Xét xử ông Đinh La Thăng: Đối chất làm rõ 3 lần góp vốn vào Oceanbank

Bị cáo Đinh La Thăng và các đồng phạm tại tòa sáng 19/3. (Ảnh: Cao Nguyên)

Theo cáo trạng được công bố tại phiên tòa, sau khi PVN không được thành lập Ngân hàng thương mại cổ phần Hồng Việt, bị cáo Đinh La Thăng khi đó với tư cách là Chủ tịch Hội đồng quản trị PVN đã chỉ đạo bị cáo Nguyễn Xuân Sơn và Nguyễn Ngọc Sự (Phó Tổng Giám đốc PVN) làm việc với một số tổ chức tín dụng để thỏa thuận việc góp vốn, trong đó có OceanBank.

Tháng 9/2008, Nguyễn Xuân Sơn và Hà Văn Thắm (nguyên Chủ tịch Hội đồng quản trị OceanBank) trao đổi, bàn bạc về việc PVN góp vốn trở thành cổ đông chiến lược của OceanBank. Do OceanBank đang có nhu cầu tăng vốn điều lệ để hoạt động và nhận thấy PVN là đơn vị có tiềm lực kinh tế, có nhiều nguồn vốn, nên Hà Văn Thắm đã đồng ý với đề nghị của Nguyễn Xuân Sơn. Sau khi bàn bạc, hai bên đã thống nhất thỏa thuận PVN tham gia góp 20% vốn điều lệ mới của OceanBank (tương đương 400 tỷ đồng).

Theo thỏa thuận, PVN đã góp 400 tỷ đồng theo Nghị quyết số 7289/NQ-DKVN ngày 1/10/2008 để nắm giữ 20% vốn điều lệ mới của OceanBank. Tiếp đó, ngày 31/5/2010, PVN tiếp tục góp bổ sung 300 tỷ đồng theo Nghị quyết số 4658/NQ-DKVN, nâng tổng số vốn góp của PVN tại OceanBank lên 700 tỷ đồng. Lần 3, PVN tiếp tục góp thêm 100 tỷ đồng theo Nghị quyết số 4266/NQ-DKVN ngày 16/5/2011, nâng tổng số vốn góp của PVN tại OceanBank lên 800 tỷ đồng, duy trì tỷ lệ nắm giữ 20% vốn tại OceanBank.

Tuy nhiên, toàn bộ số tiền 800 tỷ đồng này của PVN đến nay đã bị mất hoàn toàn khi OceanBank kinh doanh thua lỗ, mất vốn chủ sở hữu và Ngân hàng Nhà nước phải mua lại OceanBank.

Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao xác định, trách nhiệm đối với hậu quả thiệt hại nêu trên thuộc về bị cáo Đinh La Thăng và các đồng phạm, trong đó bị cáo Đinh La Thăng với tư cách là người đứng đầu PVN có trách nhiệm cao nhất trong việc quản lý và bảo toàn vốn của PVN.

Cụ thể, trong thời gian giữ chức Chủ tịch Hội đồng quản trị PVN, bị cáo Đinh La Thăng đã có hành vi ký Thỏa thuận hợp tác số 6934 ngày 18/9/2008 tham gia góp vốn với Hà Văn Thắm nhưng không thông qua Hội đồng quản trị. Tiếp đó, bị cáo Đinh La Thăng đã quyết định việc góp vốn vào OceanBank khi biết rõ năng lực yếu kém của ngân hàng này; ký ban hành nghị quyết thực hiện các lần góp vốn, bổ sung vốn khi chưa được sự đồng ý của Thủ tướng Chính phủ; không thực hiện yêu cầu của Bộ Tài chính để đảm bảo các điều kiện về góp vốn… với tổng số tiền PVN góp vốn vào OceanBank lên đến 800 tỷ đồng.

