Ngôi trường của những đứa trẻ lưu lạc xuyên biên giới

Những căn chòi dựng tạm trên dòng kênh ven biên giới Campuchia (xã Tuyên Bình, Vĩnh Hưng, Long An) là nơi cư ngụ của gần 30 gia đình người Việt xuôi thuyền từ Biển Hồ (Campuchia) về hơn chục năm nay. Từ cuối thế kỷ 19 thực dân Pháp đưa người Việt sang Campuchia làm việc trong các đồn điền, hình thành những cụm dân cư tại đây. Có một cộng đồng hàng trăm nghìn người Việt sống trên vùng Biển Hồ Tonle Sap.

Gần đây, chính phủ Campuchia cho rằng người sống trên Biển Hồ "nhập cư bất hợp pháp" và giải tỏa họ. Không có giấy tờ chứng minh mình sinh ra ở Campuchia, họ phải "về" Việt Nam và mang thân phận không quốc tịch, giấy tờ tùy thân. Sinh kế hạn hẹp, những người Việt này làm đủ nghề. Mùa nước nổi họ dong thuyền theo con nước đánh bắt cá, trẻ em đi bán vé số, thanh niên làm công nhân. Người già ở nhà trông cháu, hái lục bình, nuôi đàn bò, bầy vịt... Những đứa trẻ trong xóm cũng bươn bải từ sớm. Mỗi chiều, Nguyễn Văn Trầm (14 tuổi) giăng lưới ở khúc kênh gần nhà. Chưa vào mùa nước nổi nên có khi em để lưới cả đêm cũng chỉ dính vài con cá. Như bao đứa trẻ khác, Trầm chỉ biết mình sinh ra ở Campuchia và không có khái niệm nguyên quán. Ở tuổi 14, cậu bé mới chỉ học đến lớp 2, đọc viết chưa thành thạo.