Trang chủ Gia đình Việt Tập tục

12:02 | 06/02/2020 GMT+7

Vì sao lại nói 'cúng quanh năm không bằng Rằm tháng Giêng'?

Trà Nguyễn

Theo dõi thoidai.com.vn trên

Dân gian có câu "cúng quanh năm không bằng Rằm tháng Giêng", vậy tại sao lại nói như vậy và ý nghĩa của câu nói này.

vi sao lai noi cung quanh nam khong bang ram thang gieng

Rằm tháng Giêng 2020: Những điều kiêng kỵ không thể bỏ qua

Rằm tháng Giêng là Tết gì?

"Cúng quanh năm không bằng Rằm tháng Giêng"

Trong tâm thức của người Việt, Rằm tháng Giêng có ý nghĩa quan trọng vì đầy là ngày Rằm đầu tiên của năm mới. Ngày Rằm tháng Giêng vào mùa xuân, theo quan niệm dân gian, tượng trưng cho sự phát triển, sinh sôi. Vì vậy mà ngày này được coi trọng, người dân gửi gắm vào đó nhiều mong ước về một năm thuận hòa, sung túc.

Câu nói "Cúng quanh năm không bằng Rằm tháng Giêng" nhằm nhấn mạnh ý nghĩa và tầm quan trọng của ngày này. Trong sách "Cơ sở văn hóa Việt Nam”, GS Trần Ngọc Thêm viết không chỉ ngày đầu năm mà tháng đầu năm cũng đặc biệt quan trọng. Theo quan niệm của người Việt, phàm làm bất kỳ điều gì hễ đầu xuôi thì đuôi lọt. Bởi vậy trong những ngày đầu năm, đầu tháng, người dân Việt có tục cúng vái và kiêng kỵ rất được coi trọng.

Người Việt rất coi trọng ngày Rằm tháng Giêng. Vào ngày này, các gia đình chuẩn bị mâm cơm cúng chu đáo dâng tổ tiên. (Ảnh: Tô Hưng Giang)

Rằm tháng Giêng - đó là ngày trăng tròn đầu tiên còn gọi là Tết Thượng Nguyên. Đây là một Tết nằm trong hệ thống Thượng - Trung - Hạ Nguyên. Tết Thượng Nguyên là Rằm tháng Giêng, Tết Trung Nguyên là Rằm tháng Bảy và Tết Hạ Nguyên là Rằm tháng Mười. Ba ngày Tết này mang các ý nghĩa khác nhau. Tết Thượng Nguyên là Tết hướng thiên cầu phúc an lành, Tết Trung Nguyên là địa quan xá tội, Tết Hạ Nguyên là thủy quan giải ách.

Trong tâm thức của người Việt, Rằm tháng Giêng còn được coi là Tết muộn, có ý nghĩa không khác gì ngày Tết Nguyên đán. Bởi dư âm những ngày Tết Nguyên đán vẫn còn khi nhiều gia đình vẫn tiếp tục ăn Tết, gói bánh chưng, chơi mai, đào nở muộn. Ngày nay, ở nhiều vùng, địa phương, vẫn lưu giữ tục lệ này. Thậm chí có nơi còn ăn Rằm to hơn cả những ngày Tết.

Năm 2020, Rằm tháng Giêng rơi vào ngày 8/2 dương lịch. Thời gian này, các gia đình chuẩn bị mâm cúng, thành tâm dâng tổ tiên và thần linh.

Mâm cúng Rằm tháng Giêng thường có bánh trôi. (Ảnh: Tô Hưng Giang)

Còn theo GS Lương Ngọc Huỳnh, ngày Rằm tháng Giêng có ba tích. Thứ nhất, ngày Rằm tháng Giêng là ngày Vía Phật. Đây là ngày Rằm đầu tiên trong năm mới. Tất cả những may mắn nhất của năm mới đều ở ngày này.

Vì thế, đối với những người theo đạo Phật, trừ ngày mùng 1 Tết thì đây là ngày lễ đầu tiên trong năm. Họ lên chùa thắp nén nhang, cầu xin một sự may mắn.

Tích thứ hai, ngày Rằm tháng Giêng là ngày Tết Nguyên tiêu. Thời xưa có một vị vua cứ đến ngày Rằm tháng Giêng là cho mời các trạng nguyên vào hầu triều và để nói chuyện đầu năm. Sau khi các quân vào hầu triều, buổi trưa họ được vua thiết đãi yến tiệc.

