Khi khung cửi và cây kim thêu trở lại lớp học bản cao

Theo dõi thoidai.com.vn trên Theo dõi trên Google News
Giữa đại ngàn Mường Mùn (Điện Biên), những tiếng lách cách của khung cửi bên nhà văn hóa bản Huổi Lóng hay đường kim mũi chỉ tỉ mỉ tại bản Huổi Cáy đang được âm thầm đánh thức. Không chỉ là một lớp học nghề, đó là hành trình níu giữ hồn cốt của người Thái, người Mông trước nguy cơ mai một.
aa
ADM và World Vision hỗ trợ 1.923 hộ dân phát triển sinh kế bền vững tại Điện Biên Khói bếp níu hương vị bản Thái ở Mường Chà

Bản cao và câu chuyện “giữ lấy cái gốc”

Tháng 11, khi những thửa ruộng bậc thang ở xã Mường Mùn (tỉnh Điện Biên) đã gặt xong, cái lạnh đầu đông tràn về qua những sườn núi cũng là lúc nhà văn hóa bản Huổi Lóng rôm rả hơn mọi ngày. Tiếng cười nói, tiếng gọi nhau í ới của những người phụ nữ Thái không còn chỉ xoay quanh chuyện nương rẫy. Hôm nay, họ đến để gặp bà Lò Thị Pính, bà Lò Thị Hương – những người “giữ lửa” của bản – để bắt đầu một hành trình quen thuộc mà lạ lẫm: học lại nghề dệt thổ cẩm của cha ông.

Cách đó không xa, tại bản Huổi Cáy, không khí cũng tất bật chẳng kém. Ở nhà trưởng bản, bà Chá Thị Lầu và bà Sùng Thị Hoa đang trải ra những tấm vải lanh mộc mạc, chuẩn bị cho lớp truyền dạy thêu trang phục truyền thống của đồng bào Mông.

Khi khung cửi và cây kim thêu trở lại lớp học bản cao
Các học viên ở bản Huổi Cáy học những nét thêu đầu đời để làm ra các trang phục truyền thống. (Ảnh: Duy Linh)

Nhìn những người phụ nữ tay chân vốn quen với cuốc thuổng nay cặm cụi bên khung cửi, ít ai biết rằng đằng sau tiếng cười ấy là cả một nỗi trăn trở lớn của cấp ủy, chính quyền địa phương. Theo Kế hoạch số 3518/KH-UBND của UBND xã Mường Mùn, hai lớp truyền dạy nghề dệt thổ cẩm (bản Huổi Lóng) và thêu trang phục (bản Huổi Cáy) chính thức được khởi động từ giữa tháng 11/2026, nằm trong khuôn khổ Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa.

Trước khi những lớp học này thành hình, những cuộc họp dân diễn ra từ giữa tháng 10 đã tốn không ít giấy mực. Người dân tự nói với nhau: “Nếu cái váy Thái, chiếc áo Mông mà con cháu không còn biết dệt, biết thêu nữa, thì mai này đời sau lấy gì để nhận ra người mình?”

Khung cửi Huổi Lóng và tiếng thở dài của người thợ già

Chúng tôi tìm đến bản Huổi Lóng khi nắng chiều đã ngả dài trên những nếp nhà sàn. Bà Lò Thị Pính – người phụ nữ gắn cả đời mình với sợi chỉ, khung cửi – vừa lật lại từng thớ vải vừa thở dài: “Nhiều năm nay, cái máy người ta bán sẵn ngoài chợ rẻ lắm, tiện lắm. Áo váy mua đâu chẳng có. Con gái trong bản đi làm ăn xa, mấy ai còn kiên nhẫn ngồi ròng rã cả tháng trời để mắc sợi, dệt nên một tấm vải thổ cẩm nữa đâu...”

Quả thực, sự tiện lợi của hàng công nghiệp đã vô tình đẩy những giá trị truyền thống vào thế chông chênh. Vải may váy, áo, khăn Piêu hay vỏ gối – những thứ từng là thước đo sự khéo léo, nết na của người con gái Thái – thưa dần trong các gia đình. Thời gian dành cho khung cửi bị bóp nghẹt bởi nhịp sống mưu sinh vội vã.

Nhưng dòng chảy văn hóa không dễ gì đứt đoạn nếu có người biết khơi nguồn. Lớp học dệt tại Huổi Lóng với 20 học viên, do những người am hiểu như bà Pính, bà Hương trực tiếp đứng lớp, giống như một cái phanh kéo nhịp sống chậm lại.

