Làn sóng trung tâm dữ liệu làm nóng bài toán điện, nước

Ngày 5/9, hãng tin AP cho biết, năm 2018 Cape Town (Nam Phi) từng đứng trước nguy cơ “Ngày số 0”, khi nguồn nước có thể cạn tới mức các vòi nước sinh hoạt phải ngừng chảy. Tám năm sau, việc thành phố phê duyệt một trung tâm dữ liệu siêu quy mô của Equinix lại làm dấy lên tranh luận về điện, nước và đất.

Cơ sở này được ước tính cần khoảng 160 MW điện. Ủy ban Nhân quyền Nam Phi cho biết một vấn đề nổi lên trong quá trình tham vấn là tính đầy đủ, nhất quán và minh bạch của thông tin về nhu cầu điện, nước, sử dụng đất, hạ tầng và tác động tới cộng đồng. Ủy ban đã nhận hơn 250 ý kiến sau khi kêu gọi đóng góp vào tháng 5.

Các nhà vận hành cho rằng không nên so sánh nhu cầu tài nguyên của các trung tâm dữ liệu tại Nam Phi với những cơ sở quy mô lớn ở Mỹ. Đại diện ngành cho biết công ty điện lực Eskom hiện có nguồn điện dư, các trung tâm dữ liệu chưa gây thiếu điện hay làm tăng giá điện tại Nam Phi; các cơ sở mới cũng đang áp dụng công nghệ nhằm giảm lượng nước sử dụng.

Hệ thống làm mát trên nóc một trung tâm dữ liệu tại Mesa, bang Arizona (Mỹ), tháng 11/2025. (Ảnh: Rsparks3/Wikimedia Commons)

Hơn 700 GW yêu cầu cấp điện, một phần có thể là “nhu cầu ảo”

Reuters ngày 1/9 rà soát dữ liệu của các công ty điện và đơn vị vận hành lưới tại miền Trung Tây, Trung Đại Tây Dương và miền Nam nước Mỹ, cho thấy yêu cầu cấp điện từ những khách hàng rất lớn, phần lớn là trung tâm dữ liệu, đã vượt 700 GW. Con số này cao hơn hơn 10 lần ước tính của ngành về lượng điện mà các trung tâm dữ liệu Mỹ đang sử dụng hiện nay.

Riêng Texas, yêu cầu kết nối lưới của các trung tâm dữ liệu và khách hàng sử dụng điện lớn tăng từ khoảng 48 GW năm 2023 lên hơn 474 GW. Sự gia tăng diễn ra khi các tập đoàn công nghệ lớn dự kiến chi hơn 700 tỷ USD cho trung tâm dữ liệu AI trong năm nay.

Nhưng lượng điện đăng ký chưa chắc trở thành nhu cầu thực. Reuters cho biết chưa có tiêu chuẩn thống nhất về cách các công ty điện thống kê nhu cầu từ trung tâm dữ liệu. Một phần yêu cầu có thể bị tính trùng hoặc đến từ những doanh nghiệp chưa đủ vốn, năng lực để đưa dự án vào hoạt động.

Một trạm biến áp điện tại Anh, tháng 5/2026. (Ảnh: Aethonatic/Wikimedia Commons)

Tại Ohio, danh mục nhu cầu điện của AEP Ohio giảm hơn một nửa sau khi bang áp dụng quy định mới, trong đó có phí nghiên cứu kết nối lưới đối với trung tâm dữ liệu lên tới 100.000 USD.

Tyson Slocum, Giám đốc Chương trình Năng lượng của tổ chức bảo vệ người tiêu dùng Public Citizen, chỉ ra hai rủi ro: xây thiếu hạ tầng có thể ảnh hưởng tới độ ổn định của lưới; xây để phục vụ những dự án không thành hiện thực có thể khiến người sử dụng điện phải gánh chi phí.

Theo Monitoring Analytics được Reuters dẫn lại, tăng trưởng nhu cầu hiện tại và dự báo của các trung tâm dữ liệu đã làm chi phí công suất qua khoảng bốn kỳ đấu giá gần đây của PJM Interconnection tăng thêm 29,4 tỷ USD. PJM là hệ thống điện lớn nhất nước Mỹ, bao phủ 13 bang.

Texas rà soát kết nối, Pennsylvania siết cấp phép

Texas đã tạm dừng các kết nối lưới mới cho trung tâm dữ liệu để rà soát những dự án có khả năng triển khai thực tế. Theo yêu cầu của Thống đốc Greg Abbott, các dự án phải công khai chủ sở hữu cuối cùng, các ưu đãi từ ngân sách công, việc sử dụng nước và kế hoạch phát điện tại chỗ.

Ông Abbott cho rằng Ủy ban Tiện ích công cộng Texas và đơn vị vận hành lưới ERCOT không thể đưa ra quyết định bảo đảm độ ổn định, tin cậy của lưới điện khi thông tin về các dự án còn thiếu đáng kể.

Pennsylvania cũng siết yêu cầu đối với các dự án từ 25 MW trở lên. Trong hơn 100 trung tâm dữ liệu được đề xuất tại bang, chỉ 20 dự án đã nộp hồ sơ xin những giấy phép cần thiết. Theo Reuters, phần lớn đề xuất chưa có nguồn điện hoặc khách hàng cần thiết để bảo đảm tài chính cho dự án.

Tại khu Brick Lane ở London (Anh), một cuộc họp giữa người dân và các nghị viên về dự án trung tâm dữ liệu kéo dài ba giờ, đông tới mức phải mở thêm phòng. The Guardian ngày 2/9 cho biết người dân đã nêu lo ngại về điện, nước, nhiệt, tiếng ồn và quá trình phê duyệt. Dự báo về lượng nước cơ sở sẽ sử dụng chưa được công bố; Cơ quan Môi trường Anh cũng chưa có số liệu đầy đủ về tổng lượng nước các trung tâm dữ liệu sử dụng.

Pitso Tsibolane, giảng viên Đại học Cape Town, cho rằng các quy định rõ ràng không đồng nghĩa từ chối đầu tư. Theo ông, những nhà đầu tư nghiêm túc có thể hoạt động trong một khuôn khổ minh bạch, với đủ thông tin để đánh giá các dự án.

El Niño mạnh lên, nguồn nước, mùa màng và vận tải chịu tác động

Trung Quốc đẩy nhanh tiến trình mở mã nguồn các mô hình AI