Thiết đãi yến tiệc xong, buổi tối, vua và các trạng vào vườn Thượng Uyển để ngắm trăng và vịnh thơ. Các ông trạng sẽ thi nhau đọc thơ để cho vua nghe.

Từ đó, người ta coi ngày Rằm tháng Giêng là ngày Tết Nguyên tiêu, là ngày Tết của các vị vua và trạng.

Thứ 3, ngày Tết Nguyên tiêu là ngày rằm đầu tiên của tổ tiên, dòng họ trong năm mới. Do vậy, chúng ta cũng cần phải lễ tổ tiên trong gia đình.

Trong ngày này, người Việt thường đi lễ chùa và làm mâm cơm cúng dâng lên tổ tiên bày tỏ lòng biết ơn, trân trọng với người đã khuất và mong một năm mới an lành, may mắn.

5 điều kiêng kỵ trong ngày vía Thần Tài 2020 theo quan niệm dân gian

Ngày vía Thần Tài là ngày mùng 10 tháng Giêng Âm lịch, theo Dương lịch năm nay là thứ 2 ngày 3/2/2020. Dưới đây là ...

Những điều kiêng kỵ trong đêm giao thừa để năm mới Canh Tý 2020 may mắn, bình an

Để năm mới may mắn, bình an, cần lưu ý một số điều trong đêm giao thừa như kiêng kỵ mặc quần áo đen - ...

Những điều kiêng kỵ ngày Tết nên nhớ để cả năm may mắn, thuận lợi

Người Việt có câu "có thờ có thiêng, có kiêng có lành", vì thế mọi người đều ghi nhớ những điều kiêng kỵ ngày Tết ...

Trà Nguyễn

Nguồn:

Tin cùng chủ đề: Rằm tháng Giêng 2020

Đi chùa giữa dịch virus corona: Hà Nội vắng vẻ, TP.HCM vẫn nhộn nhịp

14:59 | 08/02/2020 Điểm đến 125

Bánh trôi ngũ sắc cúng Rằm tháng Giêng được đặc biệt ưa chuộng

07:30 | 08/02/2020 Tập tục 125

Tin bài liên quan

Các tin bài khác

Mời ông bà về ăn Tết

20:15 | 16/02/2026 Tập tục 125

“Ra mộ mời ông bà về ăn Tết đi con”. Câu nhắc quen thuộc ấy cứ đến cuối năm lại vang lên trong nhiều gia đình Việt.

Những việc nên làm dịp Tết Thanh minh

10:11 | 02/04/2025 Tập tục 125

Tết Thanh minh là một trong những ngày lễ quan trọng không chỉ mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc mà còn là dịp để tưởng nhớ tổ tiên và kết nối các thế hệ trong gia đình.

Lễ tế Xã Tắc tại Huế: cầu cho quốc thái dân an, mùa màng bội thu và nhân dân no ấm

10:35 | 11/03/2025 Tập tục 125

Được tổ chức ngày 10/03 (nhằm ngày 11 tháng 02 Âm lịch) tại Di tích Đàn Xã Tắc – phường Thuận Hòa (Quận Phú Xuân, Thành phố Huế), Lễ tế Xã Tắc là nghi lễ cung đình triều Nguyễn, để cầu cho thiên hạ thái bình, quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu và nhân dân no ấm.

Tín ngưỡng thờ cúng của người Việt qua lăng kính học giả Pháp

21:02 | 22/02/2025 Tập tục 125

Cuốn sách “Biểu tượng, phù hiệu và đồ thờ của người An Nam” của học giả Pháp Gustave Dumoutier khám phá đời sống tinh thần của người Việt thế kỷ XIX

Xem thêm

Đọc nhiều

UN Women tiếp tục thúc đẩy hợp tác với tỉnh Điện Biên

09/07/2026 12:20 Việt Nam hôm nay 125

Đây là khẳng định của bà Caroline Nyamayemombe, Trưởng đại diện UN Women tại Việt Nam (UN Women) chuyến đến thăm và làm việc tại tỉnh Điện Biên ngày 8/7/2026.

Đại sứ Việt Nam tại Philippines: Đối ngoại nhân dân hướng tới hợp tác thực chất và lợi ích của người dân

09/07/2026 15:18 Hữu nghị 125

Trao đổi với Tạp chí Thời đại, Đại sứ Việt Nam tại Philippines Lại Thái Bình cho rằng đối ngoại nhân dân cần được phát huy theo hướng thực chất, đa tầng, đa chủ thể và hướng tới lợi ích thiết thực của người dân, qua đó tiếp tục củng cố nền tảng xã hội cho quan hệ giữa hai nước trong giai đoạn phát triển mới.

