Kết nối nguồn lực quốc tế, thúc đẩy phát triển xanh và thích ứng biến đổi khí hậu

Các đại biểu thảo luận tại Hội thảo quốc tế “Công tác phi chính phủ nước ngoài trong bối cảnh mới hướng đến nền kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững - Xu thể tất yếu toàn cầu”, ngày 22/10 tại thành phố Đà Nẵng. (Ảnh: Catalyste+)

Đưa kinh nghiệm quốc tế vào các mô hình phát triển xanh

Chia sẻ kinh nghiệm của Canada tại Hội thảo quốc tế “Công tác phi chính phủ nước ngoài trong bối cảnh mới hướng đến nền kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững - Xu thể tất yếu toàn cầu”, ông Wayedne Fernand St. Amour, chuyên gia kinh tế của tổ chức Catalyste+ (Canada) cho rằng phát triển xanh và phát triển bền vững cần được tiếp cận như một quá trình có sự tham gia của nhiều bên, từ chính quyền, doanh nghiệp, chuyên gia kỹ thuật đến các tổ chức xã hội và cộng đồng.

Đặc biệt, ông đề cao việc áp dụng các nguyên tắc ESG (môi trường, xã hội và quản trị), trong đó quản trị đóng vai trò thiết lập trách nhiệm, cơ chế giám sát và đánh giá kết quả. Những sáng kiến phát triển xanh không chỉ cần giải pháp kỹ thuật phù hợp mà còn phải có sự thống nhất giữa các bên về mục tiêu, phương thức triển khai và chỉ số đo lường tác động.

Để minh họa, ông giới thiệu mô hình xử lý nước thải tại thành phố Cranbrook (tỉnh British Columbia, Canada). Trước yêu cầu thay đổi phương thức quản lý nước thải, thay vì chỉ cải tạo hệ thống đường ống, thành phố đã phối hợp với các chuyên gia và cộng đồng xây dựng giải pháp sử dụng nước đã xử lý phục vụ tưới tiêu, tạo nguồn thức ăn cho gia súc và hình thành môi trường sống cho các loài động vật hoang dã. Theo số liệu được ông chia sẻ, mô hình này giúp giảm 75% lượng phát thải khí nhà kính, đồng thời tạo ra giá trị nông nghiệp hơn 1,2 triệu đô la Canada, góp phần bù đắp chi phí vận hành.

Ông Wayne Fernand St. Amour, chuyên gia kinh tế của tổ chức Catalyste+ (Canada). (Ảnh: Mai Anh)

Một ví dụ khác là mô hình nuôi cá hồi trong hệ thống khép kín, sử dụng camera để theo dõi lượng thức ăn dư thừa, từ đó tự động điều chỉnh khẩu phần phù hợp với nhu cầu của cá. Giải pháp giúp giảm 20% lượng thức ăn lãng phí, tăng 15% lượng thức ăn cá tiêu thụ, đồng thời nâng cao hiệu quả sản xuất và hạn chế những rủi ro đối với hệ sinh thái tự nhiên.

Từ hai trường hợp trên, vị chuyên gia cho rằng yếu tố quan trọng là kết hợp năng lực kỹ thuật, sự tham gia của cộng đồng với cơ chế quản trị có trách nhiệm. Các giải pháp cần được xây dựng trên cơ sở đánh giá rủi ro, có mục tiêu rõ ràng, kết quả đo lường được và thường xuyên được rà soát để cải thiện hiệu quả.

Tại Việt Nam, những cách tiếp cận kết hợp bảo vệ môi trường với phát triển kinh tế cũng đang được triển khai thông qua các chương trình hợp tác quốc tế.

Ông Nguyễn Nhật An, Điều phối chương trình Trung Trường Sơn của tổ chức WWF-Việt Nam, cho biết sau hơn 20 năm hoạt động tại Quảng Nam trước đây và Đà Nẵng hiện nay, WWF đã chuyển từ triển khai những hoạt động đơn lẻ sang các chương trình dài hạn, gắn với chiến lược phát triển của địa phương. Đặc biệt, WWF đặt cộng đồng vào vị trí trung tâm trong các hoạt động bảo tồn, coi người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là đối tác cùng quản lý tài nguyên, tạo ra giá trị và chia sẻ lợi ích.

