Trang chủ Gia đình Việt Tập tục

12:02 | 06/02/2020 GMT+7

Vì sao lại nói 'cúng quanh năm không bằng Rằm tháng Giêng'?

Trà Nguyễn

Theo dõi thoidai.com.vn trên

Dân gian có câu "cúng quanh năm không bằng Rằm tháng Giêng", vậy tại sao lại nói như vậy và ý nghĩa của câu nói này.

vi sao lai noi cung quanh nam khong bang ram thang gieng

Rằm tháng Giêng 2020: Những điều kiêng kỵ không thể bỏ qua

Rằm tháng Giêng là Tết gì?

"Cúng quanh năm không bằng Rằm tháng Giêng"

Trong tâm thức của người Việt, Rằm tháng Giêng có ý nghĩa quan trọng vì đầy là ngày Rằm đầu tiên của năm mới. Ngày Rằm tháng Giêng vào mùa xuân, theo quan niệm dân gian, tượng trưng cho sự phát triển, sinh sôi. Vì vậy mà ngày này được coi trọng, người dân gửi gắm vào đó nhiều mong ước về một năm thuận hòa, sung túc.

Câu nói "Cúng quanh năm không bằng Rằm tháng Giêng" nhằm nhấn mạnh ý nghĩa và tầm quan trọng của ngày này. Trong sách "Cơ sở văn hóa Việt Nam”, GS Trần Ngọc Thêm viết không chỉ ngày đầu năm mà tháng đầu năm cũng đặc biệt quan trọng. Theo quan niệm của người Việt, phàm làm bất kỳ điều gì hễ đầu xuôi thì đuôi lọt. Bởi vậy trong những ngày đầu năm, đầu tháng, người dân Việt có tục cúng vái và kiêng kỵ rất được coi trọng.

Người Việt rất coi trọng ngày Rằm tháng Giêng. Vào ngày này, các gia đình chuẩn bị mâm cơm cúng chu đáo dâng tổ tiên. (Ảnh: Tô Hưng Giang)

Rằm tháng Giêng - đó là ngày trăng tròn đầu tiên còn gọi là Tết Thượng Nguyên. Đây là một Tết nằm trong hệ thống Thượng - Trung - Hạ Nguyên. Tết Thượng Nguyên là Rằm tháng Giêng, Tết Trung Nguyên là Rằm tháng Bảy và Tết Hạ Nguyên là Rằm tháng Mười. Ba ngày Tết này mang các ý nghĩa khác nhau. Tết Thượng Nguyên là Tết hướng thiên cầu phúc an lành, Tết Trung Nguyên là địa quan xá tội, Tết Hạ Nguyên là thủy quan giải ách.

Trong tâm thức của người Việt, Rằm tháng Giêng còn được coi là Tết muộn, có ý nghĩa không khác gì ngày Tết Nguyên đán. Bởi dư âm những ngày Tết Nguyên đán vẫn còn khi nhiều gia đình vẫn tiếp tục ăn Tết, gói bánh chưng, chơi mai, đào nở muộn. Ngày nay, ở nhiều vùng, địa phương, vẫn lưu giữ tục lệ này. Thậm chí có nơi còn ăn Rằm to hơn cả những ngày Tết.

Năm 2020, Rằm tháng Giêng rơi vào ngày 8/2 dương lịch. Thời gian này, các gia đình chuẩn bị mâm cúng, thành tâm dâng tổ tiên và thần linh.

Mâm cúng Rằm tháng Giêng thường có bánh trôi. (Ảnh: Tô Hưng Giang)

Còn theo GS Lương Ngọc Huỳnh, ngày Rằm tháng Giêng có ba tích. Thứ nhất, ngày Rằm tháng Giêng là ngày Vía Phật. Đây là ngày Rằm đầu tiên trong năm mới. Tất cả những may mắn nhất của năm mới đều ở ngày này.

Vì thế, đối với những người theo đạo Phật, trừ ngày mùng 1 Tết thì đây là ngày lễ đầu tiên trong năm. Họ lên chùa thắp nén nhang, cầu xin một sự may mắn.

Tích thứ hai, ngày Rằm tháng Giêng là ngày Tết Nguyên tiêu. Thời xưa có một vị vua cứ đến ngày Rằm tháng Giêng là cho mời các trạng nguyên vào hầu triều và để nói chuyện đầu năm. Sau khi các quân vào hầu triều, buổi trưa họ được vua thiết đãi yến tiệc.

Thiết đãi yến tiệc xong, buổi tối, vua và các trạng vào vườn Thượng Uyển để ngắm trăng và vịnh thơ. Các ông trạng sẽ thi nhau đọc thơ để cho vua nghe.

Từ đó, người ta coi ngày Rằm tháng Giêng là ngày Tết Nguyên tiêu, là ngày Tết của các vị vua và trạng.

