Diễn đàn Nhân dân Việt - Nga lần thứ nhất: Cơ chế đối thoại làm sâu sắc tình hữu nghị hai nước

Tham dự sự kiện còn có ông Phan Anh Sơn, Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam; ông Phan Chí Hiếu, Thứ trưởng Bộ Tư pháp, Chủ tịch Hội hữu nghị Việt - Nga; ông Gennady Stepanovich Bezdetko, Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Liên bang Nga tại Việt Nam; ông Evgeny Grigoriev, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại thành phố Saint Petersburg (Liên bang Nga); cùng đại diện các bộ, ngành, đoàn thể, địa phương, giới trí thức, học giả, doanh nghiệp và tổ chức nhân dân hai nước.

Sự kiện do Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam phối hợp Ủy ban Đối ngoại Saint Petersburg, Hội hữu nghị Việt - Nga, Hội hữu nghị Nga - Việt và Quỹ Thúc đẩy Phát triển Hợp tác Nga - Việt “Truyền thống và Hữu nghị” phối hợp tổ chức.

Các đại biểu tham dự Lễ kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Liên bang Nga và Khai mạc Diễn đàn Nhân dân Việt - Nga lần thứ nhất. (Ảnh: Đinh Hòa)

Đối thoại nhân dân: Nền tảng thấu hiểu và hợp tác Việt - Nga

Phát biểu tại chương trình, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đánh giá cao sáng kiến của Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam, Ủy ban Đối ngoại thành phố Saint Petersburg cùng Hội hữu nghị hai nước đã khởi xướng và tổ chức Diễn đàn Nhân dân Việt - Nga lần thứ nhất. Đây không chỉ là đóng góp thiết thực của đối ngoại nhân dân vào việc triển khai các định hướng lớn của quan hệ hợp tác chiến lược toàn diện mà còn mở ra một chương mới, cơ chế đối thoại hiệu quả để làm sâu sắc hơn nữa sự thấu hiểu và tin cậy giữa nhân dân hai nước.

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà phát biểu tại Lễ kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Liên bang Nga và Khai mạc Diễn đàn Nhân dân Việt - Nga lần thứ nhất. (Ảnh: Đinh Hòa)

Phó Thủ tướng khẳng định, tình hữu nghị keo sơn giữa hai dân tộc là quan hệ đặc biệt có bề dày lịch sử, được tôi luyện qua những biến động thời gian, được nhiều thế hệ lãnh đạo và nhân dân hai nước dày công vun đắp. Ông nhắc lại mốc lịch sử năm 1923 khi lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đặt chân đến Petrograd (nay là Saint Petersburg), mở đầu sự gắn kết lịch sử giữa hai dân tộc. Trong kháng chiến chống thực dân, Liên Xô trở thành một trong những quốc gia đầu tiên công nhận Việt Nam (1950), đóng góp trí tuệ, thanh niên, chiến sĩ hỗ trợ Việt Nam giành độc lập. Tình hữu nghị tiếp tục tỏa sáng trong xây dựng đất nước, với nhiều công trình thế kỷ như cầu Thăng Long, thủy điện Hòa Bình, liên doanh dầu khí Vietsovpetro...

Theo Phó Thủ tướng, hiếm có một dân tộc nào lại có được vị trí sâu đậm trong trái tim người Việt Nam như nhân dân và đất nước Nga. Điều đó làm nên sự khác biệt và sức sống trường tồn của quan hệ Việt Nam - Liên bang Nga. Tình cảm ấy vượt xa khuôn khổ của chính trị hay kinh tế, đó là sự đồng điệu của những tâm hồn, sự kết nối của các nền văn hóa và sự trân trọng những giá trị nhân văn cao đẹp mà hai dân tộc cùng chia sẻ.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, chính sự tin cậy chiến lược sâu sắc và tình cảm thủy chung, son sắt là nền tảng vững chắc để hai nước cùng nhau mở ra một kỷ nguyên hợp tác mới, toàn diện và mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Việt Nam luôn đặc biệt coi trọng và xác định quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện với Liên bang Nga là một trong những ưu tiên hàng đầu trong chính sách đối ngoại của mình.

