Những nhịp cầu bắt đầu từ... bát phở Việt

Nhiều người châu Âu rất thích phở Việt.

Gặp lại quê hương qua một mùi hương

Trong một quán café ở Hà Nội vào ngày mưa gió, ông Mai Hải Lâm say mê kể về… phở ở châu Âu.

Ban đầu chỉ là chuyện một món ăn. Nhưng càng nghe, càng thấy phía sau những bát phở ấy là những câu chuyện khác: Chuyện của những người đã sống xa Việt Nam hàng chục năm; chuyện của những đứa trẻ Việt sinh ra ở châu Âu; chuyện những nhà hàng nằm cách nhau hàng nghìn cây số đang tìm cách kết nối với nhau.

Và trước tất cả những điều ấy là một nỗi nhớ.

Năm 18 tuổi, Mai Hải Lâm rời Hà Nội sang Ba Lan du học. Ông từng nghĩ học xong sẽ trở về. Những biến động ở Đông Âu đầu những năm 1990 đưa cuộc đời sang một hướng khác: ở lại, lập nghiệp, lập gia đình và gắn bó với Ba Lan đến hôm nay.

Hơn hai phần ba cuộc đời sống xa quê, có những thứ trong ký ức vẫn nguyên vẹn. Những con phố nhỏ. Tiếng loa phường. Những buổi sáng Hà Nội mờ sương. Và mùi phở.

Ông nhớ những năm tháng bao cấp, khi một bát phở đôi khi là món quà dành cho đứa trẻ lúc ốm. Chiếc cặp lồng được mở ra, hơi nóng bốc lên, nước dùng trong, vị ngọt thanh và mùi thơm lan trong căn phòng.

Con người có thể đi rất xa, nhưng ký ức có những con đường riêng để trở về. Với người xa xứ, quê hương đôi khi không hiện ra bằng đường biên trên bản đồ. Nó trở về từ một giọng nói, một bài hát, một món ăn, thậm chí chỉ là một mùi hương bất chợt gặp lại giữa một thành phố cách quê nhà hàng nghìn cây số.

Nhiều năm sau, tại Diễn đàn Doanh nghiệp Việt kiều châu Âu lần thứ 12 ở Budapest (Hungary), ông Lâm đưa ra ý tưởng tổ chức Tuần lễ Phở ở châu Âu.

Ý tưởng nhanh chóng tìm được những người đồng điệu. Đó là Đào Hồng Hải với Hanoi Station tại Brussels; Thái Trần làm trong lĩnh vực phân phối nông sản, thực phẩm Việt tại Anh; Nguyễn Thị Việt Hà ở Italy; Jolie Stanser tại Thụy Điển; Bùi Diệp Quỳnh, Khánh Trần tại Đức; nghệ sĩ Quỳnh Iris de Prelle ở Bỉ; rồi Thắng Trần với PhởCkaren tại Slovakia, Trần Nguyên với Mova, Đặng Linh và Ngô Diễm Lệ tại Hà Lan...

Họ ở những thành phố khác nhau, làm những công việc khác nhau và có những hành trình xa quê khác nhau, nhưng có một mẫu số chung.

“Tôi cho rằng tình yêu đối với món phở, đối với ẩm thực Việt Nam là mẫu số chung của những người đã, đang và sẽ tham gia vào mạng lưới. Đó không phải tình yêu của riêng tôi hay bất kỳ cá nhân nào. Đó là tình yêu của ‘chúng ta’ đối với quê hương”, ông Lâm nói.

Bởi vậy, cái tên ban đầu I Love Phở được đổi thành We Love Phở. Chỉ thay một đại từ. Nhưng từ “tôi” sang “chúng ta” cũng chính là khoảng cách từ một nỗi nhớ riêng đến một câu chuyện cộng đồng.

Người góp kinh nghiệm kinh doanh, người kết nối nhà hàng, người làm công nghệ, người đưa sản phẩm Việt vào hệ thống phân phối. Từ những con người vốn đứng riêng lẻ, một mạng lưới dần hình thành.