Trong lĩnh vực bảo vệ rừng và thích ứng biến đổi khí hậu, WWF đã phối hợp với các ban quản lý khu bảo tồn, chính quyền và cộng đồng triển khai nhiều hoạt động bảo vệ rừng tự nhiên, phục hồi hệ sinh thái và phát triển sinh kế. Theo ông Nguyễn Nhật An, đến tháng 8/2026, một dự án phục hồi rừng tự nhiên đã đạt kết quả phục hồi 272 ha rừng, huy động 283 hộ gia đình địa phương tham gia.

Ông Nguyễn Nhật An, Điều phối chương trình Trung Trường Sơn của tổ chức WWF-Việt Nam phát biểu tại hội thảo. (Ảnh: Mai Anh)

Tại lưu vực sông Cu Đê, WWF phối hợp với doanh nghiệp triển khai chương trình giai đoạn 2026 - 2030 nhằm hỗ trợ cộng đồng người Cơ Tu ở khu vực thượng nguồn phát triển du lịch sinh thái, cải thiện sinh kế, đồng thời tham gia bảo vệ rừng đầu nguồn và bảo đảm an ninh nguồn nước.

Trong lĩnh vực bảo tồn biển, tổ chức đang thực hiện sáng kiến phục hồi cỏ biển tại Cù Lao Chàm, với mục tiêu phục hồi 2 ha cỏ biển. Đến nay, khoảng 1.200 cây giống đã được trồng bằng phương pháp thả. Dự án cũng dự kiến phát triển các mô hình sinh kế hỗ trợ khoảng 70 - 100 hộ gia đình địa phương.

Bên cạnh đó, WWF ứng dụng công nghệ SMART trong giám sát tuần tra rừng, sử dụng bẫy ảnh và phân tích ADN môi trường để theo dõi đa dạng sinh học, hỗ trợ cơ quan chuyên môn phát hiện, đánh giá và xử lý những vấn đề liên quan đến bảo tồn.

Từ thực tiễn triển khai, ông Nguyễn Nhật An rút ra bài học về kết hợp khoa học công nghệ hiện đại với tri thức bản địa, đặt cộng đồng vào trung tâm và xây dựng những chương trình có tầm nhìn dài hạn. Theo ông, các sáng kiến bảo tồn và phát triển xanh cần có kết quả đo lường, chứng minh được bằng cơ sở khoa học, từ đó có khả năng nhân rộng sang những địa phương khác.

Kết nối tài chính, công nghệ và cộng đồng

Việc huy động nguồn tài chính, tăng cường kết nối giữa các bên và bảo đảm sự tham gia của những nhóm dễ bị tổn thương được các tổ chức quốc tế xác định là điều kiện quan trọng để thúc đẩy phát triển xanh bền vững.

Bà Hoàng Phương Thảo, Trưởng đại diện tổ chức ActionAid International tại Việt Nam, đề xuất 4 nhóm giải pháp thúc đẩy hợp tác đa bên bao gồm: hoàn thiện cơ chế phối hợp, phát triển hợp tác dựa trên bằng chứng khoa học, kết nối tài chính xanh và bảo đảm quá trình chuyển đổi công bằng, bao trùm.

Theo bà, nguồn lực quốc tế chỉ phát huy tối đa giá trị khi gắn với quy hoạch phát triển và có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, các tổ chức hữu nghị, cơ sở nghiên cứu, doanh nghiệp và cộng đồng.

Đặc biệt, chuyển đổi xanh cần được xây dựng trên cơ sở dữ liệu và nghiên cứu khoa học. ActionAid đã phối hợp với các cơ sở nghiên cứu, đào tạo trong lĩnh vực thị trường carbon, đồng thời triển khai những hoạt động ứng dụng chuyển đổi số tại địa phương. Bà cho rằng sự kết nối giữa các trường đại học, giới nghiên cứu và tổ chức quốc tế có thể thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong thích ứng biến đổi khí hậu và quản lý môi trường.

