Nhiều đề xuất thúc đẩy giao lưu nhân dân và hợp tác địa phương Việt - Nga

Hội thảo do bà Elena Kalinina, Chủ tịch Chi hội Saint Petersburg của Liên minh Phụ nữ Nga, Viện trưởng Viện Kinh tế Xã hội Saint Petersburg, Đại sứ Saint Petersburg và ông Nguyễn Ngọc Hùng, Phó Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam, đồng chủ trì.

Hội thảo "Giao lưu nhân dân và hợp tác địa phương" trong khuôn khổ Diễn đàn Nhân dân Việt - Nga lần thứ nhất. (Ảnh: Đinh Hòa)

Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Ngọc Hùng cho biết, trong 75 năm quan hệ ngoại giao chính thức giữa Việt Nam và Liên bang Nga, trước đây là Việt Nam và Liên Xô, hai nước đã đạt được nhiều thành tựu trên các lĩnh vực chính trị, an ninh, kinh tế, văn hóa và xã hội. Đặc biệt, quan hệ giao lưu nhân dân đã được vun đắp vững chắc qua nhiều năm, ngày càng phát triển và trở thành nền tảng quan trọng trong quan hệ song phương.

Một cột mốc đáng nhớ là vào năm 1923, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đến Saint Petersburg, mở đầu cho mối quan hệ giữa nhân dân hai nước và đặt nền móng cho sự hợp tác lâu dài sau này. Ngay sau khi thiết lập quan hệ ngoại giao, Hội hữu nghị Việt Nam - Liên Xô, nay là Hội hữu nghị Việt - Nga, cùng nhiều tổ chức nhân dân khác đã tích cực thúc đẩy quan hệ giữa nhân dân hai nước.

Hiện nay, đã có khoảng 20 cặp hợp tác địa phương giữa các tỉnh, thành phố Việt Nam và Liên bang Nga, trong đó Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Moscow và Saint Petersburg đi đầu với những hoạt động giao lưu tích cực. Các chuyến thăm và tuyên bố gần đây của lãnh đạo hai nước đều nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tăng cường hợp tác địa phương và giao lưu nhân dân.

Theo ông Nguyễn Ngọc Hùng, để thực hiện định hướng này, không chỉ các cơ quan chuyên trách về đối ngoại mà toàn bộ hệ thống chính trị và nhân dân hai nước đều cần tham gia, nhằm phát huy truyền thống tốt đẹp trong quan hệ nhân dân, tạo nền tảng thực hiện các mục tiêu phát triển chung.

Trên cơ sở định hướng đó, trong khuôn khổ Diễn đàn Nhân dân Việt - Nga lần thứ nhất, các hội thảo tập trung nhìn lại quan hệ nhân dân và hợp tác địa phương, chia sẻ kinh nghiệm, đề xuất biện pháp tăng cường giao lưu, từ đó thúc đẩy hòa bình, phát triển và đóng góp vào những mục tiêu tiến bộ chung của nhân loại.

Tại Hội thảo, các đại biểu đã trao đổi nhiều nội dung phong phú, phản ánh sự gắn bó nhiều mặt giữa nhân dân và các địa phương hai nước, đồng thời đưa ra nhiều đề xuất mang tính đột phá.

Phó Chủ tịch Thường trực Hội hữu nghị Việt - Nga Trịnh Quốc Khánh trình bày tham luận tại Hội thảo. (Ảnh: Đinh Hòa)

