Việt Nam tăng cường kết nối công nghệ và chuỗi giá trị toàn cầu

Phiên tham luận và đối thoại chuyên sâu giữa lãnh đạo cấp bộ các nước diễn ra với chủ đề “Khung hợp tác trong kỷ nguyên mới”, tập trung thảo luận những chuyển dịch của kinh tế toàn cầu và các giải pháp kết nối nguồn lực phục vụ phát triển.

Đa dạng hóa nguồn vốn, tăng cường kết nối công nghệ

Ông Denis Depoux, Giám đốc điều hành toàn cầu Roland Berger, cho biết tỷ lệ tín dụng trên GDP của Việt Nam hiện ở mức 146%, phản ánh sự phụ thuộc lớn của nền kinh tế vào nguồn vốn ngân hàng. Trong khi đó, các dự án công nghiệp, đường sắt, cảng biển và năng lượng thường cần nguồn vốn dài hạn từ 20 đến 30 năm.

Theo ông, việc sử dụng các khoản vay có kỳ hạn 6 tháng hoặc vài năm để tài trợ cho những dự án kéo dài hàng chục năm có thể tạo ra rủi ro chênh lệch kỳ hạn giữa nguồn vốn huy động và thời gian thu hồi vốn.

Quang cảnh phiên đối thoại chuyên sâu chiều 28/10. (Ảnh: Báo Tin tức và dân tộc).

Ông Denis Depoux đề xuất Việt Nam tận dụng dư địa từ mức nợ công thấp để huy động vốn dài hạn với chi phí hợp lý, phục vụ các công trình hạ tầng trọng điểm. Đồng thời, cần phát triển thị trường trái phiếu và chứng khoán nhằm đa dạng hóa kênh dẫn vốn, giảm áp lực tài trợ hạ tầng dài hạn đối với hệ thống ngân hàng thương mại, tạo điều kiện để các ngân hàng tập trung cung cấp vốn lưu động và tín dụng ngắn hạn, trung hạn cho doanh nghiệp.

Ở lĩnh vực sản xuất và chuỗi cung ứng, ông Devendra Jain, Quản lý cấp cao phụ trách sản xuất tiên tiến và chuỗi cung ứng của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), nhận định Việt Nam đã hình thành mạng lưới nhà máy, cảng biển và khu công nghiệp có sự kết nối, song khả năng điều phối thông minh còn hạn chế.

Nhiều khâu trong chuỗi cung ứng vẫn hoạt động riêng lẻ, thiếu dữ liệu và công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) dùng chung để phối hợp theo thời gian thực. Đây là một trong những nguyên nhân khiến chi phí logistics của Việt Nam chiếm khoảng 16–17% GDP, cao hơn nhiều nền kinh tế phát triển.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp khó khăn trong tiếp cận công nghệ do hạn chế về nguồn lực đầu tư mạng 5G công nghiệp, bản sao số và các mô hình AI riêng. Theo số liệu được ông Jain dẫn, tỷ lệ doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia chuỗi giá trị toàn cầu chỉ đạt 12%, so với 62% ở nhóm doanh nghiệp lớn.

Để khắc phục những hạn chế này, ông Jain khuyến nghị TP Hồ Chí Minh thí điểm hệ thống điều phối logistics thông minh trên hành lang xuất khẩu từ các cụm sản xuất đến cụm cảng quốc tế Cái Mép và Thị Vải. Hệ thống cần tích hợp dữ liệu thời gian thực về hàng hóa, phương tiện, kho bãi, lịch tiếp nhận tại cảng và lịch tàu nhằm tối ưu điều phối, giảm thời gian chờ và chi phí logistics.

Ông cũng đề xuất phát triển hạ tầng số dùng chung, tạo điều kiện để doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, kết nối an toàn mà không phải chịu chi phí đầu tư ban đầu quá lớn.

Đề cập vai trò của công nghệ trong mở rộng ảnh hưởng quốc gia, Giáo sư Matthieu Guitton, Đại học Laval (Canada), cho rằng không gian mạng và AI giúp các quốc gia vượt qua giới hạn địa lý, tăng khả năng tiếp cận và thu hút sự chú ý của cộng đồng quốc tế.

PGS.TS Lê Quốc Cường, Thành viên Tiểu ban Khoa học và Công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số (thuộc Ban Nghiên cứu phát triển TP Hồ Chí Minh). (Ảnh: Báo Tin tức và dân tộc).

Theo ông, Việt Nam có lợi thế về dân số trẻ, tốc độ tăng trưởng kinh tế và năng lực công nghệ. Trên cơ sở đó, Việt Nam cần chú trọng xây dựng thương hiệu quốc gia trên không gian mạng, phát huy vai trò kết nối trong ASEAN, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng AI và công nghệ số gắn với bảo đảm an toàn thông tin.