Đến ngày 1/1/2011, khi Luật các tổ chức tín dụng chính thức có hiệu lực đã quy định: “Một cổ đông là tổ chức không được sở hữu vượt quá 15% vốn điều lệ của một tổ chức tín dụng…” Với vai trò Chủ tịch Hội đồng thành viên, bị cáo Đinh La Thăng không thực hiện việc thoái vốn của PVN tại OceanBank để đảm bảo tỷ lệ sở hữu vốn điều lệ là không vượt quá 15% mà tiếp tục ký quyết định giao cho người khác là người đại diện 20% vốn của PVN tại OceanBank trái quy định. Trên cơ sở đó, tạo điều kiện cho Nguyễn Xuân Thắng, Nguyễn Thanh Liêm, Vũ Khánh Trường, Nguyễn Xuân Sơn, Ninh Văn Quỳnh tiếp tục thực hiện việc góp vốn trái pháp luật 100 tỷ đồng (đợt 3) vào OceanBank.

Cáo trạng cũng nêu rõ, bị cáo Nguyễn Xuân Sơn được bổ nhiệm giữ chức vụ Phó Tổng giám đốc PVN từ tháng 1/2011 đến tháng 7/2014, được Tổng Giám đốc phân công theo dõi, chỉ đạo công tác tài chính kế toán của Tập đoàn. Thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Phó Tổng giám đốc PVN phụ trách tài chính kế toán, trên cơ sở các báo cáo, đề xuất của Ninh Văn Quỳnh, bị cáo Nguyễn Xuân Sơn ký các văn bản và Quyết định số 4212/QĐ-DKVN về việc chuyển 100 tỷ đồng góp vốn vào Oceanbank (lần 3), nâng tổng số vốn góp của PVN tại OceanBank là 800 tỷ đồng, để duy trì tỷ lệ 20% vốn điều lệ mới của OceanBank (4.000 tỷ đồng), trái quy định tại khoản 2, Điều 55 - Luật các tổ chức tín dụng năm 2010.

Tại phiên tòa, Hội đồng xét xử đã tiến hành đối chất giữa các bị cáo, người làm chứng, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan nhằm làm rõ trách nhiệm của các bị cáo trong việc thực hiện ba lần góp vốn vào OceanBank.

Ông Đinh La Thăng nói không, nhân viên bảo có

Bị cáo Đinh La Thăng trả lời thẩm vấn tại phiên tòa. (Ảnh: TTXVN)

Theo Viện Kiểm sát, bị can Đinh La Thăng (nguyên Chủ tịch Hội đồng quản trị/Hội đồng thành viên PVN) ký Thỏa thuận số 6934 ngày 18/9/2008 tham gia góp vốn với Hà Văn Thắm (nguyên Chủ tịch Hội đồng quản trị OceanBank) thống nhất chủ trương PVN sẽ tham gia góp vốn với tỷ lệ tối đa là 20% khi OceanBank tăng vốn điều lệ từ 1.000 tỷ đồng lên 2.000 tỷ đồng. Bị cáo Thăng ký thỏa thuận này mà không tổ chức cuộc họp Hội đồng quản trị, không lấy ý kiến các thành viên Hội đồng quản trị PVN.

Tại phiên tòa, bị cáo Đinh La Thăng đã thừa nhận có ký Thỏa thuận số 6934 và cho rằng việc ký thỏa thuận góp vốn vào OceanBank chỉ là để giải quyết hệ lụy của việc thành lập Ngân hàng Thương mại cổ phần Hồng Việt không thành.

Theo bị cáo Thăng, thỏa thuận này hoàn toàn không phải là tiền đề cho các nghị quyết, quyết định góp vốn sau này. Việc ký thỏa thuận không bắt buộc phải thông qua Hội đồng quản trị, mà theo điều lệ của PVN thì chỉ các nghị quyết, quyết định mới phải buộc phải thông qua Hội đồng quản trị.