Trình bày tham luận về anh hùng phi công vũ trụ Liên Xô Gherman Titov, Thiếu tướng, GS, Viện sĩ Trịnh Quốc Khánh, Phó Chủ tịch Thường trực Hội hữu nghị Việt - Nga cho biết, Gherman Titov gắn bó mật thiết với Việt Nam. Năm 1962, theo lời mời của Đảng, Chính phủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh, ông thăm Việt Nam, trong đó có chuyến thăm Hạ Long ngày 22/1/1962. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặt tên hòn đảo tại Vịnh Hạ Long là đảo Titov, ghi dấu quan hệ đặc biệt này. Từ năm 1966 đến 1991, Titov giữ chức Chủ tịch Hội hữu nghị Xô - Việt, cống hiến 25 năm trong thời kỳ khó khăn với Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, khi Liên Xô hỗ trợ Việt Nam về chuyên gia, kỹ thuật và vật chất cho cuộc chiến chống đế quốc Mỹ. Sau năm 1991, ông trở thành Chủ tịch danh dự Hội hữu nghị Nga-Việt tới năm 2000. Ông nhiều lần thăm Việt Nam và tiếp các đoàn đại biểu Việt Nam sang Liên Xô.

Gherman Titov được Nhà nước Việt Nam tặng Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Hữu nghị, và danh hiệu Anh hùng Lao động Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, ghi nhận những đóng góp to lớn trong củng cố và phát triển quan hệ nhân dân Việt – Nga.

Để tưởng nhớ công lao của Titov, Hội hữu nghị Việt - Nga, với sự ủng hộ của Hội hữu nghị Nga - Việt, đã xây dựng tượng đài ông trên đảo Titov, Vịnh Hạ Long, Quảng Ninh. Đây không chỉ là biểu tượng của tình hữu nghị Xô-Việt mà còn gắn với những kỷ niệm sâu sắc giữa Chủ tịch Hồ Chí Minh và Gherman Titov.

Thiếu tướng Trịnh Quốc Khánh nhấn mạnh: Ở Việt Nam có nhiều địa danh và công trình gắn với tình hữu nghị Việt - Xô, Việt - Nga, được xây dựng nhờ hỗ trợ kỹ thuật và tài chính từ Liên Xô, Liên bang Nga trong các lĩnh vực công nghiệp, năng lượng, giao thông, khoa học, giáo dục, văn hóa - nghệ thuật. Những công trình đặc biệt gồm đài tưởng niệm các quân nhân Liên Xô, Liên bang Nga và Việt Nam hy sinh vì hòa bình ở Cam Ranh, Khánh Hòa, và tượng đài tình đoàn kết hữu nghị Việt - Xô tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, khánh thành ngày 29/8/2020. Nhấn mạnh truyền thống "uống nước nhớ nguồn", ông bày tỏ mong muốn thế hệ trẻ luôn ghi nhớ và thực hiện những giá trị hữu nghị bền vững giữa hai dân tộc.

Theo anh Lê Phú Ánh, chuyên viên Ban Công tác Đoàn - Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, thanh niên Việt - Nga là lực lượng tiên phong trong hợp tác giáo dục, khoa học - công nghệ, văn hóa, thể thao, khởi nghiệp và phát triển bền vững. Việc tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực mới sẽ tạo điều kiện cho thế hệ trẻ hai nước tiếp thu tri thức hiện đại, phát huy thế mạnh của mỗi quốc gia, đồng thời hình thành mạng lưới nhân lực trẻ gắn kết chặt chẽ. Trong lĩnh vực khoa học - công nghệ, cần đẩy mạnh hợp tác nghiên cứu chung, nhất là về trí tuệ nhân tạo, năng lượng sạch, an ninh mạng, công nghệ mới và các lĩnh vực công nghệ cao khác, qua đó phát huy tinh thần sáng tạo và khả năng thích ứng của thanh niên. Việc tạo môi trường thuận lợi cho thanh niên khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo và hợp tác xuyên biên giới, cùng các hoạt động giao lưu văn hóa, nghệ thuật, thể thao và truyền thông, giúp kết nối thế hệ trẻ Việt - Nga, thúc đẩy phát triển bền vững và củng cố quan hệ đối tác chiến lược toàn diện.

