ASEAN sắp ra tuyên bố chung về Biển Đông

Công trình xây dựng trái phép của Trung Quốc trên một đảo tranh chấp ở Biển Đông. (Ảnh: Reuters)

Theo hãng tin Reuters, một số lãnh đạo các nước ASEAN sẽ bày tỏ sự quan ngại sâu sắc về "tình trạng leo thang hoạt động" ở vùng biển tranh chấp. Tuy nhiên, ASEAN sẽ hạn chế đưa vấn đề này vào tuyên bố chung hoặc thậm chí ít ám chỉ việc Trung Quốc xây dựng đảo nhân tạo và quân sự hóa trên đó.

Bản tuyên bố sắp được đưa ra sau cuộc họp ngày 29/4 sẽ là phiên bản "xuống nước" so với năm ngoái - hãng tin Reuters bình luận. Chủ tịch luân phiên ASEAN trong năm nay, Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte, cũng tránh né lên án Trung Quốc về vấn đề tranh chấp Biển Đông.

Mặc dù vậy, một nhà ngoại giao giấu tên thuộc Ban thư ký ASEAN cho biết: các quan chức của hiệp hội vẫn đang thảo luận và xây dựng bản dự thảo tuyên bố. Vị quan chức này nói rằng nội dung tuyên bố "vẫn có thể thay đổi" trước khi được công bố chính thức vào cuối hội nghị hôm 29/4.

Trung Quốc tuyên bố chủ quyền với gần như toàn bộ Biển Đông, tuyến đường biển vận chuyển khoảng 5.000 tỷ USD hàng hóa mỗi năm. Mặt khác, Brunei, Malaysia, Philippines và Việt Nam - đều thuộc ASEAN - cũng có tuyên bố chủ quyền đối với vùng biển này.

Các tuyên bố chung của ASEAN về vấn đề tranh chấp Biển Đông thường không nêu đích danh Trung Quốc - nước đang tích cực xây dựng 7 đảo nhân tạo ở Trường Sa, vốn thuộc chủ quyền Việt Nam, với các kho chứa máy bay, đường băng, radar và tên lửa đất đối không.

Năm ngoái, tuyên bố chung của ASEAN sau hội nghị thượng đỉnh tại Lào chỉ nhấn mạnh tầm quan trọng của "nỗ lực phi quân sự hóa và tự kiềm chế trong việc tiến hành tất cả các hoạt động, bao gồm cả cải tạo đất" trên khu vực tranh chấp.

Theo tổ chức Sáng kiến Minh bạch Hàng hải châu Á (AMTI), Trung Quốc sẽ sớm sở hữu khả năng triển khai máy bay chiến đấu trên 3 đảo nhân tạo. Bắc Kinh từng nhấn mạnh các hoạt động của nước này chỉ nhằm mục đích quốc phòng và diễn ra trong vùng biển mà họ có "chủ quyền".

Ngoại trưởng Philippines Perfecto Yasay từng phản đối việc Trung Quốc triển khai vũ khí trên các đảo nhân tạo, mô tả đó là hành động "quân sự hóa khu vực". Tuy vậy, sau đó, Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte lại nói rằng nước này "không thể làm gì" trước tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc.

Hồng Anh