Thổ lâu - nét kiến trúc độc nhất vô nhị ở Phúc Kiến, Trung Quốc

Thoạt nhìn, Thổ Lâu trông giống như những pháo đài kiên cố, bất khả xâm phạm. Quần thể này được xây dựng từ khoảng thế kỷ 12 và đến năm 2008 đã được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới.

Ảnh: Song Xian Lin

Thổ lâu thường được xây dựng theo quy mô lớn, diện tích rất rộng, mỗi Thổ lâu có nhiều tầng cao (3 – 5 tầng), xây bằng đất nện theo hình tròn hoặc hình vuông, hướng mở quay vào trong, vừa thích hợp để làm nhà ở lại vừa có thể chống được trộm cướp. Những Thổ lâu lớn có thể chứa đến 800 người (tương đương 80 hộ gia đình).

Ảnh: Matteo Damiani

Thổ lâu được xây dựng theo kiểu “pháo đài” nên rất kiên cố, chỉ có một cổng, không có cửa sổ dưới tầng trệt. Những bức tường đất được làm bằng cách nén đất với hỗn hợp đá, tre, nứa... có thể dày tới gần 2m, các cửa sổ được làm bằng gỗ dày khoảng 5 – 6cm với lớp ngoài được gia cố bằng tấm sắt.

Ảnh: Matteo Damiani

Ảnh: Matteo Damiani

Bên trong Thổ lâu gồm nhiều phòng như: phòng chứa thực phẩm, vũ khí, phòng khách, nơi thờ cúng… Ở giữa Thổ lâu thường có một giếng nước rất lớn, đồng thời có một không gian rộng để cho những hoạt động chung của cộng đồng. Tầng trên cùng thường có đài quan sát và có những lỗ nhỏ để có thể tự vệ hoặc chống trả sự tấn công từ bên ngoài.

Ảnh: Matteo Damiani

Nhìn từ bên ngoài, Thổ lâu khá đồ sộ và không được tinh tế. Nhưng bên trong lại rất đẹp, mát mẻ vào mùa hè và ấm áp vào mùa đông. Dân cư sống trong Thổ lâu gần như không có sự phân biệt giai cấp, giàu nghèo. Mọi người cùng sống trong những căn nhà như nhau, sinh hoạt một không gian chung, chia sẻ và giúp đỡ lẫn nhau. Nơi đây được biết đến với tên gọi là "vương quốc gia đình" hay "thành phố nhỏ nhộn nhịp".

Ảnh: Matteo Damiani

Ở Phúc Kiến có khoảng 20.000 Thổ lâu nằm rải rác khắp các địa phương, nhưng chỉ có 46 Thổ lâu nằm trong danh sách quần thể được công nhận là Di sản Thế giới, 10 trong số này là những Thổ lâu tồn tại đến hơn 600 năm tuổi.

Ảnh: Matteo Damiani

Thổ lâu là tên gọi của ngôi nhà độc đáo này, gồm có 5 loại: Hồng khanh thổ lâu; Điền loa khanh thổ lâu; Dụ xương lâu; Cao bắc thổ lâu và Sơ khê thổ lâu.

Ảnh: Matteo Damiani

Những ngôi nhà có nhiều hình dạng khác nhau như hình vuông, bầu dục và ngũ giác. Cái tên “Thổ lâu” trong tiếng Trung Quốc ngụ ý rằng tường nhà được làm từ đất. Trong tiếng Trung “thổ” có nghĩa là đất và “lâu” có nghĩa là nhà.

Ảnh: Matteo Damiani

Ảnh: Matteo Damiani

Ngôi nhà bằng đất độc đáo của người Khách Gia là một điểm nhấn độc đáo trong kiến trúc Trung Hoa cổ đại. Nếu có ý định đến phía Nam Trung Quốc thì tỉnh Phúc Kiến là một trong những địa điểm tốt nhất để ngắm Thổ lâu.

Ảnh: Matteo Damiani