ThS. Đỗ Hoàng, nghiên cứu viên tại Viện Biển Đông, Học viện Ngoại giao nhận định, việc Trung Quốc tập kết lượng lớn tàu, dài ngày tại Đá Ba Đầu nhiều khả năng là chiến thuật "cắt lát salami" mới ở Biển Đông, bắt đầu triển khai từ tháng 2/2020.
Hình ảnh tàu tuần tra Trung Quốc tại đá Ba Đầu thuộc Trường Sa của Việt Nam Hình ảnh tàu tuần tra Trung Quốc tại đá Ba Đầu thuộc Trường Sa của Việt Nam
Gần 30 tàu Trung Quốc hiện diện trái phép quanh đá Ba Đầu Gần 30 tàu Trung Quốc hiện diện trái phép quanh đá Ba Đầu
Video: Đi bắt ba ba, nhóm thanh niên hoảng loạn rụng rời khi tóm đúng đầu trăn Video: Đi bắt ba ba, nhóm thanh niên hoảng loạn rụng rời khi tóm đúng đầu trăn "khủng"

"Khúc dạo đầu" êm ả?

Vụ việc hàng trăm tàu Trung Quốc tập trung tại Đá Ba Đầu đã và đang thu hút sự chú ý của dư luận trong nước và quốc tế hiện nay, nhất là về động cơ ý đồ của Trung Quốc.

Giới chức và học giả Philippines cảnh báo, đây là dấu hiệu cho thấy Trung Quốc có thể đang có các toan tính mới ở Biển Đông, có thể dẫn đến chiếm đóng bãi đá này như đã từng làm với bãi Hoàng Nham vào năm 2012.

Tàu Trung Quốc tập kết ở Đá Ba Đầu: 'Khúc dạo đầu' của chiến thuật cắt lát salami mới trên Biển Đông?

Cựu thẩm phán Antonio De Carpio cho rằng, việc hàng trăm tàu cá tập trung tại Đá Ba Đầu nhiều khả năng là "khúc dạo đầu" để Trung Quốc chiếm đóng bãi này như những gì Bắc Kinh từng làm với Đá Vành khăn năm 1995.

Trong khi đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Triệu Lập Kiên khẳng định, các tàu của Trung Quốc chỉ ở bãi đá này để tránh thời tiết xấu, và đây là việc làm bình thường đã diễn ra từ lâu của các tàu cá Trung Quốc.

Người phát ngôn này cũng cho rằng, việc Philippines gọi các tàu trên là tàu cá dân binh đã phản ánh không đúng sự thật.

Trong khi đó, học giả Andrew Erickson và Ryan Martinson của Đại học Hải chiến Mỹ lại phân tích dữ liệu vệ tinh AIS để chứng minh rằng, có ít nhất 7 tàu trong số các tàu đang hoạt động tại cụm đảo Sinh Tồn, với số hiệu từng tàu rõ ràng, thuộc lực lượng “Dân quân có vũ trang trên biển” của Trung Quốc. Bên cạnh đó, hoạt động của nhóm tàu tại đây không cho thấy đây là các tàu cá bình thường.

Trung Quốc đi ngược lại quy luật tự nhiên

Qua phân tích dữ liệu ảnh vệ tinh, giới quan sát nhận định, có ít nhất 3 lý do để tin rằng, việc tập kết hàng trăm tàu Trung Quốc ở Đá Ba Đầu không phải nhằm mục đích tránh thời tiết xấu, và đây cũng không phải là tập quán bình thường lâu nay của các tàu cá Trung Quốc.

Thứ nhất, dữ liệu ảnh vệ tinh chụp Đá Ba Đầu từ năm 2016 tới nay cho thấy, việc hàng trăm tàu Trung Quốc tập kết tại Đá Ba Đầu là hiện tượng chỉ mới bắt đầu xuất hiện từ tháng 2/2020. Các năm trước đó, tàu cá Trung Quốc có neo đậu lác đác tại Đá Ba Đầu nhưng thường không quá 20 tàu, và các tàu chưa bao giờ gắn kết lại thành cấu trúc lớn như vừa qua.

