"Mặt trận số" - Không gian mới nhằm tiếp cận, tiếp nhận và phản hồi ý kiến người dân

Tương tác với nhân dân trên môi trường số

Không gian tiếp nhận ý kiến nhân dân của Mặt trận các cấp đang mở rộng ra ngoài phạm vi những cuộc họp định kỳ hay các buổi tiếp xúc cử tri quen thuộc.

Theo ông Nguyễn Phi Hùng, Phó Chủ tịch thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Đà Nẵng, Ủy ban MTTQ các cấp trên địa bàn đã hình thành hệ sinh thái số thông qua việc triển khai "Cổng Mặt trận số" và vận hành các nền tảng như fanpage Mặt trận, OA Mặt trận Đà Nẵng, Cổng góp ý 1022... Nhiều phản ánh của người dân hiện được gửi qua các nền tảng này. Những vấn đề như vệ sinh bãi biển, trật tự đô thị hay dự án treo nhiều khi xuất hiện trước tiên trên môi trường mạng thay vì chờ tới các cuộc họp trực tiếp.

Ông Nguyễn Phi Hùng, Phó Chủ tịch thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Đà Nẵng. (Ảnh: MTTQ Việt Nam)

Tại địa phương này, hệ thống fanpage Mặt trận các cấp đã thu hút hàng chục nghìn lượt theo dõi. Bên cạnh việc đăng tải thông tin, nhiều trang đã trở thành nơi tiếp nhận lượng lớn bình luận, tin nhắn góp ý liên quan tới các vấn đề dân sinh.

"Nếu như trước đây việc nắm bắt tâm tư nguyện vọng của Mặt trận chủ yếu thông qua các hội nghị định kỳ thì nay Mặt trận đã chuyển từ "nghe dân nói theo kỳ" sang "lắng nghe nhân dân theo thời gian thực", ông Hùng cho biết.

Trong nhiệm kỳ qua, Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp đã chủ trì, phối hợp tổ chức 3.330 hội nghị tiếp xúc cử tri với đại biểu Quốc hội khóa XV và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2026, với 38.580 lượt ý kiến phát biểu. Cùng với các cuộc tiếp xúc trực tiếp, lượng thông tin gửi về từ môi trường số ngày càng lớn. Trang thông tin điện tử của MTTQ Việt Nam thành phố Đà Nẵng ghi nhận gần 3 triệu lượt truy cập; các fanpage Mặt trận tiếp nhận hàng nghìn phản ánh, góp ý của người dân.

Nhiều nhóm Zalo giữa Ban công tác Mặt trận với tổ dân phố và người dân cũng được sử dụng để cập nhật tình hình địa bàn hàng ngày. Các phản ánh từ cơ sở được chuyển nhanh hơn qua hệ thống văn bản điện tử thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào cách tổng hợp thủ công như trước. MTTQ các cấp đã khai thác dữ liệu từ Cổng góp ý 1022 và Cổng góp ý Đà Nẵng để phục vụ công tác tổng hợp, theo dõi kiến nghị. Các phản ánh có địa chỉ cụ thể, tiến độ xử lý được công khai, tạo thêm cơ sở phục vụ hoạt động giám sát.

Tại Hà Nội, quá trình chuyển đổi số trong công tác Mặt trận được triển khai theo hướng xây dựng hạ tầng "một trục, đa kênh", kết nối từ Thành phố tới cơ sở thông qua các nền tảng dùng chung như iHanoi, HanoiWork và hệ thống điều hành số nội bộ.

Lực lượng Đoàn Thanh niên phường Ngọc Hà (Hà Nội) trực tiếp hướng dẫn cán bộ cơ sở thao tác trên máy tính. (Ảnh: Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội)

Theo bà Bùi Huyền Mai, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội, việc ứng dụng các nền tảng số không chỉ phục vụ công tác điều hành mà còn mở rộng khả năng tương tác với người dân trên môi trường mạng. Thông tin từ Thành phố tới cơ sở được cập nhật theo thời gian thực; các phản ánh, kiến nghị của người dân cũng được tiếp nhận nhanh hơn thông qua các kênh trực tuyến.

