Oxfam lan tỏa tri thức bản địa, mở đường sinh kế bền vững

Chị Hoàng Thị Hằng, thành viên Hợp tác xã Đồng Tiến (Thái Nguyên) là đời thứ năm nối nghiệp bốc thuốc của gia đình. Từng chỉ biết gìn giữ tri thức cây thuốc trong phạm vi bản làng, chị luôn băn khoăn liệu sản phẩm thảo dược từ núi rừng có được thị trường tin tưởng hay không. Nhưng đến nay, chị đã biết chuẩn hóa quy trình chế biến, hoàn thiện bao bì và tự tin đưa sản phẩm ra thị trường. Từ sự e dè ban đầu, chị trở thành người dẫn dắt hợp tác xã, góp phần lan tỏa tri thức bản địa và tạo sinh kế mới cho cộng đồng.

Đại diện Hợp tác xã Đồng Tiến, tỉnh Thái Nguyên giới thiệu các sản phẩm thảo mộc của địa phương. (Ảnh: Oxfam)

Với chị Nguyễn Thị Quyên, đại diện nhóm phụ nữ Bru - Vân Kiều (Hợp tác xã Măng Giang Trường Xuân, Quảng Trị), cuộc sống trước đây gắn liền với những chuyến vào rừng đào măng “bữa đói bữa no”. Nhờ được tập huấn kỹ thuật, hướng dẫn khai thác bền vững và xây dựng mô hình sinh kế tại vườn nhà, chị đã chuyển từ phụ thuộc vào rừng sang chủ động sản xuất, biết làm việc nhóm và từng bước có thu nhập ổn định.

Hai câu chuyện khác nhau nhưng chung một điểm gặp gỡ: sự đồng hành của dự án “Công bằng cho tất cả”, nơi những người yếu thế trở thành trung tâm của sự thay đổi. Dự án được triển khai từ 01/01/2021 đến 31/12/2025, hướng tới hỗ trợ nâng cao năng lực cho các tổ chức xã hội; thúc đẩy các mô hình phát triển sinh kế xanh, kinh tế tuần hoàn và công bằng; tăng cường vai trò của phụ nữ và người dân tộc thiểu số trong chuỗi giá trị nông nghiệp và bảo vệ môi trường.

Hội thảo tổng kết dự án “Công bằng cho tất cả". (Ảnh: Oxfam)

Sau 5 năm triển khai, dự án đã tạo ra nhiều kết quả rõ nét. Tổng cộng 54 tổ chức, đơn vị, trung tâm và viện nghiên cứu đã được hỗ trợ nâng cao năng lực; hình thành 92 mô hình sinh kế trong lĩnh vực chăn nuôi, trồng trọt; 5 mô hình kinh doanh hướng tới kinh tế xanh và tuần hoàn. Đáng chú ý, có 380.801 người dân được tiếp cận và hưởng lợi từ các hoạt động bảo đảm quyền lợi cộng đồng và mở rộng cơ hội kinh tế, trong đó 155.943 là phụ nữ, nhóm đối tượng được ưu tiên hỗ trợ. Ngoài ra, 4 sáng kiến giám sát cộng đồng cũng đã được triển khai với sự tham gia lập kế hoạch, thực hiện và điều hành của 70 thành viên là người dân sinh sống tại các cộng đồng.

Ông Phạm Quang Tú, Phó Giám đốc quốc gia tổ chức Oxfam tại Việt Nam phát biểu. (Ảnh: Oxfam)

Phát biểu tại Hội thảo tổng kết dự án ngày 11/12 tại Hà Nội, ông Phạm Quang Tú, Phó Giám đốc Quốc gia tổ chức Oxfam tại Việt Nam khẳng định, nhờ sự cam kết và phối hợp chặt chẽ của các bên, dự án đã góp phần tạo ra những thay đổi tích cực trong thực hành, trong tư duy phát triển cũng như năng lực tổ chức của cộng đồng và các đối tác tại địa phương. Những kết quả này tạo nền tảng quan trọng cho việc nhân rộng mô hình và duy trì các tác động lâu dài sau khi dự án kết thúc.