Thứ hai, cũng theo dữ liệu ảnh vệ tinh, hiện tượng Trung Quốc tập kết tàu thuyền số lượng lớn, gắn kết thành các cấu trúc tại Đá Ba Đầu từ đầu năm 2020 đã kéo dài nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng.

Thời gian tập kết lâu như vậy rõ ràng không phải nhằm mục đích tránh thời tiết xấu. Hơn nữa, việc tập kết tàu bè số lượng lớn chỉ xảy ra ở điểm Đá Ba Đầu, trong khi xung quanh khu vực cụm đảo Sinh Tồn có rất nhiều cấu trúc tự nhiên, cũng phù hợp cho việc tàu bè neo đậu tránh thời tiết xấu, nhưng tại đó lại gần như không có tàu nào neo đậu, trú ẩn.

Thứ ba, khoảng tháng 3 và tháng 4 hàng năm là khoảng thời gian thời tiết ở khu vực Trường Sa lặng nhất trong năm.

Dân gian Việt Nam có câu: “Tháng ba bà già đi biển”, thời gian này là mùa biển lặng, đến bà già cũng có thể đi biển, nên tàu bè đều chọn thời gian này để ra khơi đánh bắt.

Việc Trung Quốc lấy lý do trú ẩn thời tiết xấu không những không đúng với dữ liệu hình ảnh vệ tinh thu được, mà còn trái với quy luật thiên nhiên tại khu vực.

Liên quan đến hoạt động của tàu cá Trung Quốc trên Biển Đông tại bãi Đá Ba Đầu thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam, tại họp báo thường kỳ chiều ngày 8/4, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng cho biết:

Cần phải nhắc lại Việt Nam có đầy đủ bằng chứng lịch sử và cơ sở pháp lý khẳng định chủ quyền với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, phù hợp với luật pháp quốc tế, cũng như chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán đối với các vùng biển liên quan ở Biển Đông, được xác lập phù hợp với Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982.

Mọi hình thức tuyên truyền, quảng bá những nội dung trái với sự thật lịch sử và luật pháp quốc tế đều không có giá trị, không thể thay đổi được thực tế về chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, cũng như thực tế về vấn đề Biển Đông.

Chiến thuật lát cắt salami mới

Vậy Trung Quốc có ý đồ gì khi tập kết hàng trăm tàu cá tại Đá Ba Đầu, với số lượng năm sau nhiều hơn hẳn năm trước, như dữ liệu ảnh vệ tinh đã cho thấy?

Có thể mục tiêu của Trung Quốc là nhằm tạo lập sự hiện diện thường xuyên với số lượng lớn tại Đá Ba Đầu, biến sự hiện diện này thành việc “bình thường”, tiến dần tới việc chiếm quyền kiểm soát hoàn toàn và có thể tiến hành xây dựng, cải tạo phi pháp đá này thành một cơ sở quân sự mới.

Đây sẽ là chiến thuật cát lát salami mới của Trung Quốc để mở rộng kiểm soát Biển Đông trên thực tế.

Nhiều khả năng chiến thuật này sẽ dùng một số lượng lớn tàu tập hợp ở một khu vực nhằm cản trở hoạt động của các nước, đồng thời, chính những tàu này có thể tản ra, bao vây, quấy rối hoặc cản trở hoạt động của các nước khác ở các cấu trúc khác.

Giáo sư Alexander L. Vuving thuộc Trung tâm nghiên cứu an ninh châu Á - Thái Bình Dương ở Honolulu, Mỹ cho rằng, Trung Quốc có thể đang dùng thủ đoạn như đã áp dụng ở bãi cạn Scarborough, nhằm ngang nhiên giành quyền kiểm soát trên thực địa tại đá Ba Đầu vốn có vị trí chiến lược.

Ông cảnh báo, Bắc Kinh từng tìm cách chiếm đá này vào thập niên 1990 nhưng không thành công, song lần này có thể khác.