Trên cơ sở những thỏa thuận quan trọng trong các chuyến thăm cấp cao gần đây, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà cho biết hai nước sẽ tiếp tục cùng nhau thúc đẩy mạnh mẽ các trụ cột hợp tác. Về kinh tế, tận dụng hiệu quả Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á-Âu, mở rộng đầu tư vào các lĩnh vực mà hai bên có thế mạnh, tiếp nối thành công của Vietsovpetro, Rusvietpetro và các dự án của doanh nghiệp hai nước. Về năng lượng - khoa học công nghệ, phát triển liên doanh dầu khí, hướng tới năng lượng tái tạo, trung tâm công nghệ hạt nhân; phát huy vai trò Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga. Quốc phòng - an ninh tiếp tục là trụ cột hợp tác đặc biệt, tin cậy, góp phần hòa bình, ổn định chung. Về giáo dục - đào tạo, hợp tác đào tạo nguồn nhân lực là động lực và trung tâm kết nối hữu nghị. Việt Nam sẽ tiếp tục cử mỗi năm 1.000 sinh viên sang Nga học tập, con số này cần tăng hơn nữa trong các lĩnh vực khoa học, kỹ thuật, nghệ thuật.

Phó Thủ tướng đánh giá cao vai trò của Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam, Hội hữu nghị Việt - Nga, Hội hữu nghị Nga - Việt và các tổ chức nhân dân hai nước trong việc bồi đắp quan hệ. Ông tin tưởng Diễn đàn Nhân dân Việt - Nga sẽ trở thành cơ chế đối thoại quan trọng, nơi các tầng lớp nhân dân, trí thức, nhà khoa học, văn nghệ sĩ, doanh nhân, đặc biệt là thế hệ trẻ hai nước gặp gỡ, giao lưu, chia sẻ và đề xuất sáng kiến.

Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Liên bang Nga tại Việt Nam Gennady Stepanovich Bezdetko phát biểu tại chương trình. (Ảnh: Đinh Hòa)

Phát biểu chúc mừng, Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Liên bang Nga tại Việt Nam Gennady Stepanovich Bezdetko cho biết, Liên bang Nga đặc biệt coi trọng ngoại giao nhân dân, dựa trên tinh thần tự nguyện và bình đẳng, bởi đây là cách phát huy tiềm năng sáng tạo của quần chúng, thúc đẩy sáng kiến từ cơ sở và gắn kết các quốc gia, các dân tộc, làm cho thế giới ổn định và an toàn hơn. Ngoại giao nhân dân bổ sung hiệu quả cho hoạt động của cơ quan ngoại giao, mang lại sự linh hoạt trong quyết định và nội dung thiết thực cho các chương trình hợp tác song phương.

Đại sứ nhấn mạnh vai trò quan trọng của các hội hữu nghị trong việc kết nối các tổ chức khoa học, văn hóa, giáo dục, thanh niên, phụ nữ, công đoàn, doanh nghiệp của hai nước, qua đó củng cố tình hữu nghị truyền thống, hợp tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Nga. Ông tin tưởng Diễn đàn sẽ góp phần duy trì bầu không khí hữu nghị, tin cậy và hiểu biết lẫn nhau, làm cho quan hệ Việt Nam - Liên bang Nga ngày càng hiệu quả và bền vững.

Cơ hội kết nối và hợp tác

Phát biểu khai mạc Diễn đàn Nhân dân Việt - Nga lần thứ nhất, ông Phan Anh Sơn, Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam cho biết, việc Diễn đàn được tổ chức đúng vào dịp kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao hai nước là một dấu mốc quan trọng. Diễn đàn là dịp để cùng tự hào nhìn lại và đánh giá sâu sắc chặng đường 75 năm qua, khẳng định những giá trị, nguyên tắc nền tảng của tình hữu nghị, đoàn kết, tương trợ Việt Nam - Liên bang Nga; trao đổi biện pháp thúc đẩy giao lưu nhân dân, tăng cường hiểu biết và lòng tin, nâng cao nhận thức chung về đời sống xã hội của nhau, thiết lập hợp tác giữa các tổ chức, doanh nghiệp, hội đoàn. Diễn đàn cũng thảo luận những lĩnh vực đang và có tiềm năng hợp tác, với sự kết nối của đối ngoại nhân dân trong khoa học - công nghệ, y tế, kinh tế - thương mại, du lịch, văn hóa, giáo dục, nghệ thuật và giao lưu địa phương.

