Giá lương thực tăng cao do xung đột Nga - Ukraine

Lượng khách du lịch đến vịnh Hạ Long tăng cao kỷ lục

Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh đánh giá cao năng lực đảm bảo an ninh lương thực của Việt Nam

Hình ảnh lúa mì tại một cánh đồng gần thành phố Nikolaev, miền Nam Ukraine (Ảnh: Reuters)

Ukraine và Nga chủ yếu xuất khẩu các mặt hàng chủ lực sang các nước đang phát triển dễ bị tổn thương nhất do chi phí tăng cao và thiếu hụt. Các quốc gia như Somalia, Libya, Lebanon, Ai Cập và Sudan phụ thuộc nhiều vào lúa mì, ngô và dầu hướng dương từ hai quốc gia trên

Sản lượng lúa mì và lúa mạch xuất khẩu của Nga và Ukraine cộng lại chiếm tới gần 1/3 toàn thế giới. Ukraine cũng là nhà cung cấp chính mặt hàng ngô và là cường quốc số 1 thế giới về dầu hướng dương, sử dụng trong chế biến thực phẩm.

Giá lương thực thế giới đã leo thang và xung đột Nga-Ukraine càng làm mọi thứ trở nên tồi tệ hơn. Căng thẳng giữa hai quốc gia này khiến khoảng 20 triệu tấn ngũ cốc Ukraine không thể vận chuyển đến Trung Đông, Bắc Phi và một số khu vực của châu Á.

Các cuộc đàm phán kéo dài nhiều tuần về hành lang an toàn để đưa ngũ cốc ra khỏi các cảng Biển Đen của Ukraine có rất ít tiến triển.

GS. Anna Nagurney tại Đại học Massachusetts Amherst (Mỹ) cho biết, 400 triệu người trên thế giới dựa vào nguồn cung cấp thực phẩm của Ukraine.

Tổ chức lương thực và nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) dự báo, có tới 181 triệu người ở 41 quốc gia có thể đối mặt với khủng hoảng lương thực hoặc mức độ đói tồi tệ hơn trong năm nay.

Thông thường, 90% lúa mì và các loại ngũ cốc khác từ các cánh đồng của Ukraine được vận chuyển đến các thị trường thế giới bằng đường biển. Tuy nhiên, Nga đã phong tỏa bờ Biển Đen.

Một phần ngũ cốc của Ukraine đang được định tuyến lại qua châu Âu bằng đường sắt, đường bộ và đường sông, nhưng số lượng này giảm đáng kể so với các tuyến đường biển. Bên cạnh đó, việc vận chuyển qua đường sắt tương đối khó khăn vì các khổ đường sắt của Ukraine không khớp với các khổ đường sắt của các nước láng giềng ở phương Tây.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp Ukraine Markian Dmytrasevych đã yêu cầu các nhà lập pháp Liên minh châu Âu (EU) tìm lời giải cho xuất khẩu ngũ cốc nước này, bao gồm mở rộng một cảng Romania trên Biển Đen hoặc xây dựng thêm các bến hàng hóa trên sông Danube.

Joseph Glauber, thành viên nghiên cứu cấp cao tại Viện Nghiên cứu chính sách lương thực quốc tế ở Washington (Mỹ) nhận định: “Bây giờ, ngũ cốc phải đi khắp châu Âu để quay trở lại Địa Trung Hải. Điều này sẽ làm tăng thêm chi phí vận chuyển cho ngũ cốc Ukraine".

Ukraine chỉ có thể xuất khẩu 1,5 triệu đến 2 triệu tấn ngũ cốc mỗi tháng, kể từ khi Nga tiến hành chiến dịch quân sự đặc biệt tại nước này. Con số này đã giảm so với mức 6 triệu tấn trước đó.

Moscow cho biết, các lệnh trừng phạt của phương Tây đối với ngành ngân hàng và vận tải biển của nước này khiến Nga không thể xuất khẩu thực phẩm và phân bón.

Tuy nhiên, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và các nhà lãnh đạo phương Tây cho rằng, các lệnh trừng phạt không ảnh hưởng đến thực phẩm.

Giá lương thực đã tăng trước khi Nga tiến hành chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine, xuất phát từ các yếu tố như thời tiết xấu, nguồn cung bị cắt giảm trong khi nhu cầu toàn cầu phục hồi mạnh mẽ từ đại dịch Covid-19.

Theo ông Glauber, giá lương thực tăng do thu hoạch lúa mì kém vào năm ngoái ở Mỹ, Canada và hạn hán đã ảnh hưởng đến sản lượng đậu tương ở Brazil.

Tình hình cũng trở nên trầm trọng hơn do biến đổi khí hậu. Vùng Sừng châu Phi đang phải đối mặt với một trong những đợt hạn hán tồi tệ nhất trong 4 thập niên. Bên cạnh đó, đợt nắng nóng kỷ lục ở Ấn Độ vào tháng 3 đã làm giảm sản lượng lúa mì.

Những vấn đề đó kết hợp với chi phí nhiên liệu và phân bón tăng cao đã ngăn cản các nước sản xuất ngũ cốc lớn khác "lấp đầy khoảng trống" của lượng ngũ cốc thiếu hụt từ Ukraine.

Nạn đói đang rình rập vùng Sừng châu Phi. Giá các mặt hàng chủ lực như lúa mì và dầu ăn ở một số nước đã tăng hơn gấp đôi.

Các cơ quan của Liên hợp quốc ước tính rằng, hơn 200.000 người ở Somalia phải đối mặt với “nạn đói thảm khốc”, khoảng 18 triệu người Sudan có thể bị đói cấp tính vào tháng 9 và 19 triệu người Yemen đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực trong năm nay.

Giá lúa mì ở một số nước đã tăng tới 750%.

Justus Liku, cố vấn an ninh lương thực của nhóm viện trợ CARE gần đây đã đến thăm Somalia và cho rằng: “Nói chung, mọi thứ đều trở nên đắt đỏ".

Giá khí đốt tại châu Âu tăng 'dựng đứng', cao nhất từ trước đến nay

Xung đột vũ trang ở Ukraine: Việt Nam kêu gọi các bên đối thoại tìm kiếm giải pháp hòa bình