Đối với Nghị quyết 4266 ngày 16/5/2011 quyết định về việc góp vốn lần thứ ba (100 tỷ đồng) của PVN vào OceanBank, bị cáo Đinh La Thăng khai thời điểm đó đi công tác, bị cáo Thăng ủy quyền điều hành cho bị cáo Nguyễn Xuân Thắng (nguyên thành viên Hội đồng thành viên PVN) nhưng không ủy quyền cho Thắng ký bất kỳ Nghị quyết nào.

Bị Thăng cho rằng trong Điều lệ của PVN có quy định người được ủy quyền cũng không có trách nhiệm phải báo cáo lại cho bị cáo Thăng. Do đó, bị cáo Thăng khẳng định mình hoàn toàn không biết Nghị quyết 4266.

Tuy nhiên, đối chất tại tòa, bị cáo Nguyễn Xuân Thắng cho biết, sau khi bị cáo Đinh La Thăng đi công tác về thì đã báo cáo trực tiếp với bị cáo Thăng. Về vấn đề này, bị cáo Đinh La Thăng cho rằng bản thân có quá nhiều việc phải làm, ký nhiều nghị quyết nên không kiểm soát hết và cho biết “nếu biết đã cho dừng việc góp vốn này.”

Tòa tiếp tục cho bị cáo Đinh La Thăng đối chất với bà Nguyễn Thị Thủy Tiên (nguyên thư ký Hội đồng thành viên PVN). Bà Thủy Tiên cho biết đã chuyển Nghị quyết 4266 cho bà Bùi Hà Châu (nguyên chuyên viên giúp việc Hội đồng thành viên PVN). Tại tòa, bà Bùi Hà Châu cho biết đã chuyển Nghị quyết 4266 lên bàn làm việc của bị cáo Đinh La Thăng. Sau đó, bà Châu đã nhận lại văn bản nghị quyết này, thể hiện bằng chữ “R” trên góc của văn bản.

Trước những nội dung đối chất trên, bị cáo Đinh La Thăng nhận trách nhiệm người đứng đầu, người ủy quyền. Tuy nhiên, bị cáo Thăng cho rằng sự việc diễn ra trong thời gian bị cáo đi công tác gần chục ngày, khi về thì có rất nhiều tài liệu được bị cáo phê duyệt nên không để ý đến nội dung văn bản.

Loanh quanh về quy trình thủ tục tăng vốn góp

Chiều 19/3, đại diện Viện Kiểm sát nhân dân hỏi bị cáo Nguyễn Xuân Thắng về căn cứ để bị cáo ký Nghị quyết 4266 đồng ý góp vốn lần thứ ba vào OceanBank trong thời gian bị cáo Đinh La Thăng đi công tác.

Bị cáo Nguyễn Xuân Thắng cho biết căn cứ vào kết quả biểu quyết đa số thành viên đồng ý về việc góp vốn bằng chữ ký trên Văn bản 124 ngày 12/5/2011 của bị cáo Nguyễn Xuân Sơn gửi Hội đồng thành viên báo cáo về tình hình đăng ký tăng vốn điều lệ với nội dung “trình Hội đồng thành viên xem xét và chấp thuận tiếp tục hỗ trợ và tăng vốn điều lệ ở mức tối đa (20%) vào OceanBank với số vốn tăng thêm là 100 tỷ đồng...”

Đối chất tại tòa, bà Nguyễn Thị Thủy Tiên cho rằng lời khai này chưa chính xác vì bà không đưa Văn bản 124 cho các thành viên Hội đồng thành viên.

