ASEAN ra tuyên bố chung, không nhắc tới phán quyết vụ kiện Biển Đông

Tranh chấp chủ quyền với Trung Quốc trên Biển Đông là vấn đề gây tranh cãi nhiều nhất trong hội nghị ngoại trưởng các nước ASEAN lần này. Thậm chí, viễn cảnh ASEAN không đưa ra được tuyên bố chung vì vấn đề này đã được tính đến.

Philippines, một trong 10 quốc gia ASEAN, đã khởi kiện Trung Quốc lên Tòa án Trọng tài Thường trực quốc tế (PCA) về các tuyên bố chủ quyền phi pháp của Bắc Kinh trên vùng biển tranh chấp. Hôm 12/7, PCA ra phán quyết bác bỏ mọi "quyền lịch sử" mà Trung Quốc tự ý áp đặt đối với Biển Đông.

Theo các nhà ngoại giao, Philippines và Việt Nam đều muốn đưa phán quyết của PCA vào tuyên bố chung, đồng thời đề xuất rằng, văn kiện này nên nhấn mạnh tới việc tôn trọng luật pháp quốc tế. Tuy nhiên, Campuchia là nước duy nhất phản đối ý tưởng nói trên. Tới sáng nay, các nước mới đạt được đồng thuận.

Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị tham gia hội nghị. (Ảnh: Reuters)

Tuyên bố chung của ASEAN kêu gọi giải quyết các tranh chấp Biển Đông bằng biện pháp hòa bình, dựa trên luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS), thay vì đề cập trực tiếp tới phán quyết của PCA.

ASEAN bày tỏ quan ngại sâu sắc về việc cải tạo đất đai và "leo thang các hoạt động trong khu vực". Tuyên bố nói rằng các hành động trên đã "làm xói mòn lòng tin và sự tin cậy, làm gia tăng căng thẳng và phá hoại hòa bình, an ninh và ổn định trong khu vực".

Ngoài ra, trong một tuyên bố riêng, Trung Quốc và ASEAN tái khẳng định cam kết tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông; kiềm chế các hoạt động có thể làm phức tạp hoặc leo thang tranh chấp.

Phát biểu sau khi ASEAN đưa ra tuyên bố, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị cho rằng tranh chấp Biển Đông đã bị "một số quốc gia bên ngoài khu vực" làm gia tăng căng thẳng.

Ông Vương Nghị cũng cho rằng, lập trường của Campuchia trong việc phản đối đưa phán quyết của PCA vào tuyên bố chung là đúng đắn. "Trung Quốc hoàn toàn ủng hộ Campuchia và các nước ASEAN khác có quan điểm không thiên vị và bảo vệ sự công bằng" - ông Vương nhấn mạnh.

Hồng Anh