Lần đầu tiên kiệt tác “Anna Karenina” được dịch trực tiếp từ tiếng Nga sang tiếng Việt

Anna Karenina là một trong những tác phẩm tiêu biểu của đại văn hào Lev Tolstoy, bên cạnh tiểu thuyết “Chiến tranh và hòa bình”. Được sáng tác và xuất bản trong giai đoạn 1873-1877, tác phẩm khắc họa cuộc đời Anna Karenina, một phụ nữ xinh đẹp, thông minh nhưng phải đối diện với những mâu thuẫn và bi kịch trong cuộc sống.

Trong gần 150 năm qua, Anna Karenina được dịch sang nhiều ngôn ngữ, tái bản rộng rãi và chuyển thể thành các loại hình nghệ thuật như điện ảnh, sân khấu, múa ballet.

Tại Việt Nam, năm 1937, nhà văn Vũ Ngọc Phan bắt đầu dịch Anna Karenina, đăng trên tạp chí Pháp Việt tại Hà Nội và báo Tràng An tại Huế. Đến năm 1944, bản dịch được xuất bản thành sách với tên “Anna Kha Lệ Ninh”.

Bìa tiểu thuyết “Anna Karenina” của đại văn hào Lev Tolstoy. (Ảnh: Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam).

Năm 1973, độc giả miền Nam được tiếp cận bản dịch “Anna Karénine” của Mạc Thái Phong, chuyển ngữ từ bản tiếng Pháp của Henri Mongault, do Nhà xuất bản Đất Sống ấn hành. Năm 1978, hai dịch giả Nhị Ca và Dương Tường giới thiệu bản dịch khác dựa trên tiếng Anh và tiếng Pháp.

Như vậy, trước ấn bản mới của dịch giả Lê Đức Mẫn, Anna Karenina đã có ba bản dịch tiếng Việt nhưng chưa có bản nào được chuyển ngữ trực tiếp từ nguyên tác tiếng Nga.

Dịch giả Lê Đức Mẫn bắt đầu thực hiện bản dịch Anna Karenina từ năm 2019, với quá trình chuyển ngữ kéo dài ba năm. Việc chuyển tải tiểu thuyết hơn 1.000 trang từ tiếng Nga thế kỷ XIX sang tiếng Việt hiện đại đặt ra nhiều thách thức, đặc biệt trong việc thể hiện những yếu tố văn hóa và sắc thái ngôn ngữ của nguyên tác.

Ông cho biết, ban đầu không có ý định dịch lại tác phẩm bởi “Anna Karenina” đã có vị trí quan trọng trong đời sống văn học dịch Việt Nam. Ông không khẳng định bản dịch mới vượt trội so với các bản trước, mà mong muốn chuyển tải tác phẩm tốt nhất trong khả năng của mình.

Sinh năm 1941 tại Duy Tiên, Hà Nam, dịch giả Lê Đức Mẫn bắt đầu học tiếng Nga năm 1960 tại Khoa Ngoại ngữ, Trường đại học Sư phạm Hà Nội. Từ năm 1966 đến khi nghỉ hưu năm 2002, ông giảng dạy tại Trường Đại học Ngoại ngữ Hà Nội (nay là Trường Đại học Hà Nội), trong đó có hơn 20 năm đảm nhiệm vị trí trưởng bộ môn dịch thuật, khoa tiếng Nga.

Trong sự nghiệp dịch thuật, ông đã chuyển ngữ hơn 40 tác phẩm văn học từ tiếng Nga sang tiếng Việt, cùng hàng trăm bài thơ của Pushkin và nhiều tác giả Nga khác. Năm 2017, ông được Hội Nhà văn Việt Nam trao giải thưởng dịch thuật với tác phẩm “Khổ vì trí tuệ” của Aleksandr Griboedov.

Ấn bản “Anna Karenina” mới gồm hai tập, tổng dung lượng hơn 1.000 trang, được phát hành trên toàn quốc.

Mang văn học Nga đến gần hơn với thế hệ trẻ Việt Nam Ngày 11/12, tại Hà Nội, đã diễn ra vòng chung kết và Lễ trao giải cuộc thi quốc tế “Theo những trang sách của Chukovsky K.I.”.

Dịch giả Thúy Toàn: Người “hoà nhịp” cho tình yêu văn chương Nga - Việt Dịch giả Thúy Toàn, với hơn sáu thập kỷ gắn bó với văn học Nga, đã trở thành một nhân chứng sống động cho sự giao thoa văn hóa Việt - Nga. Qua những bản dịch xuất sắc từ thơ Pushkin đến các tác phẩm văn học kinh điển, ông đã thắp lên ngọn lửa đam mê văn học Nga trong lòng người Việt.