.

3.2. Đổi mới mạnh mẽ nội dung và phương thức hoạt động đối ngoại nhân dân theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp và hiệu quả

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, đối ngoại nhân dân cần vượt ra khỏi khuôn khổ của các hoạt động giao lưu truyền thống để hướng tới phương thức hoạt động hiện đại, linh hoạt và có khả năng thích ứng cao với môi trường quốc tế mới. Cần tăng cường kết hợp giữa giao lưu trực tiếp và giao lưu trực tuyến; mở rộng các hình thức kết nối nhân dân trên nền tảng số; đẩy mạnh các diễn đàn đối thoại, trao đổi học thuật, giao lưu thanh niên, hợp tác giữa các tổ chức xã hội, tổ chức nghề nghiệp và các mạng lưới nhân dân quốc tế.

Đồng thời, cần chú trọng đổi mới nội dung thông tin đối ngoại theo hướng ngắn gọn, dễ tiếp cận, phù hợp với từng nhóm đối tượng và từng địa bàn; lấy những thành tựu thực tiễn của đất nước, những câu chuyện chân thực về con người Việt Nam và những giá trị tốt đẹp của dân tộc làm nội dung cốt lõi để lan tỏa hình ảnh Việt Nam ra thế giới. Việc chuyển từ tư duy “thông tin một chiều” sang “đối thoại, chia sẻ và tạo dựng niềm tin” sẽ giúp nâng cao hiệu quả của đối ngoại nhân dân trong việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

3.3. Đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng khoa học - công nghệ trong công tác đối ngoại nhân dân

Trong thời đại số, không gian mạng đã trở thành môi trường quan trọng để hình thành nhận thức xã hội và tác động đến dư luận quốc tế. Vì vậy, chuyển đổi số cần được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm nâng cao hiệu quả đối ngoại nhân dân.

Cần xây dựng và phát triển các nền tảng truyền thông số phục vụ công tác đối ngoại nhân dân; tăng cường sản xuất các sản phẩm truyền thông đa phương tiện bằng nhiều ngôn ngữ; khai thác hiệu quả mạng xã hội và các nền tảng truyền thông quốc tế để lan tỏa thông tin tích cực về Việt Nam. Bên cạnh đó, cần chủ động nghiên cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các công nghệ số mới trong công tác nghiên cứu dư luận quốc tế, phân tích xu hướng thông tin, dự báo nguy cơ và hỗ trợ xây dựng các chiến lược truyền thông đối ngoại phù hợp. Đồng thời, cần nâng cao năng lực nhận diện, kiểm chứng và xử lý các thông tin giả, thông tin sai lệch, góp phần bảo vệ sự thật và tạo dựng môi trường thông tin lành mạnh trên không gian mạng.

3.4. Xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác đối ngoại nhân dân có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn cao và năng lực hội nhập quốc tế

Con người là nhân tố quyết định hiệu quả của mọi hoạt động đối ngoại nhân dân. Trong điều kiện mới, đội ngũ cán bộ làm công tác đối ngoại nhân dân cần được xây dựng theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại và hội nhập quốc tế. Cần chú trọng bồi dưỡng bản lĩnh chính trị, nâng cao nhận thức về nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; tăng cường đào tạo kiến thức đối ngoại, luật pháp quốc tế, kỹ năng truyền thông quốc tế, ngoại ngữ, công nghệ số và kỹ năng làm việc trong môi trường đa văn hóa. Đặc biệt, cần xây dựng đội ngũ cán bộ có khả năng đối thoại, tranh luận, thuyết phục và xử lý hiệu quả các vấn đề nhạy cảm liên quan đến dân chủ, nhân quyền, dân tộc, tôn giáo và các vấn đề quốc tế khác; đủ năng lực tham gia các diễn đàn khu vực và quốc tế để bảo vệ lợi ích quốc gia – dân tộc và hình ảnh Việt Nam.

3.5. Phát huy vai trò của thanh niên, trí thức, văn nghệ sĩ, doanh nhân, kiều bào và các lực lượng xã hội trong công tác đối ngoại nhân dân

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, mỗi người dân Việt Nam đều có thể trở thành một chủ thể đối ngoại, một “sứ giả nhân dân” góp phần quảng bá hình ảnh đất nước và lan tỏa những giá trị tốt đẹp của dân tộc.

Cần tạo điều kiện để đội ngũ trí thức, nhà khoa học, văn nghệ sĩ, doanh nhân, thanh niên và cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài tham gia sâu rộng hơn vào các hoạt động giao lưu, hợp tác quốc tế; phát huy vai trò của các cá nhân có uy tín, ảnh hưởng trong xã hội và trên không gian mạng trong việc giới thiệu hình ảnh Việt Nam, đấu tranh phản bác những thông tin sai lệch về đất nước. Đặc biệt, thanh niên cần được xác định là lực lượng xung kích trong đối ngoại nhân dân thời đại số. Với khả năng tiếp cận công nghệ nhanh, tư duy sáng tạo và khả năng kết nối quốc tế rộng mở, thế hệ trẻ có thể trở thành lực lượng quan trọng trong việc lan tỏa những giá trị tích cực của Việt Nam trên không gian mạng toàn cầu.

3.6. Tăng cường phối hợp giữa đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Thực tiễn cho thấy hiệu quả bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên bình diện quốc tế phụ thuộc rất lớn vào sự phối hợp đồng bộ giữa các lực lượng làm công tác đối ngoại. Do đó, cần tiếp tục phát huy sức mạnh tổng hợp của ba trụ cột đối ngoại gồm đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân; tăng cường trao đổi thông tin, phối hợp xây dựng kế hoạch và triển khai các hoạt động đối ngoại thống nhất, đồng bộ, hiệu quả.

Bên cạnh đó, cần tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan đối ngoại với các cơ quan tuyên giáo, báo chí, truyền thông, nghiên cứu chiến lược và các tổ chức chính trị - xã hội nhằm hình thành thế trận tổng hợp trên mặt trận tư tưởng đối ngoại, góp phần nâng cao hiệu quả bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới.

3.7. Chủ động xây dựng mạng lưới bạn bè quốc tế và lực lượng đồng hành với Việt Nam trên mặt trận dư luận quốc tế

Một trong những lợi thế đặc biệt của đối ngoại nhân dân là khả năng xây dựng các mối quan hệ hữu nghị, tin cậy và bền vững với các tổ chức, cá nhân quốc tế. Trong thời gian tới, cần tiếp tục mở rộng và củng cố mạng lưới bạn bè quốc tế, các tổ chức hữu nghị, học giả, chuyên gia, nhà báo, nhân sĩ tiến bộ và các đối tác có thiện cảm với Việt Nam. Đây không chỉ là nguồn lực hỗ trợ phát triển đất nước mà còn là lực lượng quan trọng góp phần lan tỏa những thông tin khách quan, chính xác về Việt Nam trên trường quốc tế. Việc xây dựng được một mạng lưới bạn bè quốc tế rộng khắp, hiểu biết và đồng hành với Việt Nam sẽ góp phần tạo dựng “thế trận lòng dân quốc tế”, qua đó nâng cao hiệu quả bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng bằng sức mạnh của sự thật, của niềm tin và của tình đoàn kết giữa các dân tộc.