Phó Thủ tướng yêu cầu hoàn thành giám định 18.000 mẫu hài cốt liệt sĩ vào tháng 7/2027

Chiều 14/9, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, làm việc với Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo về công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bằng phương pháp giám định ADN và tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình triển khai.

Theo báo cáo của Bộ Nội vụ, trong Chiến dịch 500 ngày đêm, các đơn vị giám định được giao hoàn thành 18.000 mẫu hài cốt liệt sĩ, trong đó ưu tiên hơn 17.000 mẫu đã được lấy trước thời điểm Nghị quyết số 26/2026/NQ-CP có hiệu lực. Riêng năm 2026, chỉ tiêu là giám định 9.000 mẫu đã tiếp nhận trước ngày 1/7/2025.

Hiện có 4 bộ, cơ quan Trung ương có đơn vị giám định ADN hài cốt liệt sĩ, gồm Viện Pháp y quân đội (Bộ Quốc phòng), Viện Khoa học hình sự (Bộ Công an), Viện Pháp y quốc gia (Bộ Y tế) và Viện Sinh học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. Tuy nhiên, trên thực tế mới có 3 đơn vị đang tham gia giám định mẫu hài cốt, thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Y tế và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

Theo số liệu trên phần mềm quản lý Chiến dịch 500 ngày đêm, đến nay mới thực hiện giám định được 210 mẫu, qua đó xác định đúng danh tính 10 trường hợp. Một trong những nguyên nhân chính là kinh phí phục vụ giám định mới được phân bổ về các bộ, cơ quan trong tháng 8/2026; các đơn vị hiện vẫn đang thực hiện thủ tục mua hóa chất, sinh phẩm phục vụ xét nghiệm.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà làm việc với các bộ, ngành, cơ quan về công tác giám định ADN xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. (Ảnh: chinhphu.vn/Thu Giang)

Trong khi đó, số mẫu tiếp nhận đã rất lớn. Tính đến ngày 11/9, Viện Pháp y quân đội đã tiếp nhận 35.776 mẫu hài cốt liệt sĩ; Viện Pháp y quốc gia tiếp nhận 16.636 mẫu; Viện Sinh học tiếp nhận và lưu trữ 37.610 mẫu. Khối lượng mẫu lớn cũng đặt ra bài toán về lưu trữ lâu dài khi nhiều đơn vị chưa có sẵn kho bảo quản đáp ứng yêu cầu.

Việc xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bằng ADN đang gặp nhiều khó khăn do phần lớn hài cốt đã được chôn cất trong thời gian dài, nhiều trường hợp di chuyển nhiều lần. Điều kiện khí hậu nóng ẩm cũng khiến ADN trong mẫu bị phân hủy, tỷ lệ mẫu không đủ điều kiện phân tích còn cao. Việc lấy mẫu đối chứng từ thân nhân cũng ngày càng khó khăn khi nhiều thân nhân liệt sĩ đã cao tuổi, sức yếu hoặc đã mất.

Công nghệ giám định ADN ty thể truyền thống theo dòng mẹ có thời gian thực hiện dài, tỷ lệ đối khớp thành công còn hạn chế. Trong khi đó, công nghệ giám định thế hệ mới đã được thí điểm hiệu quả nhưng chưa được chuyển giao, nhân rộng đồng bộ.

Viện Pháp y quân đội hiện có dây chuyền xét nghiệm ADN ty thể theo phương pháp Sanger với công suất khoảng 800 mẫu/năm. Giai đoạn 2021-2025, đơn vị tiếp nhận gần 15.000 mẫu, giám định được gần 4.000 mẫu và xác định danh tính 558 liệt sĩ. Đại diện các đơn vị giám định đề nghị sớm thống nhất quy trình công nghệ mới và kết nối cơ sở dữ liệu ADN hài cốt với dữ liệu ADN thân nhân.

Ông Phí Quyết Tiến, Viện trưởng Viện Sinh học đề xuất xây dựng phần mềm liên thông giữa hai hệ thống dữ liệu, đồng thời tích hợp thêm các thông tin thực chứng để tăng độ chính xác khi đối chiếu. Viện Sinh học cũng sẵn sàng chuyển giao công nghệ tách chiết ADN mới cho các đơn vị giám định.

Kết luận buổi làm việc, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà yêu cầu tiếp tục đẩy nhanh lấy mẫu hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin tại các nghĩa trang, phấn đấu hoàn thành trước ngày 30/11. Song song với đó, các lực lượng tiếp tục tìm kiếm, quy tập, đưa hài cốt tìm được về bảo quản, lưu trữ và xác định danh tính. Mục tiêu được đặt ra là đến ngày 27/7/2027 hoàn thành giám định ADN đối với 18.000 mẫu.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu Bộ Công an tiếp tục đẩy mạnh lấy mẫu sinh phẩm dòng cha của thân nhân liệt sĩ, phấn đấu hoàn thành trong năm 2026; đồng thời khẩn trương xây dựng dự án kho bảo quản, lưu trữ khoảng 2 triệu mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ, bảo đảm khả năng lưu trữ từ 50 năm trở lên.

Về cơ chế, chính sách, Phó Thủ tướng yêu cầu sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 26/2026/NQ-CP của Chính phủ, ban hành các định mức kinh tế - kỹ thuật, quy trình lấy mẫu hài cốt liệt sĩ và sinh phẩm thân nhân theo thủ tục rút gọn, chậm nhất ngày 30/9. Bộ Tài chính được giao tham mưu cơ chế mua sắm trang thiết bị, hóa chất và sinh phẩm phục vụ giám định ADN.

Phó Thủ tướng thống nhất phân định rõ nguồn lực hỗ trợ của Vingroup và nguồn ngân sách nhà nước. Theo đó, Vingroup hỗ trợ 4 dây chuyền giám định ADN và các phòng xét nghiệm; ngân sách nhà nước tập trung đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị cần thiết cho Viện Pháp y quân đội và Viện Khoa học hình sự. Các đơn vị được yêu cầu hoàn thành phương án phối hợp với Vingroup trước ngày 25/9, chuẩn bị để trong tháng 10 có thể lắp đặt, tiếp nhận và vận hành dây chuyền mới.

Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam làm đầu mối tổng hợp kế hoạch tập huấn, chuyển giao công nghệ; các đơn vị giám định phải đồng thời bổ sung nhân lực, tổ chức đào tạo và hình thành đội ngũ nòng cốt đủ khả năng làm chủ công nghệ thế hệ mới.

Phó Thủ tướng cũng giao Bộ Công an, trực tiếp là Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, chủ trì rà soát và hoàn thiện hệ thống dữ liệu theo hướng liên thông, thống nhất, dùng chung, phục vụ việc đối chiếu và xác định danh tính liệt sĩ.

Đội K52 xuất quân tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Campuchia trong mùa khô 2026-2027 Sáng 4/9, tại Trung đoàn 991, phường Thống Nhất, tỉnh Gia Lai, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh tổ chức lễ xuất quân, giao nhiệm vụ cho Đội K52 tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Campuchia trong mùa khô 2026-2027.

Thanh Hóa hoàn thành lấy mẫu tại 25/25 nghĩa trang liệt sĩ Thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, Thanh Hóa đã hoàn thành việc lấy mẫu tại toàn bộ 25 nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn, với 2.602 phần mộ được lấy mẫu phục vụ giám định ADN.