Người lính giữ ngọn lửa nhân ái ở Làng Hữu nghị Việt Nam

Cuộc đời gắn với binh nghiệp, ông Long từng tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh, sau đó làm nhiệm vụ quốc tế ở Campuchia. Ông chứng kiến những ngôi làng hoang tàn, đồng đội ngã xuống tuổi đôi mươi. "Trái tim người lính không chỉ đập vì Tổ quốc, mà còn vì tình nghĩa anh em, vì sự sống còn của một dân tộc láng giềng", ông nói. Trở về, ông tiếp tục chiến đấu tại mặt trận biên giới phía Bắc, trong những trận đánh ở Vị Xuyên (Hà Giang), Bình Độ 400 và Cao Lộc (Lạng Sơn).

Ông Nguyễn Thăng Long (bên phải), Giám đốc Làng Hữu nghị Việt Nam, trong đợt mưa lũ tháng 8/2025. (Ảnh: Làng Hữu nghị Việt Nam)

Sau chiến tranh, ông Long tiếp tục phục vụ trong quân đội, từng giữ cương vị Phó Chánh Văn phòng Bộ Tổng tham mưu Bộ Quốc phòng. Từ tháng 1/2016, khi nghỉ hưu, ông đảm nhận trọng trách Giám đốc Làng Hữu nghị Việt Nam - nơi chăm sóc, điều dưỡng cựu chiến binh, cựu thanh niên xung phong là nạn nhân chất độc da cam/dioxin, đồng thời nuôi dưỡng, giáo dục trẻ em bị di chứng da cam.

Làng Hữu nghị Việt Nam thành lập năm 1998, bắt nguồn từ ý tưởng của cựu binh Mỹ George Mizo, người mang trong mình ám ảnh chiến tranh và khát vọng hòa giải. Sau khi ông qua đời, vợ ông - bà Rosemarie Hohn Mizo - tiếp tục thực hiện di nguyện của chồng, lặng lẽ gửi gắm tình cảm và hỗ trợ vật chất cho Làng. Trực thuộc Hội Cựu chiến binh Việt Nam, Làng đã đón hàng chục nghìn lượt cựu chiến binh, cựu thanh niên xung phong bị nhiễm chất độc da cam và nuôi dưỡng, dạy học cho hàng ngàn trẻ em di chứng da cam từ Thừa Thiên Huế trở ra Bắc. Ở nơi đây, những cựu binh và trẻ nhỏ vốn không chung huyết thống lại gắn bó như ruột thịt, cùng chia sẻ một ký ức chiến tranh.

Theo ông Long, chăm sóc trẻ bình thường đã khó, chăm sóc trẻ bị di chứng chất độc da cam còn vất vả gấp nhiều lần. Ông cùng cán bộ, giáo viên kiên trì tìm phương pháp phù hợp: từ học chữ, học nghề đến rèn kỹ năng sống. Hiện Làng duy trì 4 lớp giáo dục đặc biệt, 2 lớp kỹ năng thực hành, 5 lớp dạy nghề; từ năm 2020, tăng cường giờ học thực hành, thể chất, kết hợp "học mà vui, vui mà học". Trẻ có khả năng tốt được đưa đến trường phổ thông, trường dạy nghề; một số em có tay nghề khá còn trở thành trợ giảng trong các lớp nghề do Ủy ban Quốc tế về Làng Hữu nghị Việt Nam tổ chức.

Nguyễn Đức Thọ, một em nhỏ quê Bắc Giang (cũ) bị bệnh tim bẩm sinh đang được chăm sóc, nuôi dưỡng và học tập tại Làng, kể: "Năm 2019 cháu phải mổ tim ở Bệnh viện 103, ông Long đến tận giường thăm, cho quà. Cháu biết ơn ông nhiều lắm".

Năm 2020, ông Daniel J. Kritenbrink (thứ hai từ phải sang), khi ấy là Đại sứ Mỹ tại Việt Nam, thăm Làng Hữu nghị Việt Nam. (Ảnh: Làng Hữu nghị Việt Nam)

Làng Hữu nghị còn là nhịp cầu đối ngoại nhân dân. Từ khi thành lập đến nay, Làng đã đón khoảng 21.000 lượt khách quốc tế từ hơn 40 quốc gia, trong đó có nhiều cựu binh Mỹ. Đầu năm 2020, trong chuyến thăm Làng, ông Daniel J. Kritenbrink, khi ấy là Đại sứ Mỹ tại Việt Nam, đã cắt băng bàn giao trang thiết bị nha khoa cho trung tâm y tế. Ông Long kể: Thăm các lớp dạy nghề cho các em nhỏ khuyết tật, Đại sứ Mỹ rất ngạc nhiên với các sản phẩm thủ công do chính các em tạo ra. Ông đặc biệt thích thú với những chiếc khăn thổ cẩm đầy màu sắc và quyết định mua một chiếc để tặng con gái. Dù chúng tôi bày tỏ mong muốn tặng chiếc khăn như một món quà kỷ niệm nhưng ngài Đại sứ vẫn vui vẻ tự trả tiền cho món đồ này.

Theo ông Long, Làng Hữu nghị Việt Nam luôn giữ quan hệ thường xuyên với một số nhân viên đại diện ngoại giao nước ngoài ở Việt Nam. Với các đoàn khách nước ngoài đến làm việc hay các đoàn du lịch đến thăm, các tình nguyện viên, sinh viên… Làng đều đón tiếp cởi mở, thân thiện, chân tình và chu đáo. Làng chuẩn bị nội dung và cử những cán bộ có kinh nghiệm, năng lực đối ngoại để giới thiệu, tranh thủ sự đồng tình ủng hộ của quốc tế đối với Làng và tuyên truyền đường lối chính sách đối ngoại của Đảng, Nhà nước, góp phần tích cực vào công tác đối ngoại nhân dân của Đảng.

Ngày 03/4/2023, nhân kỷ niệm 25 năm thành lập, Làng Hữu nghị Việt Nam vinh dự được đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhì do Nhà nước trao tặng, ghi nhận những đóng góp trong chăm sóc, điều dưỡng nạn nhân chất độc da cam. Nhưng với ông Long, điều giữ ông gắn bó với Làng suốt 10 năm qua chính là ánh mắt tin cậy của đồng đội và những đứa trẻ gọi ông bằng hai tiếng "ông Long".

"Mỗi khi đón đoàn khách quốc tế, nhất là các cựu binh Mỹ, tôi đều cảm nhận rõ ràng rằng chiến tranh đã lùi xa, và điều còn lại là tình người. Làng Hữu nghị chính là nhịp cầu để nối liền những trái tim từng cách biệt", ông nói.

Cựu binh Mỹ nâng bước trẻ em Quảng Trị tới trường

Cựu binh Mỹ và tiếng vĩ cầm dưới chân tượng đài Sơn Mỹ