Ông Nguyễn Hồng Sơn, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp thành phố Hà Nội trình bày tham luận tại Hội thảo. (Ảnh: Đinh Hòa)

Ông Nguyễn Hồng Sơn, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp thành phố Hà Nội (HBA), nhấn mạnh hợp tác kinh tế gắn liền với giao lưu nhân dân, coi sự thấu hiểu và tin cậy giữa con người là nền tảng cho hợp tác bền vững, đặc biệt trong quan hệ với Liên bang Nga. Năm 2024-2025, HBA và Hiệp hội Phát triển hàng tiêu dùng Việt Nam (VACOD) đã tổ chức nhiều hoạt động kết nối doanh nghiệp hai nước, tham dự Diễn đàn Kinh tế Đô thị BRICS, Hội nghị giao thương Việt - Nga, ký kết thỏa thuận hợp tác với các tổ chức tại Saint Petersburg và kết nối lĩnh vực y tế, giáo dục, văn hóa. Hợp tác giáo dục, y tế được đề cao với mục tiêu hỗ trợ du học sinh, trao đổi chuyên gia, chuyển giao công nghệ và nâng cao chất lượng sống cho cộng đồng hai nước.

Ông đề xuất thúc đẩy thương mại, đầu tư và dự án khu công nghiệp - logistic; tăng cường hợp tác y tế, giáo dục - đào tạo, khoa học công nghệ, năng lượng, đổi mới sáng tạo, văn hóa và du lịch; tạo cơ chế thuận lợi cho chuyên gia và doanh nghiệp, bao gồm đơn giản hóa thủ tục xuất nhập cảnh; mở rộng kết nối cấp địa phương và xây dựng cơ chế hỗ trợ minh bạch, hiệu quả. Đáng lưu ý, ông đề nghị chính quyền Saint Petersburg hỗ trợ trụ sở mang tên "Ngôi nhà Việt Nam" để giới thiệu văn hóa và sản phẩm Việt Nam.

Bà Margarita Mudrak, Chủ tịch Hội đồng Hiệp hội Hợp tác Quốc tế Liên vùng trình bày tham luận tại Hội thảo. (Ảnh: Đinh Hòa)

Bà Margarita Mudrak, Chủ tịch Hội đồng Hiệp hội Hợp tác Quốc tế Liên vùng, nhấn mạnh vai trò ngoại giao nhân dân trong bối cảnh biến động quốc tế. Bà đề xuất các sáng kiến thúc đẩy hợp tác văn hóa, giáo dục, khoa học - kỹ thuật, đặc biệt thu hút giới trẻ qua trại hè, trường hè, hội thảo chuyên ngành, chương trình truyền thông về thành tựu khoa học trẻ Việt - Nga, và dự kiến tổ chức lễ hội "Saint Petersburg - Việt Nam: Đối thoại văn hóa" năm 2026.

Chia sẻ kinh nghiệm chuyển đổi số tại Saint Petersburg, ông Dmitry V. Kuz’min, Phó Chủ tịch Ủy ban Tin học hóa và Truyền thông Saint Petersburg, nhấn mạnh hơn 20 năm kinh nghiệm phát triển số hóa với hơn 100 hệ thống thông tin đô thị, bao gồm quản lý nhà nước, y tế, giáo dục, giao thông, dịch vụ xã hội và an ninh, cùng hạ tầng tin cậy và công nghệ an ninh mạng. Ông trình bày các phương thức triển khai hiệu quả như quản lý thành phố bằng bản sao số (Digital Twin), ứng dụng robot phần mềm (RPA) tiết kiệm hàng trăm nghìn giờ lao động, đào tạo nhân lực công nghệ thông tin và dự án "Thành phố An toàn" tích hợp nhiều hệ thống giám sát đô thị. Ông khẳng định Saint Petersburg sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, tổ chức đào tạo và phát triển các giải pháp chung, xây dựng "cây cầu công nghệ cao" hợp tác với Việt Nam vì sự phát triển của hai nước.