Thứ 3, ngày Tết Nguyên tiêu là ngày rằm đầu tiên của tổ tiên, dòng họ trong năm mới. Do vậy, chúng ta cũng cần phải lễ tổ tiên trong gia đình.

Trong ngày này, người Việt thường đi lễ chùa và làm mâm cơm cúng dâng lên tổ tiên bày tỏ lòng biết ơn, trân trọng với người đã khuất và mong một năm mới an lành, may mắn.

5 điều kiêng kỵ trong ngày vía Thần Tài 2020 theo quan niệm dân gian

Ngày vía Thần Tài là ngày mùng 10 tháng Giêng Âm lịch, theo Dương lịch năm nay là thứ 2 ngày 3/2/2020. Dưới đây là ...

Những điều kiêng kỵ trong đêm giao thừa để năm mới Canh Tý 2020 may mắn, bình an

Để năm mới may mắn, bình an, cần lưu ý một số điều trong đêm giao thừa như kiêng kỵ mặc quần áo đen - ...

Những điều kiêng kỵ ngày Tết nên nhớ để cả năm may mắn, thuận lợi

Người Việt có câu "có thờ có thiêng, có kiêng có lành", vì thế mọi người đều ghi nhớ những điều kiêng kỵ ngày Tết ...

Trà Nguyễn

Nguồn:

Tin cùng chủ đề: Rằm tháng Giêng 2020

Đi chùa giữa dịch virus corona: Hà Nội vắng vẻ, TP.HCM vẫn nhộn nhịp

14:59 | 08/02/2020 Điểm đến 125

Bánh trôi ngũ sắc cúng Rằm tháng Giêng được đặc biệt ưa chuộng

07:30 | 08/02/2020 Tập tục 125

Tin bài liên quan

Các tin bài khác

Tín ngưỡng thờ cúng của người Việt qua lăng kính học giả Pháp

21:02 | 22/02/2025 Tập tục 125

Cuốn sách “Biểu tượng, phù hiệu và đồ thờ của người An Nam” của học giả Pháp Gustave Dumoutier khám phá đời sống tinh thần của người Việt thế kỷ XIX

[Ảnh] Lễ cúng Rằm tháng Giêng - Nét đẹp văn hoá truyền thống Việt Nam

15:09 | 11/02/2025 Tập tục 125

Mỗi dịp Rằm tháng Giêng, hay còn gọi là Tết Nguyên Tiêu, theo phong tục truyền thống, mỗi gia đình Việt đều chuẩn bị mâm cỗ cúng thành kính dâng lên tổ tiên và các đấng thần linh, thể hiện lòng biết ơn, tôn kính đối với những người đi trước và cầu mong một năm mới an lành, may mắn.

[Ảnh] Tái hiện lễ hạ nêu, khai ấn trong cung đình Huế

13:35 | 05/02/2025 Tập tục 125

Ngày 4/2, Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế tổ chức lễ hạ nêu ở sân Triệu Miếu và Thế Miếu bên trong Đại nội Huế, đánh dấu kết thúc Tết Nguyên đán năm Ất Tỵ.

"Đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi" - những ẩn ý của người xưa

07:59 | 29/01/2025 Tập tục 125

Tập tục “Đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi” vào dịp Tết Nguyên đán có từ lâu đời, chứa đựng nhiều triết lý sâu sắc về cuộc sống của cha ông ta và vẫn giữ nguyên giá trị đến tận ngày nay.

Xem thêm

Đọc nhiều

Ấn tượng Ngày hội Bánh chưng xanh tại phường Hồng Hà

06/02/2026 18:19 Việt Nam hôm nay 125

Nhân dịp đón Xuân Bính Ngọ 2026, hôm nay 6/2/2026, tại đình Ngọc Xuyên và đình Nội Châu, Đảng ủy phường Hồng Hà đã tổ chức ngày Hội bánh chưng xanh với chủ đề “Mừng xuân đoàn kết, vui tết Hồng Hà”. Thời Đại xin gửi tới bạn đọc chùm ảnh của sự kiện đặc sắc này.

Giáo dục về môi trường cho hơn 400 học sinh ở Tuyên Quang

05/02/2026 08:59 Nhân quyền - Góc nhìn thời đại 125

Hơn 400 học sinh và giáo viên tại hai trường Tiểu học và Trung học cơ sở (THCS) Yên Hà (xã Bằng Lang, tỉnh Tuyên Quang) đã cùng tham gia Chương trình Giáo dục Môi trường với chủ đề Rác và Tái chế rác do GNI vừa tổ chức.