Khi khung cửi và cây kim thêu trở lại lớp học bản cao
Các học viên bản Huổi Lóng được nghệ nhân truyền dạy cách dệt vải từ khung cửi. (Ảnh: Duy Linh)

Nhìn bà Quàng Thị Xuân, bà Lò Thị Thu hay những học viên trẻ tuổi như chị Lò Thị Phượng, Lò Thị Nhính chăm chú quan sát từng thao tác mắc sợi, mới thấy khát khao giữ nghề trong họ chưa bao giờ nguội tắt. Để dệt được một tấm vải đẹp, khâu mắc sợi dọc là quan trọng nhất. Sợi phải đều tay, độ căng vừa phải, nếu lệch một ly, khi lên hoa văn sẽ méo mó.

Bà Pính vừa làm mẫu, vừa kiên nhẫn uốn nắn từng ngón tay cho học viên: “Dệt vải cũng như làm người, cái bụng phải thẳng, sợi dọc có ngay ngắn thì hoa văn mới sắc nét được.” Những tiếng thoi đưa lách cách bắt đầu vang lên đều đặn, xua đi cái tĩnh mịch của bản nghèo.

Tỉ mỉ từng đường kim mũi chỉ ở Huổi Cáy

Rời Huổi Lóng sang Huổi Cáy, không gian văn hóa của người Mông lại hiện lên qua những sắc màu rực rỡ của chỉ thêu. Trang phục truyền thống của phụ nữ Mông nổi tiếng bởi sự cầu kỳ, tinh xảo trong từng mảng hoa văn hình học, hoa lá được thêu tay hoàn toàn.

Bà Sùng Thị Hoa, một trong những “bậc thầy” thêu thùa được triệu tập vào lớp học, chia sẻ: “Thêu trang phục Mông không thể vội. Người học phải có cái tâm tĩnh và sự tỉ mỉ. Một chiếc áo, cái váy có đẹp, có hồn hay không là nhờ vào cách phối màu và độ đều của từng mũi kim.”

Khi khung cửi và cây kim thêu trở lại lớp học bản cao
Sau những ngày được cầm tay chỉ việc các học viên tại bản Huổi Lóng đã biết thêu những nét hoa văn trên chiếc khăn phiêu truyền thống của người Thái. (Ảnh: Duy Linh)

Lớp học thêu tại Huổi Cáy có sự tham gia của 20 học viên, trong đó có những cái tên trẻ tuổi như Sùng Thị Cú, Vàng Thị Máy, Mùa Thị Đớ hay Sùng Thị Dùa. Đa phần các chị đều là những người phụ nữ quanh năm bám mặt với nương ngô, bàn tay đã sớm chai sần. Ban đầu, cầm cây kim nhỏ xíu, nhiều chị lóng ngóng, thêu lệch mũi, chán nản muốn buông xuôi.

Nhưng rồi, sự động viên của những người có kinh nghiệm như bà Chá Thị Lầu đã giữ chân họ lại. Dưới ánh đèn, từng mảng hoa văn dần hiện hình trên mảnh vải mộc. Học viên không chỉ được học cách thêu, mà còn được nghe các bà, các mẹ kể ý nghĩa của từng họa tiết: vì sao hoa văn này lại nằm ở cổ áo, vì sao màu đỏ phải đi cùng màu xanh ấy. Đó là cách văn hóa được trao truyền tự nhiên nhất, từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Khi khung cửi và cây kim thêu trở lại lớp học bản cao
Những sợi chỉ nối dài quá khứ và tương lai đang được những người phụ nữ Thái ở bản Huổi Lóng giữ gìn và phát huy. (Ảnh: Duy Linh)

Chiều ở Mường Mùn buông xuống rất nhanh. Sương mù từ thung lũng bắt đầu tràn lên che phủ những mái nhà. Nhưng trong nhà văn hóa bản Huổi Lóng và Huổi Cáy lúc này, ánh đèn vẫn sáng. Những người phụ nữ vẫn đang cặm cụi bên khung cửi và khung thêu. Họ đang dệt nên hy vọng cho ngày mai – ngày mà văn hóa dân tộc không chỉ nằm trong sách báo hay những bản báo cáo, mà vẫn sống cuộn trào trong từng nếp nhà, từng thớ vải của bản làng vùng cao./.