Ông Phan Anh Sơn, Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam phát biểu khai mạc Diễn đàn Nhân dân Việt - Nga lần thứ nhất. (Ảnh: Đinh Hòa)

Ông Phan Anh Sơn cho rằng đây cũng là cơ hội tìm hiểu thêm về đất nước, con người, văn hóa Việt Nam và Liên bang Nga, để các địa phương, tổ chức nhân dân, hiệp hội, doanh nghiệp, trí thức, thanh niên hai nước mở rộng kết nối. Trong các hội thảo, Ban tổ chức mong được lắng nghe đánh giá, gợi ý của các chuyên gia, đại biểu về những nội dung hợp tác có thể triển khai nhằm đóng góp tích cực hơn cho quan hệ hữu nghị đặc biệt, Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Liên bang Nga, vì lợi ích nhân dân hai nước, vì hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực và trên thế giới. Ông tin tưởng các cuộc trao đổi sẽ sôi nổi, sáng tạo, mang lại nhiều ý tưởng khả thi, góp phần củng cố và làm sâu sắc thêm tình hữu nghị truyền thống, thúc đẩy quan hệ Việt - Nga trong giai đoạn mới.

Trong khuôn khổ chương trình, các diễn giả đã trình bày tham luận về chủ đề "75 năm quan hệ ngoại giao Việt - Nga: lịch sử, thực trạng và triển vọng hợp tác". Các đại biểu nhấn mạnh vai trò cầu nối của Hội hữu nghị Việt - Nga, chính quyền Saint Petersburg, doanh nghiệp và cộng đồng người Việt tại Nga trong việc thúc đẩy hợp tác toàn diện trên nhiều lĩnh vực, từ kinh tế, giáo dục, văn hóa đến khoa học công nghệ. Đồng thời, đề xuất các cơ chế kết nối, đầu tư trực tiếp, giao lưu thanh niên, phát triển kinh tế số và giáo dục thế hệ trẻ, nhằm làm sâu sắc hơn tình hữu nghị và hợp tác lâu dài giữa Việt Nam và Liên bang Nga.

Ông Phan Chí Hiếu, Thứ trưởng Bộ Tư pháp, Chủ tịch Hội hữu nghị Việt - Nga trình bày tham luận tại Diễn đàn. (Ảnh: Đinh Hòa)

Ông Phan Chí Hiếu, Thứ trưởng Bộ Tư pháp, Chủ tịch Hội hữu nghị Việt - Nga cho biết, tiền thân là Hội hữu nghị Việt Nam - Liên Xô thành lập năm 1950, suốt 75 năm qua Hội hữu nghị Việt - Nga luôn là nhịp cầu gắn kết nhân dân hai nước, từ vận động ủng hộ Việt Nam trong kháng chiến đến thúc đẩy hợp tác kinh tế, văn hóa, giáo dục, khoa học trong thời kỳ đổi mới và hội nhập.

Bước vào giai đoạn mới, Hội hữu nghị Việt - Nga xác định một số nhiệm vụ trọng tâm: quán triệt và triển khai hiệu quả đường lối đối ngoại nhân dân của Đảng và Nhà nước, bám sát định hướng quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Liên bang Nga đến năm 2030; kiện toàn tổ chức, phát triển mạng lưới chi hội rộng khắp, chú trọng thu hút hội viên trẻ, nâng cao hiệu quả hoạt động của Trung tâm Hợp tác Việt - Nga; đổi mới phương thức hoạt động, hướng tới những chương trình thiết thực, gắn với thực tiễn, đẩy mạnh giao lưu kết nối giữa các địa phương, tổ chức, cơ sở nghiên cứu và đào tạo hai nước, triển khai hiệu quả thỏa thuận hợp tác giai đoạn 2025 - 2030.