TP.HCM thúc đẩy giao lưu nhân dân với Australia theo chiều sâu

05/02/2026 09:08 Hữu nghị 125

Hội Hữu nghị Việt Nam - Australia TP.HCM xác định rõ định hướng hoạt động trong thời gian tới: lấy giao lưu nhân dân làm nền tảng; lấy hợp tác văn hóa, giáo dục và du lịch làm trụ cột; lấy thế hệ trẻ làm lực lượng kế tục và lấy phát triển bền vững làm giá trị xuyên suốt.

Chính khách, học giả Brazil tôn vinh vai trò lịch sử của Đảng Cộng sản Việt Nam

05/02/2026 15:44 Chuyện ngoại giao 125

Trong không khí hân hoan chào mừng Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV thành công tốt đẹp và chuẩn bị đón Xuân Bính Ngọ, ngày 3/2, tại thủ đô Brasilia, Đại sứ quán Việt Nam tại Brazil đã long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930-3/2/2026).

Bờ cõi biển đảo

Miền đất - Con người Cuộc sống vùng biên Nhịp sống biển đảo Lịch sử chủ quyền Giao lưu hữu nghị

Tàu 17 giao lưu hữu nghị với sĩ quan, thủy thủ Malaysia

10 giờ 17 phút Bờ cõi biển đảo 125

Sau thời gian thăm và giao lưu hữu nghị tại Malaysia, chiều ngày 5/2, Tàu 17, Lữ đoàn 171, Vùng 2 Hải quân đã rời cảng Lumut, tiếp tục hải trình sang Ấn Độ tham gia Diễn tập Hải quân đa phương MILAN 2026, thực hiện nhiệm vụ đối ngoại quốc phòng theo kế hoạch.

Bộ Khoa học và Công nghệ rà soát hạ tầng công nghệ chống khai thác IUU tại TP.HCM

1 ngày trước Bờ cõi biển đảo 125

Ngày 04/02, Đoàn công tác Bộ Khoa học và Công nghệ làm việc tại cảng cá Cát Lở (phường Phước Thắng, TP.HCM) để rà soát thiết bị giám sát hành trình tàu cá (VMS), tình trạng mất kết nối và mức độ liên thông dữ liệu số trong quản lý nghề cá, nhằm tăng cường chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU).

Tỉnh Koh Kong (Vương quốc Campuchia) thăm, chúc tết tỉnh An Giang

3 ngày trước Bờ cõi biển đảo 125

Nhân dịp Xuân Bính Ngọ năm 2026, chiều 02/02, Đoàn đại biểu tỉnh Koh Kong do bà Chhi Va, Tỉnh trưởng tỉnh Koh Kong (Vương quốc Campuchia) làm trưởng đoàn có chuyến thăm và chúc Tết lãnh đạo UBND tỉnh An Giang. Chuyến thăm và chúc Tết này là hoạt động nhằm duy trì và thắt chặt tình đoàn kết, hữu nghị truyền thống giữa hai tỉnh.

Multimedia

Podcasts Video E-magazine Infographic

infographic nghi quyet so 68 nqtw tac dong sau rong toi toan bo nen kinh te

[Infographic] Nghị quyết số 68-NQ/TW tác động sâu rộng tới toàn bộ nền kinh tế

4 ngày trước Infographic 125

Sau 8 tháng Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 68-NQ/TW, tác động của Nghị quyết bước đầu thể hiện qua sự gia tăng mạnh mẽ số lượng doanh nghiệp, hộ kinh doanh gia nhập, tái gia nhập thị trường.

infographic nhung nghi quyet chien luoc dua viet nam buoc vao ky nguyen moi

[Infographic] Những Nghị quyết chiến lược đưa Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới

29-01-2026 14:07 Infographic 125

Để hiện thực hóa khát vọng hùng cường, từ cuối năm 2024 đến nay, Bộ Chính trị đã ban hành 9 nghị quyết chiến lược trên nhiều lĩnh vực then chốt, thể hiện tư duy đổi mới, tầm nhìn dài hạn và quyết tâm chính trị cao, tạo nền tảng đưa đất nước phát triển giàu mạnh, thịnh vượng trong kỷ nguyên mới.

infographic quan he doi tac chien luoc viet nam lien minh chau au

[Infographic] Quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam-Liên minh châu Âu

28-01-2026 12:58 Infographic 125

Chuyến thăm của Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa thúc đẩy hợp tác Việt Nam-EU, hướng tới hòa bình, thịnh vượng và bền vững chung.

dan la goc thuoc do cao nhat cua moi quyet sach

"Dân là gốc": Thước đo cao nhất của mọi quyết sách

22-01-2026 08:33 Infographic 125

Mọi đường lối, chính sách đề ra phải hướng tới nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân; bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân; tôn trọng, lắng nghe và dựa vào Nhân dân.

infographic dai hoi dang xiv 8 noi dung xuyen suot trien khai cac quyet sach chien luoc