Học giả Alexander nhắc lại việc Việt Nam là bên đầu tiên lên tiếng về Đá Ba Đầu, phản đối việc Trung Quốc cho các binh sĩ đổ bộ lên thực thể đó vào năm 1992, nên Trung Quốc có thể đã thay đổi chiến thuật.

Cũng có thể mục tiêu khác của Trung Quốc là tập trung số lượng lớn tàu dân binh tại đây nhằm răn đe các nước trong khu vực vào mùa ra biển của bà con ngư dân, cũng là mùa các nước trong khu vực triển khai các hoạt động khai thác dầu, khí đốt.

Trong khi đó, Grigory Lokshin - chuyên gia Nga về Biển Đông cho rằng không có nghi ngờ gì khi nhận định đây là hành động chính trị của Trung Quốc nhằm phản ứng trước cuộc họp của nhóm Bộ tứ mới diễn ra ở Tokyo tháng 3 vừa qua.

Còn Cựu Giám đốc Viện nghiên cứu hàng hải Trung Quốc thuộc Đại học Chiến tranh hải chiến Peter Dutton nhận định, Bắc Kinh đang gây sức ép với đồng minh của Mỹ ở Biển Đông nhằm gửi điệp ngầm là: "Trung Quốc mạnh mẽ và sẽ thực hiện những gì Bắc Kinh muốn nếu cần, bất kể luật pháp hoặc các cam kết trước đó".

Dù vì lý do và động cơ gì, việc Trung Quốc tập kết số lượng tàu lớn ở Đá Ba Đầu một lần nữa làm dấy lên quan ngại về mục tiêu ý đồ của Trung Quốc ở khu vực, làm xói mòn lòng tin chiến lược vào lúc khu vực cần hợp tác phục hồi kinh tế sau đại dịch Covid-19.

Hành động này cũng khó có thể được coi là hành vi có thiện chí trong bối cảnh ASEAN và Trung Quốc đang nỗ lực khôi phục tiến trình đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC).

Hành vi này còn vi phạm tinh thần Tuyên bố ứng xử ở Biển Đông (DOC), vi phạm nguyên tắc kiềm chế không làm phức tạp thêm tình hình vốn đã ngày càng phức tạp tại đây, là nguyên nhân chính khiến dư luận khu vực và quốc tế quan ngại và phê phán Trung Quốc thời gian qua.

Hình ảnh tàu tuần tra Trung Quốc tại đá Ba Đầu thuộc Trường Sa của Việt Nam Hình ảnh tàu tuần tra Trung Quốc tại đá Ba Đầu thuộc Trường Sa của Việt Nam
Tuần duyên Philippines ngày 15-4 đã công bố hình ảnh tàu tuần tra áp sát các tàu Trung Quốc tại đá Ba Đầu thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam.
Tàu cá Trung Quốc tập trung tại Đá Ba Đầu là vi phạm luật pháp quốc tế Tàu cá Trung Quốc tập trung tại Đá Ba Đầu là vi phạm luật pháp quốc tế
Việc Trung Quốc mới đây bất chấp luật pháp quốc tế, ngang nhiên đưa tàu vào vùng biển thuộc chủ quyền của Việt Nam đã làm dấy lên nhiều lo ngại về việc đảm bảo ổn định và hòa bình trong khu vực. Tạp chí Thời Đại xin giới thiệu bài viết trên báo Quốc tế của nghiên cứu sinh TS. Trần Hữu Duy Minh, Giảng viên khoa Luật Quốc tế, Học viện Ngoại giao về những hệ lụy nguy hiểm từ quyết định này của Trung Quốc.
Vấn đề Biển Đông: Chuyên gia quốc tế khẳng định Trung Quốc đang 'dàn đội hình' tại Đá Ba Đầu Vấn đề Biển Đông: Chuyên gia quốc tế khẳng định Trung Quốc đang 'dàn đội hình' tại Đá Ba Đầu
Theo chuyên gia người Philippines Jay Batongbacal, việc Trung Quốc cho tàu thuyền neo đậu tại Đá Ba Đầu tương tự như chiến thuật mà nước này đã áp dụng với Đá Vành Khăn vào những năm 1990.
In bài viết

Truyền hình