Ba ưu tiên thúc đẩy quan hệ nhân dân Việt Nam - Philippines

10/07/2026 12:20 Hữu nghị 125

Mở rộng kết nối từ các thành phố lớn tới cộng đồng địa phương và vùng sâu, vùng xa; phát huy các kênh đối ngoại nhân dân để kết nối hiệp hội doanh nghiệp, nhà khởi nghiệp và địa phương, hỗ trợ hợp tác trong nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế số; thiết lập các mạng lưới dành cho lãnh đạo trẻ, học giả trẻ và doanh nhân hai nước, thúc đẩy sáng kiến về giáo dục, năng lực số và phát triển bền vững. Đó là 3 ưu tiên nhằm thúc đẩy quan hệ nhân dân Việt Nam - Philippines được ông Phan Anh Sơn, Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam đề xuất tại chương trình Gặp gỡ hữu nghị kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Philippines ngày 10/7 tại Hà Nội.

Nhịp cầu nhân dân trong 50 năm quan hệ Việt Nam - Philippines

10/07/2026 09:16 Hữu nghị 125

Nửa thế kỷ sau ngày thiết lập quan hệ ngoại giao, Việt Nam và Philippines không ngừng mở rộng hợp tác, đồng thời bồi đắp sự gắn bó từ những kết nối giữa nhân dân hai nước. Trong hành trình đó, Hội hữu nghị Việt Nam - Philippines và Hội hữu nghị Philippines - Việt Nam đã phát huy vai trò cầu nối, góp phần củng cố hiểu biết, tin cậy và tình cảm hữu nghị, tạo nền tảng xã hội cho quan hệ Đối tác Chiến lược Tăng cường giữa hai nước.

Bờ cõi biển đảo

Miền đất - Con người Cuộc sống vùng biên Nhịp sống biển đảo Lịch sử chủ quyền Giao lưu hữu nghị

Hải quân Việt Nam và Trung Quốc luyện tập chung trên biển

7 giờ 28 phút Bờ cõi biển đảo 125

Ngày 9/7, Tàu 380 thuộc Lữ đoàn 167 Vùng 2 Hải quân do Trung tá Trần Văn Úy, Phó Lữ đoàn trưởng Lữ đoàn 167 chỉ huy, đã tham gia luyện tập chung trên biển với Biên đội tàu Hải quân Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc, gồm tàu huấn luyện 83 Thích Kế Quang và tàu đổ bộ 998 Côn Lôn Sơn.

Khởi công Trạm phối hợp công tác biên giới Việt Nam – Lào

7 giờ 47 phút Bờ cõi biển đảo 125

Ngày 9/7, tại Đại đội Biên phòng 252, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Bolykhamxay (Lào), Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Việt Nam và Đại tướng Khamliang Outhakaysone, Ủy viên Bộ Chính trị Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Lào đã cùng thực hiện nghi thức khởi công Trạm phối hợp công tác biên giới.

Vùng 4 Hải quân khánh thành, bàn giao 4 nhà cho các gia đình chính sách

2 ngày trước Bờ cõi biển đảo 125

Chiều 7/7, tại xã Bác Ái và xã Bác Ái Tây (tỉnh Khánh Hòa), Bộ Tư lệnh Vùng 4 Hải quân phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương tổ chức khánh thành, bàn giao 4 căn nhà cho các hộ dân là con đẻ của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học.

Multimedia

Podcasts Video E-magazine Infographic

infographic quan he asean nga va hoi nghi cap cao ky niem 35 nam quan he asean nga

[Infographic] Quan hệ ASEAN-Nga và Hội nghị Cấp cao Kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN-Nga

17-06-2026 14:52 Infographic 125

Quan hệ đối tác đối thoại ASEAN-Nga được thiết lập năm 1991 và được nâng cấp lên quan hệ Đối tác chiến lược năm 2018. Hai bên đã tổ chức 5 Hội nghị Cấp cao vào các năm 2005, 2010, 2016, 2018, 2021.

mot so moc thoi gian quan trong sap xep to chuc lai thon to dan pho

Một số mốc thời gian quan trọng sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố

24-05-2026 09:47 Infographic 125

Ủy ban Nhân dân các tỉnh, thành phố xây dựng Phương án tổng thể sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố hoàn thành trước ngày 10/6/2026.