Ông Evgeny Grigoriev, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Saint Petersburg trình bày tham luận tại Diễn đàn. (Ảnh: Đinh Hòa)

Ông Evgeny Grigoriev, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Saint Petersburg cho biết, quan hệ giữa thành phố và Việt Nam có lịch sử lâu đời, gắn với sự kiện năm 1923 khi Nguyễn Ái Quốc đặt chân đến Petrograd. Từ tháng 8/2020, theo quyết định của Thống đốc Alexander Beglov, Việt Nam được xác định là một trong những hướng ưu tiên đối ngoại của Saint Petersburg.

Ông nhấn mạnh, mục tiêu của thành phố là tăng cường kết nối không chỉ ở cấp chính quyền mà còn mở rộng tới nhân dân, các tổ chức xã hội và thanh niên, bởi chính ngoại giao nhân dân sẽ xây dựng những cây cầu hiểu biết và tôn trọng lẫn nhau. Những năm gần đây, hợp tác đã đạt nhiều kết quả cụ thể: thanh niên hai nước duy trì hàng chục hoạt động trao đổi thường niên; hợp tác kinh tế mở rộng trên các lĩnh vực xây dựng, logistics, công nghiệp, công nghệ thông tin; giao lưu văn hóa sôi động, trong đó có dự án xây dựng tượng đài tưởng niệm chuyên gia Liên Xô và Việt Nam.

Theo ông Grigoriev, những tiếp xúc trực tiếp giữa thanh thiếu niên, trí thức, doanh nghiệp và cộng đồng văn hóa đã tạo ra bầu không khí tin cậy, cởi mở - nền tảng để mở rộng hợp tác trên nhiều lĩnh vực, từ kinh doanh, du lịch đến giáo dục, nhân đạo. Ông cho rằng nhiệm vụ trước mắt là cần cơ chế hiệu quả để trao đổi thông tin và kinh nghiệm thường xuyên, xây dựng chương trình hợp tác dài hạn, bao quát các lĩnh vực then chốt (kinh tế, môi trường, y tế, dịch vụ xã hội...) đồng thời hỗ trợ thế hệ trẻ - lực lượng sẽ mang lại sức sống mới cho các hình thức hợp tác truyền thống giữa Saint Petersburg và Việt Nam.

Bà Thái Hương, Chủ tịch Hội đồng Chiến lược Tập đoàn TH trình bày tham luận tại Diễn đàn. (Ảnh: Đinh Hòa)

Anh hùng Lao động Thái Hương, Nhà sáng lập, Chủ tịch Hội đồng Chiến lược Tập đoàn TH, cho biết chính quyền Nga dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Vladimir Putin đã ban hành nhiều chính sách phát huy nội lực, nhất quán và đầy trách nhiệm trong kêu gọi đầu tư. Đến nay tất cả chương trình, chính sách hỗ trợ dành cho dự án của TH vẫn được bảo lưu như ngày đầu, thể hiện sự kiên định của Liên bang Nga.

Theo bà, không chỉ chính sách nhất quán từ trung ương, mà sự đoàn kết, phối hợp nhịp nhàng từ chính quyền Liên bang đến các thống đốc và sở ngành địa phương đã tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình triển khai dự án. Hiện Tập đoàn TH đã đầu tư các trang trại và nhà máy chế biến sữa tại Moscow, Kaluga, Primorskiy Krai và Bashkortostan, trong đó hai trang trại ở Moscow và Kaluga đã đi vào vận hành. Tháng 5/2025, TH đã khánh thành Nhà máy chế biến sữa tươi sạch tại Kaluga, đánh dấu cột mốc mới trong chiến lược đầu tư tại Nga.

