Trung Quốc đẩy nhanh tiến trình mở mã nguồn các mô hình AI

Nhân diện trực quan của mô hình AI Kimi K3. (Ảnh: Công ty Moonshot AI)

Mô hình Kimi 9K3 là mô hình chủ lực mạnh nhất của Moonshot AI. Gói mã nguồn mở bao gồm: đầy đủ trọng số mô hình, báo cáo kỹ thuật và ba công nghệ hạ tầng hỗ trợ huấn luyện mô hình. Các nhà phát triển toàn cầu có thể tải xuống miễn phí và triển khai ngay trên hệ thống của mình.

Từ đầu năm đến nay, Trung Quốc đã đẩy nhanh tiến trình mở mã nguồn các mô hình AI, nhiều doanh nghiệp AI hàng đầu liên tiếp mở mã nguồn các mô hình chủ lực.

Báo cáo Mùa xuân năm 2026 của nền tảng mô hình AI mã nguồn mở lớn nhất thế giới cho thấy, lượt tải xuống các mô hình mã nguồn mở do Trung Quốc phát triển chiếm 41% của toàn cầu; 6 mô hình AI đứng đầu bảng xếp hạng mức độ sử dụng trên toàn cầu đều do các nhóm nghiên cứu của Trung Quốc.

Để huấn luyện một mô hình AI hàng đầu, chi phí năng lực tính toán lên tới hàng tỷ, thậm chí hàng chục tỷ nhân dân tệ. Với khoản đầu tư khổng lồ như vậy, tại sao lại chọn mã nguồn mở? Sự khác biệt giữa mô hình mã nguồn mở và mã nguồn đóng là gì?

Mô hình mã nguồn đóng giống như việc ăn ở nhà hàng: khách gọi món nào thì đầu bếp nấu món đó, nhà hàng tính tiền theo từng phần ăn. Tuy nhiên, thực khách không thể xem hoặc mang về nhà công thức hay nguyên liệu, mỗi lần sử dụng đều phải trả tiền.

Mô hình mã nguồn mở giống như việc trao toàn bộ công thức và nguyên liệu cho thực khách, thực khách có thể nấu ăn tại nhà, chỉnh sửa công thức, thậm chí có thể bán phiên bản do chính mình cải tiến mà không cần trả phí nhượng quyền. Cụ thể, về mô hình AI, công ty công bố toàn bộ trọng số của mô hình, cho phép các nhà phát triển tải xuống, sử dụng và cải tiến miễn phí.

Vậy các doanh nghiệp phát triển mô hình kiếm lợi nhuận bằng cách nào?

Ông Chung Tân Long – Phó nghiên cứu viên Trung tâm Nghiên cứu Công nghiệp Tương lai thuộc Viện Nghiên cứu Phát triển Công nghiệp Điện tử và Thông tin Trung Quốc cho biết: “Mã nguồn mở không đồng nghĩa với miễn phí, cũng không có nghĩa là từ bỏ lợi nhuận thương mại. Kimi K3 đã cung cấp các gói đăng ký thành viên, các dịch vụ API, công cụ lập trình và dịch vụ doanh nghiệp; doanh nghiệp còn có thể tạo doanh thu từ dịch vụ suy luận AI trên nền tảng đám mây, tinh chỉnh mô hình, nền tảng tác nhân AI, giải pháp ngành và hỗ trợ kỹ thuật.

Các mô hình mã nguồn mở do Trung Quốc phát triển đã đạt được bước nhảy vọt từ vị thế bám đuổi lên vị trí dẫn đầu thế giới, hiện đang hình thành hệ sinh thái hoàn chỉnh, đáp ứng mọi kịch bản ứng dụng với nhiều quy mô khác nhau, với tốc độ cập nhật dẫn đầu toàn cầu.

Về quy mô, hệ thống mã nguồn mở của Trung Quốc bao gồm các cấp độ khác nhau, từ hàng trăm triệu đến hàng trăm tỷ tham số. Các mô hình nhỏ hơn có thể chạy trực tiếp trên điện thoại và thiết bị nhà máy để hoạt động ngoại tuyến, trong khi các mô hình lớn hơn có thể xử lý các nhiệm vụ nghiên cứu và phát triển cũng như phân tích phức tạp.

Về lĩnh vực ứng dụng, ngoài các mô hình AI dùng cho mục đích chung, nhiều ngành công nghiệp như ô tô, gia công cơ khí, điện lực, cũng như y tế đều có mô hình mã nguồn mở riêng.

Sau khi liên tiếp đạt đột phá trong công nghệ lõi, các mô hình mã nguồn mở do Trung Quốc phát triển đã trở thành nhà cung cấp chủ chốt trong hệ sinh thái AI mã nguồn mở toàn cầu. Số liệu cho thấy, tổng lượng tải xuống các mô hình mã nguồn mở Trung Quốc đã vượt 10 tỷ lượt, đứng đầu thế giới. Thống kê trong ngành cho thấy, hiện nay cứ 10 lượt tải xuống mô hình AI trên toàn cầu thì có tới 6 lượt là các mô hình do Trung Quốc phát triển.

Cùng với việc các mô hình AI mã nguồn mở do Trung Quốc phát triển ngày càng hoàn thiện về công nghệ và không ngừng hạ thấp ngưỡng ứng dụng, trí tuệ nhân tạo đang nhanh chóng bước ra khỏi phòng thí nghiệm, được ứng dụng sâu rộng vào các lĩnh vực kinh tế thực như sản xuất, năng lượng, dịch vụ, trở thành động cơ mới thúc đẩy chuyển đổi và nâng cấp công nghiệp, giảm chi phí cho doanh nghiệp.

Số liệu cho thấy, Trung Quốc sở hữu 60% số bằng sáng chế trí tuệ nhân tạo toàn cầu. Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc ước tính, năm 2025 quy mô ngành công nghiệp cốt lõi của AI của Trung Quốc vượt 1.200 tỷ nhân dân tệ, số lượng doanh nghiệp AI vượt 6.200.

Với hệ sinh thái mã nguồn mở được hoàn thiện hơn nữa, AI sẽ tiếp tục thâm nhập sâu vào từng mắt xích của nền kinh tế thực, tiếp tục tạo động lực bền vững cho công nghiệp hóa kiểu mới và phát triển kinh tế số theo hướng chất lượng cao.

Câu chuyện thanh niên Tây Tạng khởi nghiệp bằng “bánh phân bò”

Cơn sốt tương tác NPC tại các khu du lịch Trung Quốc