nhat ban la doi tac kinh te quan trong hang dau cua viet nam

Nhật Bản là đối tác kinh tế quan trọng hàng đầu của Việt Nam

01-05-2026 15:55 Infographic 125

Nhật Bản hiện là đối tác kinh tế quan trọng hàng đầu của Việt Nam, hợp tác địa phương, văn hóa, kết nối nguồn nhân lực và giao lưu nhân dân giữa hai nước ngày càng mật thiết và hiệu quả.

infographic 9 luat va 31 nghi quyet duoc thong qua tai ky hop thu nhat quoc hoi khoa xvi

[Infographic] 9 luật và 31 nghị quyết được thông qua tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI

26-04-2026 08:19 Infographic 125

Tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội đã xem xét, thông qua 9 luật, 5 nghị quyết quy phạm pháp luật; quyết định các vấn đề về kinh tế-xã hội, tài chính, ngân sách...

infographic viet nam va trung quoc ky ket 32 van kien hop tac

[Infographic] Việt Nam và Trung Quốc ký kết 32 văn kiện hợp tác

18-04-2026 09:34 Infographic 125

Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam, hai bên đã ký 32 văn kiện hợp tác trong các lĩnh vực.

chinh phu nhiem ky quoc hoi khoa xvi co 14 bo 3 co quan ngang bo

Chính phủ nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI có 14 Bộ, 3 cơ quan ngang Bộ

07-04-2026 15:50 Infographic 125

Ngày 7/4/20206, Quốc hội khóa XVI thông qua cơ cấu tổ chức chính phủ gồm 14 Bộ và 3 cơ quan ngang Bộ, đảm bảo hoạt động hiệu quả.

infographic cac moc thoi gian sau cuoc bau cu dai bieu quoc hoi khoa xvi va dai bieu hdnd cac cap

[Infographic] Các mốc thời gian sau cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp

19-03-2026 15:22 Infographic 125

Dưới đây là một số mốc thời gian qua trọng sau khi diễn ra cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng Nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031.

Videos

Xin chờ trong giây lát...

Truyền hình

Đối ngoại nhân dân Thủ đô hướng tới kết nối hiệu quả nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài

10/06/2026 16:58 Truyền hình 40

Ngày 10/6 tại Hà Nội, Liên hiệp các tổ chức hữu nghị thành phố Hà Nội chủ trì tổ chức Tọa đàm lấy ý kiến đóng góp hoàn thiện dự thảo Đề án “Tăng cường đối ngoại nhân dân Thủ đô, phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội trong vận động, kết nối người Việt Nam ở nước ngoài, trí thức, chuyên gia, doanh nhân, kiều bào tham gia xây dựng và phát triển Thủ đô trong giai đoạn mới”.

Cần biết

Thời tiết hôm nay (25/6): Bắc Bộ nắng nóng gay gắt, tối và đêm có mưa rào

25/06/2026 Bạn đọc - Cần biết 125

Theo Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, ngày 25/6, khu vực trung du và đồng bằng Bắc Bộ, phía Tây tỉnh Phú Thọ có nắng nóng và nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến 36-38 độ, có nơi trên 38 độ; độ ẩm tương đối thấp nhất phổ biến 50-55%.

Thời tiết hôm nay (01/6): Bắc Bộ nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt

01/06/2026 Bạn đọc - Cần biết 125

Theo Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, ngày 01-02/6, khu vực Bắc Bộ (trừ Quảng Ninh-Hải Phòng) có nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến 35-36 độ, có nơi trên 37 độ; độ ẩm tương đối thấp nhất phổ biến từ 50-55%.

Thời tiết hôm nay (28/5): Hà Nội ngày nắng nóng, chiều tối và đêm mưa rào

28/05/2026 Bạn đọc - Cần biết 125

Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn quốc gia đưa ra thông tin dự báo thời tiết Hà Nội và các khu vực khác trên cả nước ngày và đêm 28/5.

Từ 1/7, phát tán tin giả trên mạng xã hội có thể bị phạt tới 50 triệu đồng

22/05/2026 Bạn đọc - Cần biết 125

Từ ngày 1/7/2026, nhiều hành vi vi phạm trên mạng xã hội như phát tán thông tin sai sự thật, xuyên tạc, quảng cáo hàng hóa bị cấm hay chia sẻ nội dung vi phạm pháp luật sẽ bị xử phạt nặng theo Nghị định 174/2026/NĐ-CP vừa được Chính phủ ban hành, với mức phạt cao nhất lên tới 50 triệu đồng.