Phát huy nội lực, thúc đẩy hợp tác thực chất

Về liên kết vùng, PGS.TS Lê Quốc Cường, thành viên Tiểu ban Khoa học và Công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số thuộc Ban Nghiên cứu phát triển TP Hồ Chí Minh, đề xuất chuyển từ mô hình các khu công nghiệp biệt lập sang phát triển vành đai liên kết vùng đa cực.

Đề xuất hướng tới xây dựng TP Hồ Chí Minh trở thành siêu vùng khoa học công nghệ có sức cạnh tranh toàn cầu, với mục tiêu đến năm 2050 và tầm nhìn năm 2075, gắn với việc đưa thành phố vào nhóm 100 cụm công nghệ hàng đầu thế giới và đạt phát thải ròng bằng 0.

Theo đó, mô hình gồm 6 cực chức năng: tri thức tại Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh; công nghệ cao tại Khu Công nghệ cao; sản xuất tiên tiến tại Bình Dương; tài chính và đổi mới sáng tạo tại Thủ Thiêm; logistics toàn cầu tại Cái Mép và Thị Vải; kinh tế xanh và biển tại Cần Giờ, Vũng Tàu.

Các cực chức năng được kết nối thông qua 6 lớp hạ tầng, phục vụ lưu thông 6 dòng nguồn lực, qua đó tăng cường trao đổi tri thức, công nghệ, vốn và dữ liệu giữa các khu vực.

Phát biểu tại phiên thảo luận, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhận định kinh tế toàn cầu đang trải qua quá trình tái cấu trúc sâu sắc dưới tác động của chuyển đổi kép và sự dịch chuyển các cực tăng trưởng. Trong bối cảnh đó, các nước đang phát triển cần nâng cao năng lực nội sinh, chủ động tham gia hình thành các chuỗi giá trị mới và tăng cường hợp tác quốc tế.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu chuyển các cam kết hợp tác thành chính sách, chương trình và dự án cụ thể, dựa trên nguyên tắc chia sẻ lợi ích và phát huy thế mạnh bổ trợ giữa các bên.

Để chuyển hóa cơ hội thành tăng trưởng và thịnh vượng, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nêu bốn định hướng chiến lược: xây dựng năng lực nội sinh về nhân lực, công nghệ và quản trị; hoàn thiện thể chế minh bạch, tạo không gian thử nghiệm những mô hình mới; tăng cường kết nối đa phương; huy động hiệu quả nguồn tài chính xanh và công nghệ gắn với liên kết doanh nghiệp trong nước.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng phát biểu tại phiên thảo luận chiều 28/10. (Ảnh: Báo Tin tức và dân tộc).

Phó Thủ tướng cũng đề nghị các đơn vị chủ động theo dõi những xu hướng đang định hình dòng vốn, công nghệ và chuỗi cung ứng để tìm kiếm cơ hội đầu tư, đồng thời đánh giá đầy đủ các cơ hội và rủi ro, xác định hành động cụ thể nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế.

Theo Phó Thủ tướng, các quốc gia cần chủ động nâng cao năng lực để tận dụng cơ hội từ quá trình chuyển dịch kinh tế toàn cầu. Các khuôn khổ hợp tác phải hướng đến kết quả thực chất, tăng cường kết nối giữa các cực tăng trưởng, đưa nguồn lực và sáng kiến trở thành động lực phát triển.

Việt Nam khuyến khích doanh nghiệp Trung Quốc đầu tư công nghệ cao Ngày 27/10 tại Hà Nội, đại diện Bộ Tài chính Việt Nam và Văn phòng Nghiên cứu Quốc vụ viện Trung Quốc trao đổi về thúc đẩy hợp tác đầu tư, tài chính và kết nối chuỗi cung ứng. Việt Nam khuyến khích các doanh nghiệp Trung Quốc có năng lực, công nghệ tiên tiến mở rộng đầu tư vào bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, chế tạo thông minh, xe điện, năng lượng mới, hạ tầng và logistics.

Việt Nam đề nghị hợp tác với Liên hợp quốc về toàn vẹn thông tin và AI an toàn Ngày 27/10 tại New York (Mỹ), Việt Nam đề nghị Liên hợp quốc đẩy mạnh chia sẻ kinh nghiệm về bảo đảm tính minh bạch, tin cậy của thông tin, ứng phó tin giả, thông tin sai lệch và phát triển, sử dụng trí tuệ nhân tạo an toàn, có trách nhiệm.