Từ ký ức đến tương lai: Vun đắp hòa bình, hữu nghị và hợp tác

Đây là hoạt động trong khuôn khổ Lễ hội Vì hòa bình năm 2026, nhân Ngày Quốc tế hòa bình 21/9 và kỷ niệm 45 năm Ngày Quốc tế hòa bình đầu tiên được tổ chức vào năm 1981.

Tham dự chương trình có ông Uông Chu Lưu, Chủ tịch Ủy ban Hòa bình Việt Nam, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội; ông Đồng Huy Cương, Phó Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam; ông Nguyễn Đăng Quang, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Quảng Trị; ông Hà Hùng Cường, Chủ tịch Hội đồng Hòa bình và Phát triển Việt Nam, nguyên Bộ trưởng Bộ Tư pháp; Đại sứ Nguyễn Phương Nga, nguyên Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam, cùng các nhà ngoại giao, học giả, đại diện các tổ chức quốc tế, tổ chức nhân đạo và bạn bè quốc tế.

Tọa đàm gồm 2 phiên thảo luận, tập trung vào giá trị của hòa bình trong một thế giới biến động và kiến tạo hòa bình vì tương lai phát triển bền vững. Tọa đàm đồng thời hưởng ứng sáng kiến của Việt Nam được UNESCO thông qua về “Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững” giai đoạn 2026 - 2036, nhấn mạnh vai trò của văn hóa như một nền tảng tinh thần, góp phần thúc đẩy hòa bình, đối thoại và sự hiểu biết giữa các quốc gia, dân tộc.

Tọa đàm quốc tế “Từ ký ức đến tương lai: Giá trị của hòa bình”. (Ảnh: Bảo Ngọc).

Hòa bình không tự nhiên mà có

Phát biểu khai mạc Tọa đàm, ông Hà Hùng Cường cho rằng gìn giữ hòa bình là vấn đề có ý nghĩa đối với mọi quốc gia, mọi dân tộc và mọi thế hệ, bởi hòa bình là nền tảng quan trọng hàng đầu cho sự phát triển bền vững.

Theo ông, hòa bình không phải điều gì trừu tượng, mà được đo bằng những cuộc đời được sống bình dị, an toàn; những gia đình được đoàn tụ; cơ hội học tập và phát triển của mỗi con người, cùng khả năng giải quyết bất đồng bằng biện pháp hòa bình.

Ý nghĩa sâu xa của chủ đề “Từ ký ức tới tương lai”, theo ông Hà Hùng Cường, nằm ở cách con người ứng xử với quá khứ. Ký ức không phải để khơi lại hận thù hay chia rẽ các dân tộc, mà để hiểu và trân trọng hòa bình, thúc đẩy sự đồng cảm, hiểu biết lẫn nhau, tạo nền tảng cho hòa giải và hợp tác.

“Hòa bình không tự nhiên mà đến”, ông nhấn mạnh. Hòa bình cần được vun đắp mỗi ngày “bằng đối thoại thay cho đối đầu, bằng hợp tác thay cho chia rẽ, bằng lòng tin thay cho nghi kỵ và bằng sự tôn trọng lẫn nhau giữa các dân tộc”.

Trong thông điệp gửi Tọa đàm, bà Nguyễn Thị Bình, nguyên Phó Chủ tịch nước, Chủ tịch Danh dự Hội đồng Hòa bình và Phát triển Việt Nam, nhấn mạnh Việt Nam đã trải qua nhiều đau thương, mất mát bởi chiến tranh nên càng thấu hiểu và trân quý giá trị của hòa bình.

Theo bà, những ký ức về chiến tranh nhắc nhở rằng hòa bình không tự nhiên mà có, mà cần được gìn giữ bằng nỗ lực của mỗi quốc gia và mỗi người dân. Nhìn lại quá khứ “không phải để nuôi dưỡng hận thù”, mà để hiểu hơn những mất mát đã qua, biết trân trọng những gì đang có và cùng nhau hướng tới tương lai. Bà mong muốn tiếng nói từ Quảng Trị góp phần lan tỏa thông điệp hòa bình, thúc đẩy sự hiểu biết, hữu nghị và hợp tác giữa các dân tộc.

