Giám sát nợ bảo hiểm, bảo vệ quyền lợi an sinh của người lao động

Làm rõ trách nhiệm, thúc đẩy khắc phục nợ bảo hiểm

Thực hiện vai trò đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động, Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) TP. Hồ Chí Minh đã tổ chức giám sát tình hình quản lý, thu - chi và xử lý nợ bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) tại 5 doanh nghiệp có số nợ lớn, thời gian nợ kéo dài trên địa bàn.

Theo số liệu do cơ quan BHXH cung cấp trước đợt giám sát, tổng số tiền chậm đóng, nợ bảo hiểm tại 5 doanh nghiệp hơn 8,9 tỷ đồng, liên quan đến 671 người lao động. Trong đó, có doanh nghiệp nợ hơn 2,5 tỷ đồng, ảnh hưởng đến 302 lao động; một đơn vị khác nợ hơn 2,26 tỷ đồng của 244 lao động. Các doanh nghiệp trên thuộc nhóm doanh nghiệp FDI, TNHH và hoạt động ở nhiều lĩnh vực dệt may, kho vận, sản xuất…

Ngày 15/10, đoàn giám sát do ông Phùng Thái Quang, Phó Chủ tịch LĐLĐ TP. Hồ Chí Minh làm trưởng đoàn, đã làm việc với 2 doanh nghiệp tại khu vực Bình Dương trước đây. Qua báo cáo, một doanh nghiệp còn nợ hơn 2,1 tỷ đồng tiền bảo hiểm của 43 lao động từ năm 2023; doanh nghiệp còn lại chậm đóng hơn 1,08 tỷ đồng từ tháng 9/2025.

Đoàn giám sát làm việc với doanh nghiệp nợ BHXH. (Ảnh: SGGP.ORG.VN)

Đại diện doanh nghiệp cho biết, tình trạng này xuất phát từ khó khăn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, đơn hàng giảm, đối tác thanh toán chậm, ảnh hưởng đến dòng tiền. Một số đơn vị phải cân đối nguồn lực để duy trì sản xuất, trả lương và bảo đảm việc làm cho công nhân, dẫn đến chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đóng bảo hiểm.

Các doanh nghiệp cũng đưa ra phương án khắc phục, trong đó có cam kết hoàn tất khoản nợ trước cuối tháng 3/2027, ưu tiên giải quyết thủ tục chốt sổ BHXH cho người lao động đã nghỉ việc; đơn vị khác dự kiến thu xếp nguồn tiền để thực hiện nghĩa vụ đóng bảo hiểm theo từng giai đoạn.

Theo ông Phùng Thái Quang, tinh thần giám sát theo Điều 16 Luật Công đoàn năm 2024 không chỉ dừng ở việc phát hiện những tồn tại mà quan trọng hơn là thúc đẩy khắc phục, bảo đảm quyền lợi hợp pháp, chính đáng của người lao động.

Công đoàn chia sẻ những khó khăn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, nhưng khoản đóng BHXH không đơn thuần là chi phí sản xuất mà còn là nghĩa vụ pháp lý và trách nhiệm an sinh đối với những người lao động đã góp phần tạo ra giá trị cho doanh nghiệp. Vì vậy, không thể xem khoản tiền này như một nguồn tài chính tạm thời để cân đối dòng tiền khi gặp khó khăn.

Bảo đảm quyền lợi an sinh cho người lao động

Từ thực tế tại cơ sở, những hệ lụy của việc chậm đóng bảo hiểm đã được phản ánh khá rõ. Đại diện công đoàn một doanh nghiệp cho biết, do doanh nghiệp chậm đóng bảo hiểm, một số công nhân gặp khó khăn khi sử dụng thẻ BHYT để khám, chữa bệnh. Công ty phải trích tiền mặt hỗ trợ chi phí, nhưng mức hỗ trợ có trường hợp chưa đáp ứng đầy đủ chi phí thực tế. Tình trạng chậm trả lương cũng khiến người lao động lo lắng, ảnh hưởng đến niềm tin và sự gắn bó với doanh nghiệp.

Đáng chú ý, tại một đơn vị được giám sát, có 7 trong số 15 công nhân đã nghỉ việc chưa được chốt sổ BHXH. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến việc giải quyết các chế độ hiện tại mà còn gây khó khăn cho người lao động khi chuyển sang nơi làm việc mới, tiếp tục tham gia và tích lũy thời gian đóng bảo hiểm.

Thực tế, khi doanh nghiệp chậm đóng bảo hiểm, người lao động có thể gặp trở ngại trong tiếp cận các chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, thất nghiệp. Về lâu dài, thời gian tham gia BHXH bị gián đoạn hoặc chưa được ghi nhận đầy đủ còn tác động đến quá trình tích lũy để hưởng lương hưu. Không ít công nhân dù biết quyền lợi bị ảnh hưởng nhưng vẫn e ngại lên tiếng vì lo mất việc làm và thu nhập.

Ở chiều ngược lại, khó khăn về đơn hàng, dòng tiền và chi phí duy trì sản xuất cũng là những vấn đề doanh nghiệp phải đối mặt. Tuy nhiên, việc bảo đảm tiền lương và duy trì việc làm không thể thay thế nghĩa vụ đóng bảo hiểm theo quy định. Các phương án khắc phục cần có lộ trình, nguồn lực và thời hạn cụ thể, thay vì chỉ dừng ở cam kết chung.

Ông Phùng Thái Quang nhấn mạnh, đằng sau những khoản nợ bảo hiểm không chỉ là những con số mà còn là quyền lợi, cuộc sống và sự an tâm của người công nhân trước những rủi ro. Công đoàn chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp nhưng không đồng nghĩa với việc để người lao động phải gánh chịu những rủi ro thuộc trách nhiệm của người sử dụng lao động.

Bên cạnh giám sát trực tiếp tại doanh nghiệp, LĐLĐ Thành phố cũng làm việc với cơ quan BHXH về quản lý đối tượng tham gia, tình hình thu, chi, theo dõi số phải thu, số đã thu và số chậm đóng. Việc giải quyết chế độ cho người lao động, đôn đốc thu hồi nợ, thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm cũng được đặt ra nhằm đánh giá hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan chức năng.

Trước đó, sự phối hợp giữa tổ chức Công đoàn và cơ quan BHXH trong xử lý các vụ việc doanh nghiệp ngừng hoạt động, người lao động mất việc đã góp phần giải quyết thủ tục chốt sổ, bảo lưu quá trình tham gia và bảo đảm các chế độ liên quan cho hàng nghìn công nhân.

Hà Nội cảnh báo thủ đoạn mạo danh cán bộ yêu cầu bổ sung thông tin bảo hiểm xã hội

Người dân Hà Nội sẽ sử dụng sổ BHXH điện tử trên điện thoại