Một nội dung khác được ActionAid nhấn mạnh là tạo ra giá trị kinh tế để các sáng kiến có thể duy trì sau khi dự án viện trợ kết thúc. Theo bà Hoàng Phương Thảo, doanh nghiệp giữ vai trò quan trọng trong kinh tế tuần hoàn; các sáng kiến cộng đồng cần được kết nối với chuỗi giá trị thị trường, đồng thời tận dụng những công cụ như tín dụng xanh, trái phiếu xanh và tài chính hỗn hợp để mở rộng nguồn lực.

Bà cũng lưu ý rằng biến đổi khí hậu thường tác động nặng nề nhất đến phụ nữ, người khuyết tật, đồng bào dân tộc thiểu số, lao động phi chính thức và cư dân ven biển. Do đó, chuyển đổi xanh chỉ thực sự bao trùm khi những nhóm này không chỉ nhận hỗ trợ mà còn được tham gia thiết kế, giám sát và chia sẻ lợi ích từ các chương trình phát triển.

Ông Đỗ Đăng Tèo, Trưởng đại diện Tổ chức World University Service of Canada (WUSC) tại Việt Nam. (Ảnh: Mai Anh)

Ở khía cạnh hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn, ông Đỗ Đăng Tèo, Trưởng đại diện Tổ chức World University Service of Canada (WUSC) tại Việt Nam, giới thiệu Dự án AGRISE - “Thúc đẩy đối tác đổi mới, tăng trưởng và năng lực lãnh đạo cho doanh nghiệp tại Việt Nam”. Dự án được triển khai giai đoạn 2025 - 2029 trên phạm vi cả nước, tập trung tại Hà Nội, Đà Nẵng và Thành phố Hồ Chí Minh, ưu tiên các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực khí hậu, nông nghiệp bền vững và kinh tế tuần hoàn.

Theo ông Đỗ Đăng Tèo, tiếp cận tài chính đang là một trong những khó khăn lớn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, đặc biệt là doanh nghiệp công nghệ khí hậu do phụ nữ làm chủ. Kết quả nghiên cứu sơ bộ do WUSC phối hợp với các đối tác thực hiện cho thấy phụ nữ tham gia sáng lập khoảng 33% doanh nghiệp công nghệ khí hậu, nhưng nguồn vốn mà nhóm doanh nghiệp này tiếp cận vẫn còn rất hạn chế.

Để giải quyết khoảng trống đó, WUSC triển khai cơ chế tài chính đối ứng (Matching Grant Facility), kết hợp hỗ trợ nâng cao năng lực doanh nghiệp với kết nối các quỹ đầu tư tác động. Trong đợt đầu, chương trình đã lựa chọn 100 doanh nghiệp để hỗ trợ nâng cao năng lực và tiếp cận nguồn vốn.

Theo cơ chế được giới thiệu, chương trình hỗ trợ theo tỷ lệ một phần vốn nhằm huy động năm phần vốn đối ứng, với mức hỗ trợ tối đa 150.000 USD, hướng đến những doanh nghiệp ở giai đoạn đầu và doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp khó khăn trong tiếp cận tài chính.

Ông Đỗ Đặng Tèo cho biết WUSC mong muốn mở rộng hợp tác với các cơ quan nhà nước, tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp, trường đại học, khu vực tư nhân và các quỹ đầu tư. Mục tiêu không chỉ là giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn mà còn tăng cường năng lực quản trị, kết nối thị trường và từng bước xây dựng hệ sinh thái khí hậu bao trùm.

Bắc Cực ấm lên nhanh, băng biển mất gần nửa triệu km² mỗi thập kỷ Biến đổi khí hậu đang làm thay đổi nhanh các đại dương vùng cực. Nước biển Bắc Cực ấm lên mạnh, băng biển thu hẹp và nhiều loài động vật mất dần môi trường sống. Đây là những cảnh báo nổi bật trong Báo cáo Tình trạng Đại dương lần thứ 10 của Copernicus Marine Service, công bố ngày 30/9.

Học sinh Thái Nguyên nâng cao kiến thức phòng, chống thiên tai Ngày 8/10, vòng chung kết cấp tỉnh của cuộc thi “Mái ấm kiên cố – Cộng đồng kiên cường: Gia đình và cộng đồng chung tay phòng, chống thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu” đã diễn ra sôi nổi tại tỉnh Thái Nguyên.