Nền tảng không gian làm việc số dùng chung hiện đã triển khai tới 126 xã, phường. Bà Mai cho biết, việc này góp phần giảm khối lượng thủ tục hành chính, chuyển dần từ phương thức quản lý bằng văn bản sang quản trị dựa trên dữ liệu và mục tiêu, đồng thời bảo đảm tính liên tục trong hoạt động của hệ thống Mặt trận từ Thành phố tới cơ sở.

Cùng với hạ tầng số, Hà Nội đang xây dựng kho dữ liệu theo hướng "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất và dùng chung". Việc chuẩn hóa dữ liệu đoàn viên, hội viên được xem là cơ sở để đổi mới phương thức tuyên truyền, vận động, từng bước chuyển từ vận động theo phong trào sang tiếp cận theo nhu cầu và nhóm đối tượng cụ thể.

MTTQ thành phố cũng đang thí điểm mô hình "Thôn, tổ dân phố số". Theo định hướng của Hà Nội, các phản ánh, kiến nghị của người dân trên nền tảng số sẽ được tiếp nhận, xử lý và phản hồi theo thời gian thực, qua đó hình thành môi trường tương tác trực tiếp hơn giữa người dân với hệ thống Mặt trận ở cơ sở. Ngoài ra, Mặt trận Thủ đô ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong sản xuất video ngắn, infographic và nội dung tuyên truyền trên nền tảng số nhằm tăng khả năng tiếp cận thông tin chính thống trên môi trường mạng.

Trong báo cáo chính trị trình Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026-2031, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam cho biết đã ban hành Đề án chuyển đổi số MTTQ Việt Nam giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn đến năm 2035; triển khai xây dựng phần mềm nắm bắt tình hình dư luận trên không gian mạng, nền tảng "Mặt trận số", phần mềm quản lý thông tin đoàn viên, hội viên, phần mềm quản lý công tác giám sát, phản biện xã hội và tổng hợp ý kiến cử tri, nhân dân.

Một trong những mục tiêu đặt ra cho giai đoạn 2026-2031 là 100% Ủy ban MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và tổ chức thành viên triển khai Cổng Mặt trận số tiếp nhận kiến nghị 24/7; phấn đấu 100% xã, phường thiết lập trang mạng xã hội để tương tác trực tiếp với người dân.

Những lớp "bình dân học vụ số" ở cơ sở

Khi hạ tầng số mở thêm không gian kết nối mới, ở nhiều địa phương, câu chuyện tiếp theo là làm sao để người dân có thể sử dụng được những nền tảng ấy trong đời sống hàng ngày.

Theo thông tin từ Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Nghệ An, phong trào "Bình dân học vụ số" đang được triển khai với sự tham gia của đoàn thể, giáo viên, sinh viên, đoàn viên thanh niên và lực lượng tình nguyện tại cơ sở.

Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Lam Thành (Nghệ An) tổ chức buổi hướng dẫn tham gia “Bình dân học vụ số” cho cán bộ, hội viên phụ nữ và đông đảo người dân trên địa bàn, tháng 5/2026. (Ảnh: Báo Phụ nữ Việt Nam)

Ở nhiều xã vùng sâu, các buổi hướng dẫn cài đặt VNeID, nộp hồ sơ trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt hay sử dụng dịch vụ công được tổ chức ngay tại nhà văn hóa xóm. Nhiều nơi vẫn duy trì cách làm "cầm tay chỉ việc" để người dân lớn tuổi làm quen với điện thoại thông minh và các nền tảng số. Nhiều cán bộ đoàn, hội tại cơ sở hiện dành hàng giờ hỗ trợ người dân tạo tài khoản dịch vụ công, cài ứng dụng thanh toán điện tử hoặc hướng dẫn cách nhận diện thông tin giả trên mạng xã hội.

Toàn tỉnh Nghệ An hiện có hơn 1.200 tổ chuyển đổi số cộng đồng cùng hàng trăm đội hình thanh niên tình nguyện hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến. Các mô hình "Khu dân cư thông minh", "Tổ dân phố số", "Chợ không dùng tiền mặt", "Chợ 4.0" cũng được triển khai tại nhiều địa phương. Thông qua phối hợp với các ngành chức năng, MTTQ các cấp tại Nghệ An còn hỗ trợ đưa sản phẩm OCOP lên sàn thương mại điện tử, tạo thêm đầu ra cho hợp tác xã và hộ sản xuất nhỏ.