Phiên thảo luận thứ nhất với chủ đề “Giá trị của hòa bình trong một thế giới biến động hiện nay”. (Ảnh: Bảo Ngọc).

Đại sứ Đoàn Xuân Hưng, Phó Chủ tịch thường trực Hội đồng Hòa bình và Phát triển Việt Nam, cho rằng hòa bình không phải trạng thái tự nhiên hay thành quả có thể mặc nhiên duy trì mà là kết quả của những nỗ lực không ngừng về đối thoại, hợp tác, xây dựng lòng tin và tôn trọng lẫn nhau.

Theo ông, chiến tranh có thể kết thúc trên chiến trường nhưng hậu quả còn kéo dài với bom mìn, chất độc hóa học, người mất tích, gia đình ly tán và những ký ức đau thương. Vì vậy, xây dựng hòa bình không chỉ là chấm dứt tiếng súng mà còn là quá trình hàn gắn, khắc phục hậu quả chiến tranh, tái thiết, hòa giải và tạo dựng lại niềm tin.

Ở góc nhìn văn hóa, GS.TS Vũ Minh Giang cho rằng hòa bình không chỉ là sự vắng bóng chiến tranh hay xung đột vũ trang mà còn là một trạng thái văn hóa, trong đó con người biết tôn trọng lẫn nhau, giải quyết bất đồng bằng đối thoại và cùng chia sẻ trách nhiệm đối với cộng đồng, dân tộc và nhân loại.

Ông đưa ra hình ảnh “bắc cầu qua hố ngăn cách” khi nói về cách ứng xử với lịch sử. Ký ức về quá khứ, nếu được tiếp cận bằng tinh thần nhân văn, có thể trở thành cơ sở của sự cảm thông và hòa giải. “Không lấp hố ngăn cách nhưng cũng không khoét rộng ra mà bắc cầu qua”, để lịch sử luôn là bài học nhưng không cản trở giao lưu và hành trình hướng tới tương lai.

Ông Đồng Huy Cương, Phó Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam phát biểu tại tọa đàm. (Ảnh: Bảo Ngọc).

Biến ký ức thành hành động

Từ chủ đề “Từ ký ức tới tương lai: Giá trị của hòa bình”, ông Đồng Huy Cương, Phó Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam, đặt ra câu hỏi: sau ký ức, trách nhiệm của chúng ta là gì?

Theo ông, đó là trách nhiệm kiến tạo hòa bình, “không phải bằng lời nói, mà bằng hành động cụ thể, bền bỉ, mỗi ngày”, đặc biệt trong bối cảnh quốc tế diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khi những thách thức đối với hòa bình, hợp tác và phát triển ngày càng rõ nét.

Ông Đồng Huy Cương nhấn mạnh: “Đối ngoại nhân dân phải là nơi những ký ức lịch sử được chuyển hóa thành hành động hợp tác thực chất”.

Ông đánh giá cao vai trò của Hội đồng Hòa bình và Phát triển Việt Nam trong nghiên cứu, đối thoại và kết nối quốc tế về hòa bình, phát triển; đồng thời đánh giá cao vai trò chủ động, tích cực của Liên hiệp các tổ chức hữu nghị tỉnh Quảng Trị trong việc gắn kết hoạt động đối ngoại nhân dân với lịch sử, văn hóa, con người và định hướng phát triển của tỉnh.

Theo ông, dư địa hợp tác giữa các tổ chức thành viên ở Trung ương và địa phương, trong đó có Hội đồng Hòa bình và Phát triển Việt Nam và Liên hiệp các tổ chức hữu nghị tỉnh Quảng Trị, còn rất lớn; không chỉ trong tổ chức tọa đàm, hội thảo quốc tế mà còn trong nghiên cứu, kết nối chuyên gia, mở rộng mạng lưới bạn bè và đối tác quốc tế, tham gia các diễn đàn nhân dân và cơ chế đa phương về hòa bình, phát triển bền vững.

Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam sẵn sàng đồng hành, tạo điều kiện để hai đơn vị phát huy thế mạnh, biến trách nhiệm chung thành những sản phẩm đối ngoại cụ thể, có sức lan tỏa. Ông Đồng Huy Cương cũng mong muốn các vị khách quốc tế cùng tìm hiểu lịch sử để hiểu hơn những hậu quả của chiến tranh, hiểu hơn giá trị của hòa bình và cùng kiến tạo hòa bình cho các thế hệ tương lai.

Phiên thảo luận: “Kiến tạo văn hóa hòa bình vì tương lai phát triển bền vững” tại tọa đàm. (Ảnh: Bảo Ngọc).

Ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam cho rằng văn hóa có thể đóng vai trò như một “ký ức chung”, giúp một xã hội từng trải qua chia rẽ nhận ra bản sắc chung sau xung đột. Việc tái thiết vì vậy không chỉ là khôi phục cơ sở hạ tầng mà còn cần khôi phục niềm tin xã hội.

Theo ông, các diễn đàn như “Từ ký ức đến tương lai: Giá trị của hòa bình” tạo ra không gian để chuyển hóa ký ức lịch sử thành động lực cho hòa giải, phát triển bền vững và sự thịnh vượng của cộng đồng.

Hội đồng Hòa bình và phát triển Việt Nam và Liên hiệp Các tổ chức hữu nghị tỉnh Quảng Trị ký biên bản thỏa thuận hợp tác. (Ảnh: Bảo Ngọc).

Giáo dục cũng được đặt ở vị trí quan trọng trong tiến trình ấy. Những địa điểm di sản và câu chuyện gắn với xung đột có thể trở thành không gian để xã hội nhìn lại lịch sử và rút ra những bài học thiết thực. Thông qua giáo dục vì hòa bình, giáo dục công dân toàn cầu và học hỏi liên văn hóa, người trẻ có thể phát triển khả năng lắng nghe, đồng cảm, đối thoại và giải quyết khác biệt bằng biện pháp hòa bình, góp phần xây dựng những “thành lũy hòa bình” trong tâm trí con người.

Dịp này, Hội đồng Hòa bình và phát triển Việt Nam và Liên hiệp các tổ chức hữu nghị tỉnh Quảng Trị ký biên bản thỏa thuận hợp tác; trao học bổng cho 100 học sinh nghèo, nạn nhân chiến tranh có thành tích học tập tốt.

Các đại biểu cũng thực hiện nghi thức ký thông điệp hòa bình và thả chim bồ câu tại Tượng đài Mẹ Suốt bên dòng sông Nhật Lệ.

Các đại biểu thực hiện nghi thức ký thông điệp hòa bình. (Ảnh: Bảo Ngọc).

Nghi thức thả chim bồ câu tại Tượng đài Mẹ Suốt bên dòng sông Nhật Lệ. (Ảnh: Bảo Ngọc).

Dấu ấn Việt Nam trong gần 50 năm đồng hành cùng Liên hợp quốc Gần 50 năm kể từ khi gia nhập Liên hợp quốc, Việt Nam đã chuyển từ một quốc gia nhận hỗ trợ để khắc phục hậu quả chiến tranh, tái thiết đất nước sang chủ động tham gia, đóng góp ngày càng thực chất vào công việc chung của tổ chức, từ gìn giữ hòa bình, bảo đảm quyền con người đến phát triển bền vững và tham gia xây dựng các chuẩn mực, sáng kiến toàn cầu...

Việt Nam phát triển năng lượng nguyên tử vì hòa bình Từ ngày 14 đến 18/9/2026, tại Trung tâm Quốc tế Vienna (VIC), Cộng hòa Áo, Đoàn Việt Nam do Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định làm Trưởng đoàn tham dự Khóa họp lần thứ 70 Đại hội đồng Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), khẳng định nhất quán chủ trương phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình, an toàn và bền vững.