Bà Thái Hương cho biết dự án đã khai hoang hàng chục nghìn ha đất, biến thành cánh đồng lúa mỳ, cỏ, ngô, cao lương trĩu hạt; tạo gần 500 việc làm địa phương và sẽ còn mở rộng trong tương lai. Bước tiếp theo, TH sẽ triển khai trung tâm gen và phát triển bò giống cao sản, chuyển giao công nghệ sản xuất và cấy phôi từ Việt Nam, góp phần nâng cao năng suất ngành sữa Nga.

Ông Đỗ Xuân Hoàng, Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức người Việt Nam tại Liên bang Nga trình bày tham luận tại Diễn đàn. (Ảnh: Đinh Hòa)

Ông Đỗ Xuân Hoàng, Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức người Việt Nam tại Liên bang Nga cho rằng bối cảnh kinh tế quốc tế hiện nay vừa tạo ra thách thức vừa mở ra cơ hội để quan hệ kinh tế Việt - Nga phát triển sâu hơn. Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả, hợp tác không thể chỉ dừng ở thương mại mà cần thúc đẩy mạnh mẽ đầu tư trực tiếp. Ông nhấn mạnh, dù hai nước có quan hệ chính trị đặc biệt tốt đẹp, mức độ tin cậy cao, nhưng đầu tư trực tiếp song phương vẫn chưa tương xứng, chủ yếu tập trung vào các dự án sở hữu nhà nước, trong khi khu vực tư nhân còn hạn chế.

Để tháo gỡ, ông Hoàng đề xuất nghiên cứu cơ chế hỗ trợ thống nhất, chẳng hạn như mô hình Hội đồng tư vấn, với sự tham gia của cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, chuyên gia và các tổ chức xã hội. Cơ chế này sẽ hỗ trợ xúc tiến tiếp xúc trực tiếp, chia sẻ kinh nghiệm, cung cấp thông tin tổng hợp cho doanh nghiệp và tham gia tư vấn chính sách, qua đó giúp hai nước giới thiệu toàn diện nhu cầu và cơ hội đầu tư của mình.

Ông nhấn mạnh tiềm năng hợp tác trong kinh tế số. Cả hai nước đang có nhu cầu lớn về nền tảng số cho thanh toán, thương mại, logistics, dịch vụ công và ứng dụng di động. Để thúc đẩy, cần tăng cường trao đổi kinh nghiệm xây dựng chính sách, đào tạo nhân lực IT, phát hiện tài năng, cũng như thành lập các Công viên IT với điều kiện ưu đãi, kể cả về thuế và chế độ cư trú.

Bên cạnh đó, giao lưu văn hóa cần được triển khai có hệ thống và đầu tư thích đáng, vì đây là nền tảng xã hội để quan hệ hai nước phát triển lâu dài. Ông đề xuất tăng cường ngành Việt Nam học tại Nga và phổ biến tiếng Nga tại Việt Nam, nhằm bảo đảm nguồn nhân lực song ngữ phục vụ trực tiếp cho hợp tác kinh tế - xã hội.

Ông Hoàng cũng lưu ý đến việc giáo dục thế hệ trẻ về sự thật lịch sử, ngăn chặn các nỗ lực bóp méo, xét lại có thể gây chia rẽ và bất ổn xã hội. Cuối cùng, ông bày tỏ mong muốn cộng đồng người Việt tại Nga được tham gia xây dựng một tượng đài vinh danh sự hợp tác lao động giữa người Việt với các chuyên gia Liên Xô và Nga, như biểu tượng hữu nghị, ghi nhớ đóng góp của hàng chục nghìn kỹ sư, bác sĩ, giáo viên, thủy thủ, nhà địa chất… từng sát cánh cùng Việt Nam trong những năm tháng khó khăn.

Các đại biểu tham dự Diễn đàn Nhân dân Việt - Nga lần thứ nhất chụp ảnh lưu niệm. (Ảnh: Đinh Hòa)

Kỷ niệm 75 năm ngày thành lập Hội hữu nghị Việt - Xô/Ngày truyền thống Hội hữu nghị Việt - Nga

Tình nghĩa thầy trò Việt - Nga qua triển lãm tại Moscow (Nga)