Ông Vyacheslav G. Kalganov, Phó Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Saint Petersburg trình bày tham luận tại Hội thảo. (Ảnh: Đinh Hòa)

Ông Vyacheslav G. Kalganov, Phó Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Saint Petersburg, cho biết Saint Petersburg là địa phương Nga có số lượng quan hệ kết nghĩa nhiều nhất, hiện có 8 thành phố và địa phương kết nghĩa tại Đông Nam Á, trong đó nhiều nhất là Việt Nam, gồm Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Thủ Đức (kết nghĩa với quận Vyborgsky) (từ 2023), Cần Giờ (kết nghĩa với quận Kronstadt), Hải Phòng, Khánh Hòa, Điện Biên, Sầm Sơn (kết nghĩa với quận trung tâm). Từ giữa năm 2017, chính quyền thành phố Saint Petersburg đã chủ động thúc đẩy hợp tác song phương, đưa quan hệ lên một tầm cao mới. Từ năm 2020, theo quyết định của Thống đốc Alexander Dmitrievich Beglov, hợp tác với Việt Nam được xác định là định hướng ưu tiên trong hoạt động đối ngoại của Saint Petersburg. Đến nay, Saint Petersburg được công nhận là địa phương dẫn đầu của Nga về chất lượng và số lượng các hoạt động thường niên phối hợp với Việt Nam.

Thành phố triển khai công việc theo nguyên tắc dự án, liên tục tổ chức chuỗi sự kiện kỷ niệm hữu nghị Việt - Nga, như Tuần lễ Việt Nam, Lễ hội tiếng Việt, dựng tượng và Quảng trường Hồ Chí Minh, đồng thời ký kết nhiều thỏa thuận song phương với các tổ chức Việt Nam như Hội Luật gia, Hội Liên hiệp Phụ nữ, HBA và VACOD. Hợp tác với các cơ quan chuyên môn, trong đó có Ủy ban Lưu trữ Saint Petersburg và Cục Lưu trữ - Văn phòng Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, tổ chức triển lãm lịch sử và văn hóa thường xuyên, thu hút thanh niên tham gia tích cực. Hai bên cũng phát triển hợp tác thanh thiếu niên, trao đổi đoàn học sinh giữa Saint Petersburg và Điện Biên, tạo nền tảng cho giao lưu giáo dục và văn hóa lâu dài. Các chuyến thăm chính thức của lãnh đạo Việt Nam và Saint Petersburg, cùng ký kết thỏa thuận giữa các đô thị lớn như Saint Petersburg - Hà Nội, củng cố quan hệ tin cậy, hữu nghị và đa dạng hóa hợp tác trên nhiều lĩnh vực. Ông nhấn mạnh rằng mọi hoạt động đều hướng tới kết quả thực chất, với sự đồng hành của bạn bè Việt Nam, nhằm làm sâu sắc hơn tình hữu nghị giữa hai dân tộc.

Kết luận hội thảo, bà Elena Kalinina gửi lời cảm ơn tới các diễn giả và đại biểu tham dự, vì những ý kiến đóng góp quý báu thúc đẩy giao lưu nhân dân và hợp tác giữa các địa phương. Bà cho biết, việc hội thảo cơ hội để các bên trình bày ý kiến, đề xuất giải pháp phát triển chung, tạo nền tảng cho hợp tác trong tương lai. Những đề xuất được đưa ra tại hội thảo sẽ được ban tổ chức triển khai và hiện thực hóa trong thời gian tới, thông qua các thỏa thuận hợp tác sắp được ký kết.

Dịp này, bà Elena Kalinina trân trọng gửi lời mời tới đại diện Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam và Hội hữu nghị Việt - Nga tham dự Hội thảo lần thứ 30 của Liên minh Phụ nữ Nga vào tháng 11/2026, nhằm tiếp tục thúc đẩy hợp tác và các cơ hội cho phụ nữ.

Ngoại giao văn hóa và giao lưu nhân dân: Nền tảng kết nối tương lai Việt – Nga

[Video] Petr Tsvetov: Việt Nam ấm áp và thân thuộc