Tiếp tục trả lời câu hỏi của đại diện Viện Kiểm sát, bị cáo Vũ Khánh Trường (nguyên thành viên Hội đồng thành viên PVN) cho biết có tham gia vào lần góp vốn thứ hai và thứ ba. Đối với Nghị quyết số 4658 ngày 31/5/2010 của lần góp vốn thứ hai, bị cáo Vũ Khánh Trường cho biết bản thân căn cứ vào việc trước đó Thủ tướng Chính phủ đồng ý về chủ trương cho phép PVN góp tỷ lệ 20% vào vốn điều lệ của OceanBank. Do đó, bị cáo Trường cho rằng việc tăng vốn điều lệ của những lần sau chỉ là việc làm tiếp theo, tạo điều kiện cho OceanBank mở rộng quy mô hoạt động và số tiền đầu tư của PVN vào OceanBank có hiệu quả hơn.

Bị cáo Vũ Khánh Trường trả lời các câu hỏi của Hội đồng xét xử. (Ảnh: TTXVN)

Bị cáo Vũ Khánh Trường cho rằng sở dĩ tham gia ký Nghị quyết 4658 khi chưa xin ý kiến Thủ tướng Chính phủ do nghĩ rằng đây chỉ là nghị quyết chấp thuận phương án chứ không phải nghị quyết tăng vốn.

Tuy nhiên, khi đại diện Viện Kiểm sát hỏi sau này PVN có ban hành nghị quyết tăng vốn nào không thì bị cáo Vũ Khánh Trường thừa nhận là không có và khai chỉ đến khi cơ quan điều tra cho biết thì mới biết đã vi phạm khoản 2 điều 55 Luật các tổ chức tín dụng.

Về lời khai này, đại diện Viện Kiểm sát giữ quyền công tố tại phiên tòa khẳng định, điều kiện để trở thành thành viên Hội đồng thành viên là phải hiểu biết pháp luật, còn trách nhiệm của thành viên Hội đồng thành viên là giám sát Ban Tổng Giám đốc và yêu cầu tuân thủ đúng pháp luật.

Góp vốn khi chưa rõ tiềm lực tài chính

Sáng 20/3, phiên tòa xét xử vụ án góp vốn 800 tỷ đồng của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) vào Ngân hàng thương mại cổ phần Đại Dương (OceanBank) tiếp tục với phần xét hỏi.

Tại phiên tòa, đại diện Viện Kiểm sát giữ quyền công tố đã xét hỏi các bị cáo, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan nhằm xác định rõ các bị cáo có thực hiện đầy đủ các điều kiện cần thiết để quyết định đầu tư góp vốn vào OceanBank.

Trả lời trước Tòa, bị cáo Đinh La Thăng cho rằng không có quy định nào quy định trước khi ban hành nghị quyết phải có ý kiến phê duyệt của Thủ tướng Chính phủ. Các nghị quyết của PVN chỉ mang tính nội bộ, còn đầu tư vốn ra ngoài mới cần báo cáo Thủ tướng. Chỉ khi nào có ý kiến đồng ý của Thủ tướng Chính phủ thì PVN mới thực hiện đầu tư.

Theo Viện Kiểm sát, Nghị định 142/2007/NĐ-CP đã quy định “... trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chủ trương đầu tư và xây dựng, đầu tư ra ngoài Công ty mẹ...,” tuy nhiên, khi Nghị quyết 7289 góp vốn lần thứ nhất 400 tỷ đồng được thông qua nhưng chưa được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Về văn bản số 121441 ngày 14/10/2008 của Bộ Tài chính yêu cầu PVN báo cáo rõ tình hình hoạt động của OceanBank, đặc biệt là danh mục cho vay, danh mục chứng khoán đầu tư sẵn sàng để bán cũng như việc trích lập các khoản dự phòng các hoạt động kinh doanh của OceanBank, xác định giá trị thực cổ phiếu của OceanBank để tránh rủi ro trước khi quyết định việc đầu tư. Viện Kiểm sát nêu câu hỏi PVN có thực hiện những yêu cầu của Bộ Tài chính không?