Tại Thái Nguyên, hệ thống văn phòng điện tử và chữ ký số chuyên dùng đã được triển khai tới 100% cơ quan Mặt trận cấp tỉnh và cấp xã. Phần lớn văn bản hành chính hiện được xử lý trên môi trường điện tử. Địa phương này đồng thời tổ chức các lớp tập huấn cho cán bộ Mặt trận về kỹ năng sử dụng nền tảng số, khai thác dữ liệu và tuyên truyền trên môi trường mạng. Các mô hình như “Tổ dân phố số”, “Phụ nữ thông minh số”, “Công đoàn học AI” cũng được triển khai tại cơ sở, gắn với hoạt động hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến và các nền tảng số thiết yếu.

Nhiều địa phương cũng thẳng thắn chỉ ra các "điểm nghẽn" trong quá trình chuyển đổi số. Theo Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội, dữ liệu đoàn viên, hội viên hiện chưa đồng bộ giữa các tổ chức thành viên, gây khó khăn trong việc kết nối và chia sẻ dữ liệu. Nhiều nền tảng vẫn vận hành riêng lẻ, chưa hình thành hệ thống liên thông thống nhất.

Một số địa phương cho biết năng lực ứng dụng công nghệ thông tin của một bộ phận cán bộ Mặt trận ở cơ sở còn hạn chế, nhất là tại khu dân cư. Ủy ban MTTQ thành phố Đà Nẵng cho rằng các nguồn dữ liệu ý kiến cử tri hiện còn phân tán, chưa được chuẩn hóa để kết nối với nhau. Nhiều phản ánh trùng lặp nhưng hệ thống chưa thể tự động phân loại, khiến việc tổng hợp vẫn phụ thuộc nhiều vào thao tác thủ công. Một khó khăn khác là việc sàng lọc thông tin trên môi trường mạng. Khác với tiếp xúc cử tri trực tiếp, phản ánh trên không gian số có tính đa chiều, xuất hiện cả thông tin chưa kiểm chứng hoặc sai lệch, đòi hỏi công cụ và năng lực thẩm định phù hợp.

Theo Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Đà Nẵng, một trong những vấn đề lớn hiện nay là người dân đã gửi phản ánh nhưng chưa theo dõi được tiến độ xử lý hay kết quả cuối cùng.

“Nếu khâu phản hồi chưa được cải thiện, quá trình chuyển đổi số có thể mới dừng ở việc số hóa khâu tiếp nhận thông tin”, đại diện Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Đà Nẵng nhận định.

Từ thực tế lượng phản ánh gửi về ngày càng lớn, nhiều địa phương đặt vấn đề phải xử lý dữ liệu hiệu quả hơn.

Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Đà Nẵng đề xuất nghiên cứu xây dựng bản đồ số dư luận cử tri, kết nối dữ liệu từ nhiều nguồn như biên bản họp khu dân cư, cổng góp ý trực tuyến hay mạng xã hội để hỗ trợ theo dõi các vấn đề dân sinh theo khu vực.

Trong khi đó, Hà Nội định hướng tiếp tục hoàn thiện nền tảng “Mặt trận số Thủ đô” theo hướng đồng bộ, liên thông; xây dựng cơ sở dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”; đồng thời nghiên cứu ứng dụng Big Data, AI và phân tích dữ liệu phục vụ công tác dự báo, nắm bắt dư luận xã hội.

Tại Trung tâm thảo luận số 1 của Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026-2031 ngày 11/5, bà Trương Thị Hòa, Phó Chủ tịch Trung tâm Trọng tài thương mại TP.HCM đề xuất MTTQ Việt Nam phát động chiến dịch về "Mặt trận số". Theo bà, muốn hình thành "Mặt trận số", cần có người dân số, cán bộ Mặt trận số và tổ chức Mặt trận các cấp số, cùng với việc tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số.

Những mái nhà trở lại sau thiên tai

Nhịp nối đồng bào