Các nước ASEAN bất ngờ rút lại tuyên bố về Biển Đông

Dẫn nguồn tin từ Bộ Ngoại giao Malaysia, truyền thông Malaysia đã xác nhận thông tin nói trên. Theo đó, tuyên bố được thu hồi để thực hiện một số thay đổi. Không có lời giải thích cụ thể nào về hành động này, trong khi tuyên bố bổ sung vẫn chưa được ban hành.

Một nhà ngoại giao cấp cao sau đó cho biết: ASEAN đã quyết định sẽ không đưa ra tuyên bố chung, và các quốc gia thành viên sẽ tự ban hành tuyên bố riêng nếu muốn.

"Chúng tôi bày tỏ quan ngại sâu sắc trước những diễn biến đã và đang diễn ra, làm xói mòn lòng tin, gia tăng căng thẳng và có thể phá hoại hòa bình, an ninh và ổn định ở Biển Đông", tuyên bố chung ban đầu của ngoại trưởng các nước ASEAN nêu rõ.

Các vị ngoại trưởng đã không trực tiếp đề cập tới Trung Quốc như là một bên thường xuyên gây ra các động thái làm leo thang căng thẳng Biển Đông, cũng như vụ Philippines kiện Trung Quốc lên Tòa án Trọng tài Thường trực (PCA) về các tuyên bố chủ quyền phi lý của Bắc Kinh trên Biển Đông.

Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị và các bộ trưởng Ngoại giao ASEAN tại cuộc họp ngày 14/6. (Ảnh: AFP)

Thay vào đó, ASEAN tiếp tục phản đối nỗ lực "quân sự hóa" và cải tạo đất ở Biển Đông của Bắc Kinh trong 2 năm qua để xây dựng đảo nhân tạo ,cùng với hệ thống cơ sở hạ tầng có thể phục vụ mục đích quân sự. Các ngoại trưởng ASEAN cũng kêu gọi tuân thủ luật pháp quốc tế, bao gồm Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) cũng như phán quyết sắp tới của PCA.

Tuyên bố mạnh mẽ nói trên được đưa ra trong bối cảnh PCA sắp ra phán quyết được cho là sẽ gây nhiều trở ngại cho Bắc Kinh đối với các tuyên bố chủ quyền trên Biển Đông. Theo đánh giá của các chuyên gia, văn kiện này thể hiện thái độ cứng rắn "khác thường" của ASEAN đối với vấn đề tranh chấp Biển Đông.

Trong quá khứ, 10 quốc gia thành viên ASEAN thường gặp phải bất đồng xoay quanh cách phản ứng trước Trung Quốc, một trong các bên liên quan tới tranh chấp. Một số thành viên ủng hộ chủ trương cứng rắn chống lại Bắc Kinh, trong khi các nước khác không muốn đối đầu với một đối tác kinh tế lớn của cả khối.

Phát biểu sau thông tin nói trên, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị cho rằng: hợp tác giữa nước này với ASEAN là "quan trọng hơn mọi tranh chấp cụ thể, bao gồm cả tranh chấp Biển Đông", có ý nhắc tới vụ kiện giữa Bắc Kinh với Manila.

Hồng Anh