Bị cáo Đinh La Thăng cho rằng văn bản đó là của Bộ Tài chính trả lời theo yêu cầu của Văn phòng Chính phủ, nên PVN không có trách nhiệm phải trả lời Bộ Tài chính. Còn thực tế những việc Bộ Tài chính yêu cầu thì PVN đã làm từ 2/10/2008.

Theo cáo trạng truy tố, trên cơ sở Thỏa thuận số 6934/TTHT ngày 18/9/2008 giữa PVN và OceanBank, ngày 30/9/2008 Đinh La Thăng có tờ trình xin ý kiến Thủ tướng Chính phủ số 7224/DKVN-HĐQT về việc góp vốn mua cổ phần Ngân hàng thương mại cổ phần Đại Dương. Mặc dù Thủ tướng chưa cho phép nhưng ngày 1/10/2008, Đinh La Thăng đã ký Nghị quyết 7289/NQ-DKVN về việc tham gia góp vốn mua cổ phần OceanBank. Đến ngày 17/10/2008, Văn phòng Chính phủ có Công văn số 6987/VPCP-KTTH thông báo ý kiến của Thủ tướng Chính phủ.

Tuy nhiên, ý kiến của Thủ tướng Chính phủ chỉ đồng ý về chủ trương, còn trình tự thủ tục do các bộ, ngành chuyên môn hướng dẫn PVN thực hiện. Ngày 30/9/2008 Đinh La Thăng có văn bản gửi Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính xin ý kiến về việc góp vốn vào OceanBank.

Tại văn bản số 121441 ngày 14/10/2008 Bộ Tài chính có ý kiến: Để đảm bảo tính hiệu quả đề nghị PVN cần báo cáo rõ tình hình hoạt động của OceanBank, PVN chịu trách nhiệm về hiệu quả của hoạt động đầu tư này.

Ngày 16/10/2008, PVN có văn bản số 7698/DKVN-TCKT gửi OceanBank để yêu cầu cung cấp tài liệu, số liệu liên quan đến hoạt động kinh doanh, nhưng OceanBank không trả lời và Đinh La Thăng cũng không báo cáo theo yêu cầu của Bộ Tài chính.

Bị cáo Ninh Văn Quỳnh trả lời các câu hỏi của Hội đồng xét xử. (Ảnh: TTXVN)

Đến ngày 25/12/2008, Ninh Văn Quỳnh đã chỉ đạo Ban Tài chính kế toán tham mưu trình Nguyễn Ngọc Sự ký văn bản số 9650/DKVN-TCKT gửi OceanBank về việc chấp thuận nộp 400 tỷ đồng mua cổ phần tăng vốn điều lệ của OceanBank bằng nguồn tiền được rút trước hạn trong tổng số 600 tỷ đồng tiền gửi có kỳ hạn của PVN tại OceanBank.

Cùng ngày 25/12/2008, OceanBank thực hiện cắt chuyển số tiền 400 tỷ đồng từ tài khoản tiền gửi của PVN sang tài khoản phong tỏa của Oceanbank để hoàn tất việc PVN mua 20% cổ phần tại OceanBank.

Liên quan đến vấn đề này, Nguyễn Ngọc Sự cho biết thực hiện ý kiến của Bộ Tài chính, PVN đã có văn bản số 7698 yêu cầu OceanBank cung cấp tài liệu, số liệu liên quan đến hoạt động kinh doanh nhưng không nhận được trả lời từ OceanBank.

Mặc dù chưa có những tài liệu, số liệu đó nhưng Hội đồng thành viên PVN đã ra nghị quyết đầu tư. Theo Nguyễn Ngọc Sự, do các nghị quyết đó mang tính chất bắt buộc thực hiện nên Nguyễn Ngọc Sự thấy không cần phải báo cáo về việc OceanBank không trả lời lên Thủ tướng Chính phủ và các bộ, ngành liên quan.

Phiên tòa dự kiến sẽ diễn ra trong 10 ngày, từ ngày 19-29/3.

Minh Anh (t/h)