Hoàn thiện pháp luật để thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia

Bộ Tư pháp tổ chức Hội thảo đối thoại với đại diện các bộ, cơ quan ngang bộ, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp. (Ảnh: Cổng thông tin điện tử Bộ Tư pháp)

Theo Cổng thông tin điện tử Bộ Tư pháp, phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú khẳng định khoa học và công nghệ giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong phát triển nền kinh tế quốc gia. Tuy nhiên, để khoa học và công nghệ trở thành động lực thực sự cho tăng trưởng, hệ thống pháp luật cần được hoàn thiện đồng bộ, hiệu quả và kịp thời.

Theo đánh giá của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, thời gian qua các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp đã có nhiều nỗ lực đóng góp vào xây dựng và hoàn thiện chính sách pháp luật trong lĩnh vực này. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế vẫn chưa cao. Việc xây dựng, sửa đổi và ban hành các văn bản quy phạm pháp luật còn chậm, chất lượng chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Công tác phối hợp giữa các cơ quan trong quá trình xây dựng pháp luật còn chưa hiệu quả. Nhiều đạo luật liên quan đến khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chưa có sự liên thông, tương thích với các luật khác như Luật Ngân sách nhà nước, Luật Đấu thầu, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân... Điều này dẫn đến nguy cơ chậm trễ trong đăng ký, giải ngân, quyết toán kinh phí cho các hoạt động nghiên cứu và ứng dụng khoa học và công nghệ.

bà Nguyễn Thị Thu Hòe, Phó Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp. (Ảnh: Cổng thông tin điện tử Bộ Tư pháp)

Tại hội thảo, bà Nguyễn Thị Thu Hòe, Phó Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp) trình bày báo cáo rà soát các văn bản pháp luật hiện hành. Báo cáo xác định hai nhóm vướng mắc chính.

Nhóm thứ nhất là các vấn đề đã có phương án xử lý, gồm 9 nội dung liên quan đến công nghệ chiến lược, cơ chế quản lý rủi ro trong nghiên cứu khoa học, pháp luật về thương mại điện tử, chính sách ưu đãi trong lĩnh vực công nghệ thông tin và công nghệ số. Những nội dung này hiện đang được đưa vào dự thảo Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo và Luật Công nghiệp công nghệ số. Nhóm này cũng liên quan đến 7 đạo luật đang trong quá trình sửa đổi, gồm Luật Nghĩa vụ quân sự năm 2015, Luật Công nghệ thông tin năm 2006, Luật Ngân sách nhà nước năm 2015, Luật Đấu thầu năm 2023, Bộ luật Hình sự, Luật Đầu tư công năm 2024 và Luật Khoa học và công nghệ năm 2013.

Nhóm thứ hai là các vấn đề chưa có phương án xử lý, gồm 9 nội dung, được chia làm hai loại. Loại thứ nhất là các vấn đề chưa có quy định pháp luật, trong đó có nội dung về việc miễn bảo lãnh tạm ứng cho các nhiệm vụ có tính đặc thù. Loại thứ hai là các quy định đã tồn tại nhưng đang gây vướng mắc và chưa có hướng xử lý hiệu quả. Điển hình như Luật An toàn thông tin mạng năm 2015 chưa quy định rõ thời gian, trình tự xử lý sự cố an toàn thông tin, dẫn đến việc xử lý chậm trễ và thiếu hiệu quả. Luật Tiếp cận thông tin năm 2016 không nêu rõ “mạng điện tử” được sử dụng để cung cấp thông tin theo yêu cầu, gây khó khăn cho các cơ quan trong thực hiện nghĩa vụ minh bạch thông tin.

Tại hội thảo, nhiều đại biểu cũng đề xuất bổ sung các quy định riêng về chuyển giao công nghệ số, phần mềm, trí tuệ nhân tạo, cũng như các cơ chế về quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm công nghệ số. Đồng thời kiến nghị đơn giản hóa thủ tục hành chính trong nghiên cứu khoa học, tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực công nghệ, thúc đẩy thương mại hóa sản phẩm nghiên cứu. Các ý kiến cho rằng, để phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực tăng trưởng, hệ thống pháp luật cần tiên phong mở đường, tạo hành lang pháp lý minh bạch, linh hoạt và mang tính dẫn dắt.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú (giữa) phát biểu kết luận Hội thảo. (Ảnh: Cổng thông tin điện tử Bộ Tư pháp)

Phát biểu kết luận Hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú nhấn mạnh, Bộ Tư pháp sẽ tiếp thu toàn bộ các kiến nghị tại hội thảo, phối hợp cùng Bộ Khoa học và Công nghệ hoàn thiện báo cáo trình Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, cũng như Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế pháp luật.

Chuyển đổi số ngân hàng 2025: Xây dựng hệ sinh thái số thông minh trong kỷ nguyên mới Với mong muốn nâng cao trải nghiệm khách hàng, kết nối liên ngành và bảo đảm an toàn thông tin trên nền tảng số hóa toàn diện, sự kiện chuyển đổi số ngân hàng 2025 thể hiện quyết tâm của ngành ngân hàng trong việc tiên phong xây dựng một hệ sinh thái tài chính số hiện đại, lấy khách hàng làm trung tâm, ứng dụng công nghệ tiên tiến như AI, dữ liệu lớn, blockchain để nâng cao trải nghiệm và đáp ứng nhu cầu tài chính đa dạng.

Chuyển đổi số: Đòn bẩy cho doanh nghiệp tư nhân bứt phá PGS.TS. Nguyễn Trúc Lê - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội nhấn mạnh, nếu được hoạch định đúng đắn, chuyển đổi số sẽ đóng vai trò như một “hệ điều hành mới” cho tăng trưởng, sáng tạo và hội nhập.