Việt Nam nỗ lực gỡ "thẻ vàng" thủy sản từ Ủy ban châu Âu

Trong buổi họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 9, vấn đề EC đang gia hạn 6 tháng “thẻ vàng” đối với thuỷ sản và sẽ có đoàn giám sát sang Việt Nam trong tháng 10 và giải pháp của bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (bộ NN&PTNT) trong thời gian tới như thế nào cũng được đề cập.

Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Lê Quốc Doanh cho biết, vấn đề “thẻ vàng” thuỷ sản đã và đang được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo quyết liệt. Bộ NN&PTNT đang tích cực phối hợp với các bộ ngành, địa phương thực hiện nhiều giải pháp và đến bây giờ chúng ta đã đạt được một số kết quả bước đầu. Và tháng 5/2018, đoàn thanh tra của EU đã sang kiểm tra, khảo sát tại một số địa phương và ghi nhận rất cao nỗ lực và sự quyết liệt của Việt Nam trong khắc phục để chúng ta sớm được rút “thẻ vàng”.

Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Lê Quốc Doanh.

Tuy nhiên, một số vấn đề Việt Nam phải tiếp tục đẩy mạnh để khắc phục: Hoàn thiện khung pháp lý; kiểm soát được tàu bằng lắp đặt các trang thiết bị; bảo đảm thực thi pháp luật chấm dứt tàu đánh bắt ở vùng biển không thuộc chủ quyền; bảo đảm truy xuất nguồn gốc hải sản hợp pháp khi xuất khẩu.

Hiện nay, bộ NN&PTNT đã tổ chức họp trực tuyến và có Thông báo 30 về các giải pháp đồng bộ thực hiện. Gần đây Thủ tướng Chính phủ đã có công điện chỉ đạo các giải pháp cấp bách và nhiệm vụ trọng tâm để hướng tới tháo gỡ thẻ vàng. Bộ NN&PTNT đang chủ trì cùng các bộ ngành và địa phương thực hiện các giải pháp, nhiệm vụ do Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ giao. Đặc biệt chúng tôi đang tập trung cao chuẩn bị mọi điều kiện để đón đoàn Nghị viện EU sẽ sang giám sát theo kế hoạch từ cuối tháng 10/2018. Hy vọng với những cố gắng, đoàn giám sát của EU sẽ có đánh giá tích cực hơn đối với những nỗ lực của Bộ NN&PTNT và các địa phương.

Trước đó, tại Hội nghị tổng kết thực hiện Chỉ thị số 45 về một số nhiệm vụ cấp bách để khắc phục cảnh báo của Ủy ban châu Âu (EC) về chống khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) diễn ra vào đầu tháng 8, nhiều ý kiến đã xác định rõ những tồn tại, bất cập, vướng mắc mà hoạt động nghề cá, công tác quản lý nhà nước về nghề cá đang gặp phải.

Theo Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng, trong những năm qua, thực hiện chủ trương phát triển kinh tế biển của Đảng và Nhà nước, Chính phủ đã có nhiều cơ chế, chính sách khuyến khích hoạt động khai thác hải sản trên biển, hỗ trợ ngư dân bám biển… Việc khai thác hải sản không chỉ gắn với bảo vệ môi trường, tài nguyên trên biển mà còn gắn với bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc. Hoạt động khai thác hải sản góp phần quan trọng trong phát triển kinh tế-xã hội, nâng cao đời sống người dân, đặc biệt là ngư dân.

Tuy nhiên, do đặc điểm của nghề khai thác hải sản là nghề cá nhân dân, chủ yếu là các tàu cá của cá nhân, hộ gia đình tham gia, tàu cá phần lớn là công suất nhỏ. Do vậy, hoạt động khai thác nhỏ lẻ, không theo tổ chức quy củ, phần lớn ngư dân làm nghề truyền thống, nhận thức và việc tuân thủ pháp luật còn hạn chế.

