Dấu ấn “Trường Chinh” trong hành trình phát triển công nghệ Trung Quốc

Hơn 90 năm trước, trong cuộc Vạn lý Trường Chinh, Hồng quân Trung Quốc đã vượt qua những trận chiến đẫm máu bên sông Tương Giang, những cuộc giao tranh ác liệt tại ải Lâu Sơn, băng qua núi tuyết, vượt những vùng đầm lầy hiểm trở. Với ý chí kiên cường, không lùi bước trước bất kỳ gian nan, thử thách nào, cuộc Vạn lý Trường Chinh đã mở ra cục diện mới cho cách mạng Trung Quốc.

Quá trình phát triển ngành hàng không vũ trụ và công nghiệp quốc phòng hạt nhân của Trung Quốc cũng là một hành trình vượt qua muôn vàn khó khăn, thử thách.

Ngày 24/4/1970, tên lửa đẩy Trường Chinh 1 thành công đưa vệ tinh “Đông Phương Hồng 1” vào không gian. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Những năm 1960, để phóng vệ tinh nhân tạo đầu tiên của Trung Quốc mang tên “Đông Phương Hồng 1”, Trung Quốc bắt đầu triển khai nghiên cứu, chế tạo tên lửa đẩy đầu tiên. Trong bối cảnh nền tảng công nghiệp còn yếu, các công nghệ then chốt bị nước ngoài phong tỏa nghiêm ngặt, những nhà khoa học hàng không vũ trụ thế hệ đầu của Trung Quốc đã nỗ lực tìm lối đi trong bối cảnh vô cùng khó khăn.

Không có máy tính cỡ lớn, các phép tính về quỹ đạo và kết cấu đều phải thực hiện bằng máy tính cơ học quay tay. Trong những nhà xưởng sơ sài và tại các bãi thử ngoài trời, đội ngũ nghiên cứu khoa học miệt mài làm việc ngày đêm. Trước muôn vàn thách thức, các nhà khoa học Tiền Học Sâm, Trương Kính Phu, Vương Bỉnh Chương cùng những người khác đã đề xuất đặt tên cho dòng tên lửa đẩy là “Trường Chinh”.

Ông Hàn Hậu Kiện, nhà thiết kế tổng thể tên lửa đẩy Trường Chinh 1 hồi tưởng lại: “Đặt tên lửa đẩy là ‘Trường Chinh’ với ý nghĩa nó nhất định sẽ giống như cuộc Trường Chinh của Hồng quân, vượt qua mọi gian nan, hiểm trở để cuối cùng đi tới bến bờ thắng lợi”.

Ngày 24/4/1970, tên lửa đẩy Trường Chinh 1 rời bệ phóng, thành công đưa vệ tinh “Đông Phương Hồng 1” vào không gian.

Ngày 27/12/2019, Trung Quốc phóng tên lửa đẩy Trường Chinh-5 Y3 tại bãi phóng Văn Xương. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Kể từ đó, dòng tên lửa đẩy Trường Chinh không ngừng được nâng cấp, từ các loại tên lửa đẩy cỡ nhỏ đến tên lửa hạng nặng Trường Chinh 5 có lực đẩy lớn, từ sử dụng nhiên liệu đẩy thông thường đến các thế hệ tên lửa sử dụng động lực xanh mới. Các dòng tên lửa này đáp ứng nhiều nhu cầu phóng khác nhau, từ quỹ đạo Trái đất tầm thấp, quỹ đạo cao đến các nhiệm vụ thám hiểm không gian sâu.

Tính đến ngày 10/10/2026, số lần phóng của dòng tên lửa đẩy Trường Chinh đã đạt 671 lần, lập kỷ lục mới, trở thành phương tiện nòng cốt giúp Trung Quốc xây dựng năng lực tự chủ, tự cường về khoa học và công nghệ hàng không vũ trụ.

Trường Chinh không chỉ hiện diện trên chín tầng trời mà còn vươn mình dưới đại dương.

Những năm 1950, tại một thung lũng miền núi hẻo lánh, tách biệt với thế giới bên ngoài, ông Bành Sĩ Lộc, tổng thiết kế sư đầu tiên của tàu ngầm hạt nhân Trung Quốc, cùng phó tổng thiết kế sư Triệu Nhân Khải và khoảng 8.000 cán bộ, chiến sĩ, công nhân, kỹ thuật viên đã âm thầm cống hiến, bắt đầu sự nghiệp nghiên cứu, chế tạo tàu ngầm hạt nhân.

Ngày 26/12/1970, chiếc tàu ngầm hạt nhân đầu tiên của Trung Quốc hạ thủy. Con tàu có 46.000 linh kiện, sử dụng hơn 1.300 loại vật liệu, nhưng “không có một chiếc đinh vít nào của nước ngoài”. Ngày 1/8/1974, Quân ủy Trung ương Trung Quốc chính thức đặt tên cho con tàu là “Trường Chinh 1”.

Sự ra đời của tàu ngầm hạt nhân “Trường Chinh 1” đưa Trung Quốc trở thành quốc gia thứ năm trên thế giới sở hữu loại tàu này. Ngày nay, tàu ngầm hạt nhân Trung Quốc đã phát triển đến thế hệ thứ ba, nhưng tên gọi “Trường Chinh” vẫn được tiếp nối.

Ngày 10/7/2026, Trung Quốc thu hồi thành công tầng 1 của tên lửa đẩy Trường Chinh 10B bằng hệ thống lưới trên bệ nổi ngoài khơi. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Trên con đường kiên trì đổi mới sáng tạo và làm chủ công nghệ, những “núi tuyết, đồng cỏ” vẫn luôn hiện hữu dưới nhiều hình thức. Dù liên tiếp đối mặt với thất bại và trở ngại, các nhà khoa học vẫn vững tin có thể tìm ra con đường phát triển độc lập, tự chủ và tự cường.

Hành trình đưa Trung Quốc từ “đứng đầu về điện than” đến “dẫn đầu điện mặt trời”

Vì sao các trường đại học trên thế giới đồng loạt đổ vào Trung Quốc?