[Infographic] Đại hội Đảng XIV: 8 nội dung xuyên suốt triển khai các quyết sách chiến lược

21-01-2026 07:27 Infographic 125

Báo cáo chính trị Đại hội XIV của Đảng xác định 12 định hướng lớn; 6 nhiệm vụ trọng tâm và 3 đột phá chiến lược. Tinh thần cốt lõi được cô đọng trong 8 nội dung quan trọng, xuyên suốt.

infographic cac moc thoi gian chinh trong lich trinh bau cu dbqh khoa xvi va dai bieu hdnd cac cap nhiem ky 2026 2031

[Infographic] Các mốc thời gian chính trong lịch trình bầu cử ĐBQH khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031

20-01-2026 07:54 Infographic 125

Chủ Nhật, ngày 15/3/2026, cử tri cả nước sẽ tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Đây không chỉ là sự kiện chính trị - pháp lý, đợt sinh hoạt dân chủ sâu rộng trong toàn xã hội, mà còn là dịp để mỗi người dân trực tiếp thực hiện quyền làm chủ, thể hiện ý chí và trách nhiệm đối với sự phát triển của đất nước.

infographic ha noi dieu chinh phan luong giao thong phuc vu dai hoi dang xiv

[Infographic] Hà Nội điều chỉnh phân luồng giao thông phục vụ Đại hội Đảng XIV

21-01-2026 07:27 Infographic 125

Công an thành phố Hà Nội vừa thông báo cấm triệt để toàn bộ xe ô tô có trọng tải từ 10 tấn trở lên và hạn chế đối với các phương tiện khác hoạt động trên các tuyến đường: Đại lộ Thăng Long cả 2 chiều và đường gom (từ Phạm Hùng đến Tỉnh lộ 70) và Vành đai 3 trên cao cả 2 chiều (đoạn từ cầu Thăng Long đến nút giao với Quốc lộ 5A) từ 21h ngày 20/1 đến hết ngày 25/1/2026 nhằm phục vụ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

Videos

Xin chờ trong giây lát...

Truyền hình

Đại sứ Lào tại Việt Nam tin tưởng Đại hội XIV sẽ tạo động lực mạnh mẽ cho Việt Nam phát triển toàn diện

19/01/2026 13:55 Truyền hình 247

Đánh giá cao những thành tựu Việt Nam đạt được thời gian qua, Đại sứ Lào tại Việt Nam Khamphao Ernthavanh cho rằng Đại hội XIV là sự kiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, tạo động lực mới để Việt Nam phát triển toàn diện, bền vững và hiện thực hóa các mục tiêu phát triển dài hạn.

Cần biết

Thời tiết hôm nay (06/02): Hà Nội mưa nhỏ, sương mù

06/02/2026 Bạn đọc - Cần biết 125

Theo Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, ngày 06/02, bộ phận không khí lạnh mạnh đang ở phía Bắc và tiếp tục di chuyển xuống phía Nam. Khu vực Bắc Bộ có mưa vài nơi, nhiệt độ phổ biến 18–21 độ.

Thời tiết hôm nay (30/01): Bắc Bộ đón đợt không khí lạnh mới

30/01/2026 Bạn đọc - Cần biết 125

Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho biết, hôm nay 30/01, thời tiết cả nước ít có sự thay đổi, tuy nhiên từ đêm nay đến rạng sáng mai, đợt không khí lạnh mới sẽ tràn về và bắt đầu ảnh hưởng nước ta.

Miễn thị thực có thời hạn cho người nước ngoài thuộc diện đặc biệt cần ưu đãi

28/01/2026 Nhân quyền - Góc nhìn thời đại 125

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình vừa ký Quyết định số 161/QĐ-TTg ban hành Kế hoạch triển khai thi hành Nghị định quy định về việc miễn thị thực có thời hạn cho người nước ngoài thuộc diện đối tượng đặc biệt cần ưu đãi phục vụ phát triển kinh tế - xã hội (Kế hoạch).

Thời tiết hôm nay (28/01): Hà Nội rét về sáng sớm và đêm

28/01/2026 Bạn đọc - Cần biết 125

Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn quốc gia đưa ra thông tin dự báo thời tiết thành phố Hà Nội và các khu vực khác trên cả nước ngày và đêm 28/01.

Quy định mới về bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp từ 1/1/2026

26/01/2026 Nhân quyền - Góc nhìn thời đại 125

Từ ngày 1/1/2026, việc bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) của người lao động được quy định cụ thể, chặt chẽ và thống nhất hơn theo Nghị định số 374/2025/NĐ-CP của Chính phủ ngày 31/12/2025, quy định chi tiết một số điều của Luật Việc làm năm 2025 về bảo hiểm thất nghiệp.