Khi những căn bếp nhỏ nối thành một bản đồ

Hành trình của We Love Phở không bắt đầu bằng những hội trường lớn. Nó bắt đầu ở nơi món phở vốn đã hiện diện trong đời sống thường ngày của châu Âu: một nhà hàng ở Warszawa, một quán ăn tại Praha, một căn bếp Việt ở Slovakia hay một địa chỉ ẩm thực giữa Brussels.

Mỗi nơi chỉ là một chấm nhỏ. Nhưng khi những chấm nhỏ được nối lại, một tấm bản đồ bắt đầu hiện ra.

Tuần lễ Phở châu Âu là một trong những thử nghiệm đầu tiên. Theo We Love Phở, từ ngày 8-14/12/2025, hơn 250 địa điểm tại 23 quốc gia đã tham gia các hoạt động hưởng ứng Ngày của Phở 12/12.

Không có một sân khấu duy nhất. Mỗi nhà hàng tự tìm cách kể câu chuyện của mình: giới thiệu lịch sử món ăn, trình diễn nấu phở, tái hiện gánh phở, giao lưu với đầu bếp; bên cạnh phở bò, phở gà còn có phở cuốn, phở trộn, phở chay và những biến thể phù hợp hơn với khẩu vị sở tại.

Ở đây có một điều thú vị của văn hóa. Đi ra thế giới không có nghĩa là đóng khung mình trong quá khứ. Giữ được căn cốt nhưng biết đối thoại với môi trường mới mới là cách một giá trị văn hóa tiếp tục sống.

Công bố chương trình “Phở Cultural Roadshow Europe 2026”.

Từ những hoạt động riêng lẻ ấy, We Love Phở đặt mục tiêu xây dựng một “bản đồ phở châu Âu”, hướng tới kết nối khoảng 5.000 nhà hàng, đầu bếp, doanh nghiệp và những người làm ẩm thực Việt.

Nếu thành hình, giá trị của tấm bản đồ ấy không chỉ nằm ở việc giúp người ta tìm một địa chỉ ăn phở. Một quán ăn ở Berlin có thể là nơi một người Đức lần đầu biết cách phát âm chữ “phở”. Một nhà hàng ở Praha có thể là nơi một đứa trẻ gốc Việt nghe cha mẹ kể về Hà Nội. Một căn bếp tại Warszawa có thể đưa quế, hồi, gạo, nước mắm và nhiều sản phẩm Việt vào một chuỗi cung ứng mới.

Từ một món ăn có thể dẫn tới câu chuyện về vùng đất làm ra nó. Từ tò mò về một món ăn có thể dẫn tới tò mò về một đất nước. Và từ tò mò đôi khi bắt đầu một chuyến đi.

Đó là một trong những cách sức mạnh mềm vận hành trong đời sống: không nhất thiết bằng những thông điệp lớn, mà bằng vô số điểm tiếp xúc nhỏ, đủ gần gũi để người ta tự muốn tìm hiểu thêm.

Phở Cultural Roadshow Europe 2026 cho thấy rõ hơn cách những điểm nhỏ ấy có thể được nối lại. Trong gần ba tuần, từ 26/6 đến 15/7/2026, hành trình đi qua 7 điểm dừng tại 6 quốc gia: Praha (Cộng hòa Séc), Warszawa (Ba Lan), Bratislava/Trnava (Slovakia), Vienna (Áo), Budapest (Hungary), Bochum và Berlin (Đức).

Tám nghệ nhân, đầu bếp và chuyên gia ẩm thực Việt Nam tham gia hành trình. Nhưng Roadshow không được thiết kế chỉ để nấu và mời phở.

Ở Warszawa có hoạt động chia sẻ nghề và kết nối giới kinh doanh ẩm thực. Tại Slovakia, đoàn tham dự Ngày Việt Nam. Ở Vienna có hoạt động giao lưu mang tính ngoại giao. Budapest kết nối cộng đồng và doanh nghiệp Việt kiều. Berlin trở thành điểm hội tụ cuối hành trình.

Cùng một bát phở, nhưng ở mỗi nơi lại mở ra một cuộc trò chuyện khác.

Từ một bát phở đến những nhịp cầu con người

Tại Praha, nhiều thực khách kiên nhẫn xếp hàng chờ thưởng thức những bát phở do các nghệ nhân từ Việt Nam trực tiếp chế biến.