Từ chiếc bánh dày ở bản Mông đến đón bánh chưng xanh trên sân trường vùng cao
Giữa cái lạnh cắt da cắt thịt của những ngày cuối năm ở vùng cao Quảng Lâm (Điện Biên), tiếng cười nói rộn rã trên sân trường tiểu học làm xua tan đi sương mù. Ở đó, cậu học sinh lớp 4 Thao A Sinh đang lúng túng giữ mép lá dong, mắt tròn xoe nhìn chiếc bánh chưng đầu tiên trong đời dần nên hình nên dạng.
Nhà văn hóa bản ở Quảng Lâm: Những “mái nhà chung” thắp lửa cộng đồng vùng cao
Giữa đại ngàn Điện Biên hùng vĩ, những nhà văn hóa bản ở xã Quảng Lâm (Điện Biên) đang trở thành “mái nhà chung” gắn kết tình làng nghĩa xóm, lưu giữ hồn cốt văn hóa và đưa chủ trương, chính sách đến gần hơn với đồng bào vùng biên viễn.
Duy Linh
Nguồn:

Tin bài khác

Vinh danh tài năng trẻ, mở rộng cơ hội phát triển khoa học công nghệ Việt Nam

Vinh danh tài năng trẻ, mở rộng cơ hội phát triển khoa học công nghệ Việt Nam

10 nhà khoa học trẻ và 20 nữ sinh viên xuất sắc vừa được trao các giải thưởng khoa học công nghệ năm 2026 tại Hà Nội. Cùng với việc mở rộng lĩnh vực xét chọn, Ban Tổ chức đặt trọng tâm vào kết nối, hỗ trợ người đoạt giải sau vinh danh, tạo điều kiện để các tài năng trẻ tiếp tục phát triển.
Nhà văn hóa bản ở Quảng Lâm: Những "mái nhà chung" thắp lửa cộng đồng vùng cao

Nhà văn hóa bản ở Quảng Lâm: Những "mái nhà chung" thắp lửa cộng đồng vùng cao

Giữa đại ngàn Điện Biên hùng vĩ, những nhà văn hóa bản ở xã Quảng Lâm (Điện Biên) đang trở thành "mái nhà chung" gắn kết tình làng nghĩa xóm, lưu giữ hồn cốt văn hóa và đưa chủ trương, chính sách đến gần hơn với đồng bào vùng biên viễn.
Thêm đường bay, mở rộng cơ hội du lịch Đà Nẵng - Singapore

Thêm đường bay, mở rộng cơ hội du lịch Đà Nẵng - Singapore

Ngày 17/11, Vietnam Airlines chính thức khai trương đường bay thẳng Đà Nẵng - Singapore, với tần suất một chuyến khứ hồi mỗi ngày bằng máy bay Airbus A321, thời gian bay gần 3 giờ. Qua đó bổ sung lựa chọn di chuyển giữa hai điểm đến, tạo thuận lợi thu hút khách quốc tế và phát triển các sản phẩm du lịch kết nối Đà Nẵng với những di sản, danh thắng miền Trung.
Từ chiếc bánh dày ở bản Mông đến đón bánh chưng xanh trên sân trường vùng cao

Từ chiếc bánh dày ở bản Mông đến đón bánh chưng xanh trên sân trường vùng cao

Giữa cái lạnh cắt da cắt thịt của những ngày cuối năm ở vùng cao Quảng Lâm (Điện Biên), tiếng cười nói rộn rã trên sân trường tiểu học làm xua tan đi sương mù. Ở đó, cậu học sinh lớp 4 Thao A Sinh đang lúng túng giữ mép lá dong, mắt tròn xoe nhìn chiếc bánh chưng đầu tiên trong đời dần nên hình nên dạng.
Xem thêm

Multimedia

Việt Nam đóng góp thực chất vào tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN

Việt Nam đóng góp thực chất vào tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN

Nhận lời mời của Tổng thống nước Cộng hòa Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr., Chủ tịch ASEAN năm 2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dẫn đầu đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam ...
[Infographic] 30 năm tổ chức World Vision International tại Việt Nam đồng hành cùng cộng đồng tại Thanh Hóa

[Infographic] 30 năm tổ chức World Vision International tại Việt Nam đồng hành cùng cộng đồng tại Thanh Hóa

Giai đoạn 1996-2026, Tổ chức World Vision International (WVI) đã triển khai nhiều chương trình, dự án tại Thanh Hóa với tổng ngân sách khoảng 63,8 triệu USD, góp phần cải thiện đời sống người ...
[Infographic] Việt Nam - Đan Mạch: 55 năm hữu nghị, hợp tác và phát triển

[Infographic] Việt Nam - Đan Mạch: 55 năm hữu nghị, hợp tác và phát triển

Năm 2026 đánh dấu 55 năm quan hệ ngoại giao Việt Nam - Đan Mạch và bước phát triển mới khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện, mở ...
[Infographic] Chăm lo nạn nhân chất độc da cam/dioxin: Chính sách và những hỗ trợ thiết thực

[Infographic] Chăm lo nạn nhân chất độc da cam/dioxin: Chính sách và những hỗ trợ thiết thực