“Hội thảo là dịp để chúng ta cùng nhìn lại những thành tựu đã đạt được, chia sẻ bài học kinh nghiệm, thảo luận về những khó khăn, thách thức còn tồn tại và cùng nhau định hình các hướng đi bền vững trong tương lai. Đây cũng là cơ hội để các tổ chức đối tác và cộng đồng tham gia chương trình trao đổi trực tiếp với nhà tài trợ và các cơ quan, đơn vị quan tâm, nhằm tìm kiếm các ưu tiên trong giai đoạn tiếp theo”, ông Phạm Quang Tú nói.

Bà Fleur Gribnau, Bí thư thứ Nhất Đại sứ quán Hà Lan tại Việt Nam (bìa phải) tham quan khu trưng bày sản phẩm của các cộng đồng tham gia dự án. (Ảnh: Oxfam)

Chia sẻ tại hội thảo, bà Fleur Gribnau, Bí thư thứ Nhất Đại sứ quán Hà Lan tại Việt Nam đánh giá cao cách tiếp cận của dự án - lấy con người và cộng đồng làm trung tâm. Bà cho biết Hà Lan hiện là một trong những đối tác kinh tế - đầu tư quan trọng nhất của Việt Nam tại châu Âu và tiếp tục cam kết đồng hành trong các lĩnh vực nông nghiệp bền vững, quản lý nước, ứng phó biến đổi khí hậu, kinh tế tuần hoàn và an ninh lương thực.

Bà nhấn mạnh: “Những nhà sản xuất quy mô nhỏ vẫn dựa vào tri thức bản địa, sự sáng tạo và đoàn kết để xây dựng sinh kế. Điều đó càng quan trọng hơn trong bối cảnh thế giới đối mặt khủng hoảng môi trường và biến động kinh tế.” Theo bà, dự án “Công bằng cho tất cả” không chỉ hỗ trợ người dân nâng cao năng lực và tiếp cận cơ hội sinh kế bền vững, mà còn tạo ra nền tảng hợp tác sâu rộng hơn giữa Việt Nam và Hà Lan trong tương lai.

“Dự án khép lại không có nghĩa là kết thúc, mà mở ra một nền tảng mới cho quan hệ đối tác đa bên mạnh mẽ hơn, vì tăng trưởng bền vững và bao trùm. Hà Lan tự hào tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam trong hành trình này”, bà nói.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm. (Ảnh: Oxfam)

Stichting Oxfam NOVIB hỗ trợ Quảng Trị tăng cường tiếp cận thông tin Dự án “Tăng cường tiếp cận thông tin thông qua chuyển đổi số trong quản lý bền vững tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường” được tài trợ bởi Stichting Oxfam NOVIB với kinh phí hơn 160.000 EUR (khoảng 4,24 tỷ đồng), góp phần vào quản lý bền vững tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường tại hai xã Bố Trạch và Phong Nha (Quảng Trị), đồng thời mở rộng số hóa hệ thống thông tin tại 78 đơn vị cấp xã và các sở, ban, ngành cấp tỉnh.

Oxfam đồng hành cùng Việt Nam thúc đẩy phát triển bền vững Bà Vũ Thị Quỳnh Hoa, Giám đốc Quốc gia Tổ chức Oxfam tại Việt Nam trao đổi về hợp tác giữa Oxfam với Ủy ban Công tác về các tổ chức phi chính phủ nước ngoài (COMINGO), Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam (VUFO), Ban Điều phối viện trợ nhân dân (PACCOM) và các cơ quan, đối tác Việt Nam, cùng những ưu tiên hỗ trợ trong giai đoạn phát triển mới của Việt Nam.