Xây dựng Bách khoa toàn thư Việt Nam giai đoạn mới: Hướng tới kho tri thức số quốc gia

Sau hơn một thập kỷ triển khai Đề án Biên soạn Bách khoa toàn thư Việt Nam, việc xây dựng Chương trình Bách khoa toàn thư Việt Nam giai đoạn 2026-2035 đang được kỳ vọng mở ra bước phát triển mới cho công trình tri thức quy mô quốc gia này. Tại tọa đàm do Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tổ chức ngày 18/6, các nhà khoa học, chuyên gia và đại diện cơ quan quản lý tập trung trao đổi về phương án tổ chức thực hiện chương trình trong giai đoạn tiếp theo, làm cơ sở hoàn thiện hồ sơ trình cấp có thẩm quyền xem xét.

Tọa đàm “Phương án tổ chức triển khai Chương trình Bách khoa toàn thư Việt Nam giai đoạn 2026-2035”. (Ảnh: TTXVN)

Phát biểu khai mạc, PGS. TS Tạ Minh Tuấn, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Phó Chủ nhiệm Đề án Biên soạn Bách khoa toàn thư Việt Nam cho biết, quá trình xây dựng chương trình mới vẫn còn nhiều nội dung cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện để bảo đảm tính khả thi khi triển khai. Theo ông, bên cạnh việc kế thừa những kết quả đã đạt được, chương trình cần khắc phục những hạn chế, bất cập nảy sinh trong quá trình thực hiện trước đây, từ đó xây dựng mô hình tổ chức và phương thức triển khai phù hợp với bối cảnh mới.

Một trong những yêu cầu được nhiều đại biểu nhấn mạnh là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong toàn bộ quá trình biên soạn, quản lý và khai thác dữ liệu. Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, Bách khoa toàn thư Việt Nam không chỉ là một công trình học thuật mà còn cần hướng tới trở thành cơ sở dữ liệu tri thức lớn, phục vụ nghiên cứu, giáo dục và nhu cầu tiếp cận thông tin của xã hội.

Theo PGS, TS Lại Văn Hùng, nguyên Trưởng Ban Thư ký Đề án Biên soạn Bách khoa toàn thư Việt Nam, chương trình giai đoạn 2026-2035 cần được xây dựng trên nền tảng những thành quả đã tích lũy sau hơn 10 năm triển khai. Tuy nhiên, cách thức tổ chức thực hiện cần được đổi mới theo hướng tinh gọn, hiệu quả và phù hợp với điều kiện thực tiễn.

Ông cho rằng cần tiếp tục duy trì Hội đồng khoa học với sự tham gia của lãnh đạo các ban biên soạn chuyên ngành nhằm bảo đảm tính thống nhất trong định hướng học thuật. Đồng thời, các quy trình biên soạn cũng cần được rà soát, điều chỉnh để tạo thuận lợi hơn cho các ban chuyên ngành, nâng cao chất lượng và tiến độ thực hiện.

Nhiều ý kiến tại tọa đàm cũng đề xuất phát huy tối đa nguồn lực trí thức của đất nước, trong đó có đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học giàu kinh nghiệm đã nghỉ công tác nhưng vẫn có khả năng đóng góp cho chương trình. Bên cạnh đó, cần tăng cường cơ chế phối hợp giữa các ban biên soạn để xử lý hiệu quả những mục từ có tính liên ngành, tránh trùng lặp nội dung và bảo đảm tính thống nhất của công trình.

Một vấn đề khác được các đại biểu quan tâm là việc hoàn thiện cơ chế, chính sách và hành lang pháp lý nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình triển khai chương trình trong giai đoạn mới. Đây được xem là yếu tố quan trọng để bảo đảm tính bền vững của một công trình khoa học có quy mô lớn, thời gian thực hiện dài và huy động sự tham gia của nhiều lĩnh vực chuyên môn.

Theo Ban soạn thảo, trên cơ sở các ý kiến đóng góp tại tọa đàm, dự thảo Chương trình Bách khoa toàn thư Việt Nam giai đoạn 2026-2035 sẽ tiếp tục được hoàn thiện trước khi lấy ý kiến rộng rãi của giới khoa học và làm việc với Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các cơ quan liên quan. Mặc dù được đề xuất triển khai trong thời gian 10 năm, nhiều ý kiến cho rằng cần nghiên cứu các giải pháp phù hợp để rút ngắn tiến độ thực hiện, song vẫn bảo đảm chất lượng học thuật và hiệu quả sử dụng.

Không chỉ là công trình tổng hợp tri thức của quốc gia, Bách khoa toàn thư Việt Nam còn được kỳ vọng trở thành nền tảng dữ liệu quan trọng phục vụ phát triển khoa học, giáo dục và chuyển đổi số. Việc chuẩn bị cho giai đoạn 2026-2035 vì vậy được xem là bước đi cần thiết nhằm xây dựng một kho tri thức hiện đại, có khả năng cập nhật, kết nối và lan tỏa giá trị lâu dài trong xã hội.

Mọi người đều có thể góp ý biên soạn Bách khoa Toàn thư Việt Nam TĐO - Theo Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam, biên soạn Bách khoa Toàn thư Việt Nam là quá trình liên tục trình nên hoạt động cần linh hoạt, trên tinh thần mở để thu hút sự tham gia cống hiến của tất cả các nhà khoa học và cộng đồng.

Sinh viên Việt Nam tại Nga: Kết nối tri thức - Lan toả văn hoá - Kiến tạo tương lai Từ ngày 23-24/5, tại thủ đô Moskva, Đại hội đại biểu Hội Sinh viên Việt Nam tại Nga lần thứ 2, nhiệm kỳ 2026-2028 đã diễn với chủ đề “Kết nối tri thức - Lan toả văn hoá - Kiến tạo tương lai”. Đại hội thành công tốt đẹp, đánh dấu bước phát triển mới của công tác Hội và phong trào sinh viên Việt Nam tại Liên bang Nga.