Công tác chăm sóc, hỗ trợ nạn nhân chất độc da cam/dioxin đạt nhiều kết quả thiết thực trong chăm sóc sức khỏe, cải thiện nhà ở và tạo sinh kế. Nhiệm kỳ 2026-2031, các ...
[Infographic] Chính thức ký kết FTA Việt Nam - EFTA sau 14 năm đàm phán

[Infographic] Chính thức ký kết FTA Việt Nam - EFTA sau 14 năm đàm phán

Ngày 18/10/2026, tại Hà Nội, dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cùng đại diện các nước thành viên Hiệp hội ...
Bí thư Thành uỷ Đà Nẵng Lê Ngọc Quang: Cảm nhận rõ nhất trong tôi lúc này là “trọng trách hành động”

Bí thư Thành uỷ Đà Nẵng Lê Ngọc Quang: Cảm nhận rõ nhất trong tôi lúc này là “trọng trách hành động”

Đà Nẵng vừa đón nhận sự kiện đặc biệt quan trọng với tương lai là Quy hoạch chung đến năm 2050 tầm nhìn 2075 của thành phố đã được Thủ tướng Chính phủ ký ban ...
Nguồn lực quốc tế góp sức giáo dục khí hậu, phục hồi rừng tại Thanh Hóa

Nguồn lực quốc tế góp sức giáo dục khí hậu, phục hồi rừng tại Thanh Hóa

Hơn 11.000 lượt học sinh, sinh viên được tiếp cận giáo dục khí hậu, 44.440 cây tràm được trồng trên diện tích 10 ha rừng tại Vườn Quốc gia Bến En là những kết quả ...
Khỏe thể chất, mạnh tinh thần

Khỏe thể chất, mạnh tinh thần

Giúp các em học sinh chủ động bước vào sân chơi, kết nối với bạn bè và cởi mở hơn với thầy cô, mô hình “Không gian thể thao tăng cường sức khỏe tâm thần” ...
Nếp than mang ấm no về Tà Lao

Nếp than mang ấm no về Tà Lao

Phụ nữ biết xây dựng kênh, mạng xã hội quảng bá văn hóa quê hương; phụ nữ trở thành những tiểu thương có thu nhập ổn định với hàng chục triệu đồng; phụ nữ tham ...
Tuần hoàn xanh ở Tà Rụt: Hướng đi bền vững từ giống lợn đen bản địa

Tuần hoàn xanh ở Tà Rụt: Hướng đi bền vững từ giống lợn đen bản địa

Tận dụng tối đa phụ phẩm nông nghiệp địa phương, dùng nước thải biogas để bón cây trồng, giảm thiểu khai thác củi rừng… Đó là những giá trị thiết thực từ dự án "Chăm ...
[Video] Điều gì giúp những nạn nhân da cam tự viết tiếp cuộc đời?

[Video] Điều gì giúp những nạn nhân da cam tự viết tiếp cuộc đời?

Từ khoản vốn vay sinh kế, học bổng đến cơ hội biểu diễn nghệ thuật, những hỗ trợ thiết thực đang giúp nhiều nạn nhân chất độc da cam từng bước tự lập, phát huy ...
[Video] World Vision hỗ trợ 102 hộ dân Điện Biên sớm ổn định cuộc sống sau mưa lũ

[Video] World Vision hỗ trợ 102 hộ dân Điện Biên sớm ổn định cuộc sống sau mưa lũ

World Vision International tại Việt Nam vừa phối hợp Hội Chữ thập đỏ tỉnh Điện Biên và chính quyền địa phương hỗ trợ khẩn cấp 441 triệu đồng cho 102 hộ gia đình bị ảnh ...
[Video] Càng hiểu càng tin càng sâu sắc

[Video] Càng hiểu càng tin càng sâu sắc

Đó là nhận định của Ngài Rogelio Polanco Fuentes, Đại sứ Cuba tại Việt Nam về quan hệ nhân dân Việt Nam - Cuba.
[Video] Dẫn dắt bằng tuổi trẻ và văn hóa

[Video] Dẫn dắt bằng tuổi trẻ và văn hóa

Đại sứ Lào tại Việt Nam Khamphao Ernthavanh cho rằng, thế hệ trẻ và các hoạt động giao lưu văn hóa sẽ là một trong những phương tiện hữu hiệu dẫn dắt tình hữu nghị ...
[Video] Bế mạc Những ngày Hội đồng Nhân dân thế giới tại Việt Nam 2026: Mở ra chương mới trong hợp tác

[Video] Bế mạc Những ngày Hội đồng Nhân dân thế giới tại Việt Nam 2026: Mở ra chương mới trong hợp tác

Chiều 27/8, sau ba ngày làm việc, sự kiện “Những ngày Hội đồng Nhân dân thế giới tại Việt Nam năm 2026” đã bế mạc, mở ra một chặng đường hợp tác sâu rộng hơn ...