Cuộc chạy đua mới trên thị trường khoáng chất hiếm toàn cầu

Chuyên gia Australia tin tưởng quan hệ Việt Nam - Australia sẽ tiếp tục "đơm hoa kết trái" Thông cáo báo chí của Văn phòng Thủ tướng Australia Anthony Albanese ngày 5/6 nêu rõ nhà lãnh đạo của quốc gia châu Đại Dương này đã kết thúc chuyến thăm chính thức đầu tiên tới Việt Nam - đối tác chiến lược, kinh tế và người bạn lâu dài của Australia. Thông cáo nhấn mạnh năm 2023 đánh dấu 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Australia - Việt Nam và theo thời gian, quan hệ đối tác giữa hai nước đã mở rộng đáng kể, hướng tới tầm cao mới.

Australia và Ngân hàng Thế giới tiếp tục hỗ trợ chương trình phát triển của Việt Nam Chính phủ Australia và Ngân hàng Thế giới vừa chính thức phê duyệt tiếp tục mở rộng quan hệ đối tác chiến lược nhằm hỗ trợ chương trình phát triển bền vững và toàn diện của Việt Nam. Chương trình hợp tác giữa Chính phủ Australia và Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam đã bắt đầu vào năm 2012 và sẽ được tiếp tục đến năm 2026, trị giá 95 triệu đô la Úc.

Khi mà dầu bị nhiều nhà cung cấp coi như “vũ khí” vào thập niên 1970, việc Trung Quốc thống trị hoạt động cung ứng dầu và một số loại khoáng chất quan trọng khác có thể khiến cho nhiều người lo lắng. Tuy nhiên ở thời điểm hiện tại, mọi chuyện đã có những thay đổi, chất cô ban, than chì, lithium, nickel và đất hiếm đều rất quan trọng vì những lý do khác nhau, theo nội dung bài báo mới đây được Economist đăng tải.

Các chất này quan trọng với hoạt động quốc phòng, sản xuất điện thoại thông minh và nhiều công nghệ số khác. Ngoài ra, những chất này còn có vai trò không thể thay thế trong sản xuất tua bin gió, pin cũng như các thiết bị sử dụng điện. Một tương lai năng lượng sạch không thể có được nếu thiếu các chất này.

Trung Quốc hiện tại gần như nắm quyền kiểm soát các chất nói trên. Trung Quốc cung cấp ước tính khoảng 90% nguồn cung đất hiếm. Trung Quốc đồng thời là nước sản xuất lithium lớn nhất. Trong khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương, việc Trung Quốc là nước cung cấp đất hiếm hàng đầu khiến nhiều nước lo lắng và họ đang cố gắng tìm kiếm nguồn cung cấp thay thế. Australia, Nhật, Hàn Quốc và nhiều nước khác đang nỗ lực đa dạng hóa nhà cung cấp đất hiếm ra ngoài Trung Quốc.

Trong nhóm “bộ tứ kim cương” bao gồm Mỹ, Australia, Ấn Độ và Nhật, chính phủ các nước đang rất cố gắng lên kế hoạch mở rộng chuỗi cung ứng các loại khoảng chất cần thiết. Còn nhóm nước giàu tài nguyên như Australia và Indonesia (với nguồn cung nickel dồi dào và đang mơ phát triển ngành công nghiệp pin) đang tranh thủ cơ hội kiếm thật nhiều tiền từ bối cảnh nhu cầu với các loại chất này bùng nổ.

Các sáng kiến liên quan đến khoáng chất đang phát triển nhanh và sâu. Theo Bộ trưởng Tài nguyên Australia – bà Madeleine King tức nhắc đến việc phá thế độc quyền của Trung Quốc có thể coi như thách thức chiến lược. Ngày 20/6/2023, chính phủ của bà đã công bố chiến lược quan trọng để giải quyết vấn đề này. Australia là nước sản xuất lithium lớn nhất thế giới, nước sản xuất cobalt lớn thứ 3 thế giới và hiện đang đặt mục tiêu trở thành nước sản xuất đất hiếm lớn thứ 4 thế giới.

Australia đang đặt mục tiêu trở thành nước sản xuất khoáng chất qua xử lý hàng đầu thế giới. Austrlia sẽ cố gắng xây dựng những chuỗi cung ứng ổn định, theo khẳng định của bà King.

Australia đang cam kết ước tính khoảng 343 triệu USD nhằm hỗ trợ cho các dự án trong chiến lược của mình. Đó là chưa kể đến quỹ ước tính khoảng 2 tỷ USD để phát triển một số dự án khoáng chất ở giai đoạn ban đầu. Năm nay, chính phủ Australia đã chặn một doanh nghiệp Trung Quốc tăng mua cổ phần tại công ty đất hiếm bởi lý do bảo vệ an ninh quốc gia.

Tháng 4/2023, phái đoàn các doanh nghiệp sản xuất Australia đến thăm Tokyo với hy vọng các hợp đồng đầu tư vào mua dài hạn của Nhật sẽ giúp hỗ trợ cho sự phát triển của ngành công nghiệp khoáng chất vốn rất quan trọng với Australia. Trong năm ngoái, chính phủ Nhật cũng đưa ra danh sách 11 loại khoáng chất chiến lược cần đến sự hỗ trợ của chính phủ. Tháng 3/2023, Nhật và Mỹ cũng đồng ý hợp tác phát triển chuỗi cung ứng khoáng chất, trong đó có chiến lược ứng phó giảm độc quyền của một số nước.

Hàn Quốc, nước ôm nhiều tham vọng phát triển các thiết bị và pin điện, dường như dễ chịu ảnh hưởng tiêu cực từ cuộc cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc trong nhiều lĩnh vực. Chính phủ của Tổng thống Hàn Quốc Suk-yeol đã cam kết về biện pháp đảm bảo an ninh tài nguyên toàn diện, trong đó có việc đảm bảo nguồn cung những khoáng chất vô cùng quan trọng.

Phía Hàn Quốc đồng thời cũng muốn giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc với các khoáng chất cần thiết từ tỷ lệ 80% hiện nay xuống còn 50% vào năm 2030, đồng thời tăng cường tỷ lệ tái sử dụng một số loại khoáng chất, từ 2% ở hiện tại lên 20% trong tương lai. Hàn Quốc cũng đã ký kết một số hợp đồng với các doanh nghiệp xuất khẩu khoáng chất như Australia, EU, Indonesia, Kazakhstan. Hàn Quốc cũng đã gia nhập Liên minh An ninh Khoáng chất dẫn đầu bởi Mỹ.

Mỹ tìm cách nhập khẩu đất hiếm từ châu Phi thay thế Trung Quốc Hãng tin Reuters dẫn lời một quan chức trong Lầu Năm Góc tiết lộ, Bộ Quốc phòng Mỹ đã trao đổi với một số công ty châu Phi về việc nhập khẩu đất hiếm nhằm giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung của Trung Quốc.

Giữa thương chiến với Trung Quốc, Mỹ đàm phán mua đất hiếm của Úc Bộ Quốc phòng Mỹ đang đàm phán để mua đất hiếm từ Úc, một phần trong nỗ lực giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung các vật liệu chuyên dụng được sử dụng trong thiết bị quân sự từ Trung Quốc, Reuters trích lời một quan chức cấp cao của Mỹ cho biết.