"Những đặc điểm này đã gây ra hậu quả tiêu cực như khai thác tận diệt, khai thác hải sản cấm đánh bắt, xâm phạm vùng biển nước ngoài... Đặc biệt là việc ngư dân đánh bắt trái phép ở các vùng biển nước ngoài đã gây ảnh hưởng rất lớn đến hình ảnh Việt Nam và quan hệ với các quốc gia trong khu vực và trên thế giới", Phó Thủ tướng nói.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh việc EC cảnh báo “thẻ vàng” là nguy cơ cho việc xuất khẩu thủy sản của Việt Nam vào EU và các thị trường khác, tác động tiêu cực đến sản xuất và đời sống của người dân.

"Nếu không có giải pháp khắc phục hiệu quả, ngành thủy sản Việt Nam sẽ chịu ảnh hưởng nghiêm trọng khi EC nâng mức từ "thẻ vàng" lên "thẻ đỏ". Khi đó sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến phát triển kinh tế-xã hội, đến đời sống ngư dân và hình ảnh Việt Nam trên trường quốc tế”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Vì vậy, việc nhanh chóng có biện pháp để EC gỡ cảnh báo “thẻ vàng” là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng và cấp thiết mà Chính phủ yêu cầu các bộ, ban, ngành, địa phương phải tập trung triển khai trong thời gian tới.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu trước mắt là phải triển khai có hiệu quả các khuyến nghị để EC gỡ cảnh báo “thẻ vàng” nhưng đồng thời hướng tới mục tiêu lâu dài là chấn chỉnh hoạt động khai thác hải sản để phát triển bền vững, trong đó có yêu cầu tuân thủ nghiêm túc các quy định về khai thác hải sản của quốc tế.

Việt Nam đang thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ nhằm gỡ "thẻ vàng" của EC.

UBND các tỉnh, thành phố ven biển, trước hết, phải xây dựng kế hoạch hành động chống đánh bắt bất hợp pháp, quy định rõ trách nhiệm của chính quyền các cấp, cơ quan chức năng liên quan… Tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm và xử lý nghiêm tổ chức, cá nhân liên quan đến việc để tàu cá và ngư dân thường xuyên vi phạm.

UBND các tỉnh, thành phố ven biển triển khai mạnh mẽ, đồng bộ các giải pháp nhằm ngăn chặn tàu cá vi phạm tại vùng biển nước ngoài, trong đó tập trung xử lý nghiêm đối với tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài; xác định, nắm chắc những tàu cá có khả năng tham gia vào hoạt động khai thác bất hợp pháp tại vùng biển nước ngoài để kiểm soát chặt chẽ nhóm tàu này.

Tăng cường lực lượng thanh tra, kiểm tra, kiểm soát tàu cá xuất bến và kiểm soát tàu cá tại cảng; kiểm soát sản lượng thủy sản cập bến theo quy định; thực hiện nghiêm công tác ghi nhật ký khai thác thủy sản theo quy định của pháp luật. Xử lý nghiêm tàu cá đã được lắp đặt thiết bị giám sát hành trình nhưng không mở máy khi hoạt động khai thác…

Phó Thủ tướng tái khẳng định, một nguyên nhân quan trọng để xảy ra tình trạng đánh bắt cá trái phép là do nguồn lợi thủy sản vùng biển của Việt Nam bị khai thác quá mức; trình độ, chất lượng lao động ngành thủy sản, ngư dân còn nhiều hạn chế.

Bên cạnh những nhiệm vụ cấp bách nêu trên, Phó Thủ tướng đặc biệt nhấn mạnh nhiệm vụ tái cơ cấu kinh tế mà ngành thủy sản có vai trò quan trọng. Trong đó phải tập trung phát triển công nghiệp, dịch vụ để phát triển kinh tế ven biển gắn với đào tạo nghề cho người dân vùng ven biển để chuyển đổi nghề và tạo việc làm cho người dân, từ đó giảm áp lực cho việc khai thác hải sản.

"Do đó bên cạnh yêu cầu quản lý chặt chẽ việc khai thác thủy sản, thì nhiệm vụ rất quan trọng nữa là tạo thêm việc làm cho ngư dân, mở rộng không gian lao động sản xuất cho người dân", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Xuân Hoà