Nhưng trong những sự kiện như thế, đôi khi điều đáng nhớ nhất lại nằm ngoài chiếc bát.

Nhiều gia đình người Việt đưa con nhỏ tới. Những đứa trẻ sinh ra và lớn lên ở châu Âu được nghe tiếng Việt, nhìn trang phục truyền thống, xem người lớn nấu những món ăn của ông bà mình và nếm những hương vị có thể trước đó chúng chỉ biết trong căn bếp gia đình.

“Điều tự hào nhất là chúng tôi vẫn giữ được bản sắc văn hóa dân tộc. Các thế hệ thứ hai, thứ ba vẫn được tiếp cận văn hóa Việt Nam thông qua ẩm thực, trang phục truyền thống và những lớp học tiếng Việt”, ông Nguyễn Duy Vũ, Chủ tịch Hội Người Việt Nam tại Slovakia, chia sẻ.

Chi tiết ấy làm câu chuyện về phở có thêm một chiều khác. Ẩm thực không chỉ đưa Việt Nam ra thế giới, mà còn có thể đưa Việt Nam trở lại với những thế hệ người Việt đang lớn lên bên ngoài biên giới đất nước.

Ông Mai Hải Lâm nói về Roadshow bằng một cách diễn đạt khá giản dị: “Phở không phải đích đến. Phở là một cánh cửa văn hóa”.

Qua cánh cửa ấy, một người nước ngoài có thể biết thêm về Việt Nam. Nhưng cũng qua chính cánh cửa ấy, một đứa trẻ gốc Việt ở châu Âu có thể tìm thấy một phần câu trả lời cho câu hỏi mình đến từ đâu, và người Việt xa quê tìm thấy nhau.

Có lẽ giá trị lâu dài của “bản đồ phở” cũng không nằm ở việc cuối cùng trên đó có 500, 1.000 hay 5.000 địa chỉ. Quan trọng hơn là phía sau mỗi dấu chấm trên bản đồ có một con người.

Một người đã rời Hà Nội hơn ba mươi năm nhưng vẫn nhớ làn khói bốc lên từ chiếc cặp lồng phở thuở nhỏ. Một gia đình đưa con đến ngày hội để đứa trẻ nghe thêm vài câu tiếng Việt. Một đầu bếp muốn nấu món Việt tử tế hơn. Một doanh nhân muốn đưa sản phẩm quê nhà vào thị trường sở tại.

Hay đơn giản là một thực khách châu Âu lần đầu cầm đôi đũa, cúi xuống trước một bát phở nóng và hỏi: “Phở đến từ đâu?”

Có những cây cầu được xây bằng thép và bê tông. Có những nhịp cầu được mở bằng ngoại giao và thương mại. Và có những cây cầu không nhìn thấy được, được dựng nên từ ký ức, sự tin cậy và những mối quan hệ giữa con người với con người.

Giữa một thành phố châu Âu cách Việt Nam hàng nghìn cây số, cây cầu ấy đôi khi bắt đầu giản dị bằng làn khói bay lên từ một bát phở.

Khai mạc “Lễ hội Phở Việt Nam 2025” tại Singapore Ngày 18/10, Lễ hội Phở Việt Nam 2025 khai mạc tại Our Tampines Hub, Singapore, thu hút đông đảo du khách tới tham quan và thưởng thức.

Đưa phở Việt trở thành biểu tượng kết nối văn hóa tại châu Âu Ngày 14/5, tại trụ sở Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài (Bộ Ngoại giao), Hội We Love Phở phối hợp với Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực Ninh Bình tổ chức gặp gỡ báo chí công bố chương trình “Phở Cultural Roadshow Europe 2026”.

Đưa bản sắc ẩm thực Việt đến gần hơn với châu Âu và thế giới Tối 8/7, tại Nhà hàng Phở Saigon ở thủ đô Vienna (Áo), Đại sứ quán Việt Nam tại Áo phối hợp Hội We Love Phở, Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực Ninh Bình và các nghệ nhân, chuyên gia ẩm thực Việt Nam tổ chức chương trình “Phở và văn hóa ẩm thực mang bản sắc Việt Nam đến gần hơn với châu Âu và thế giới”.