Trang chủ Gia đình Việt Tập tục

12:02 | 06/02/2020 GMT+7

Vì sao lại nói 'cúng quanh năm không bằng Rằm tháng Giêng'?

Trà Nguyễn

Theo dõi thoidai.com.vn trên

Dân gian có câu "cúng quanh năm không bằng Rằm tháng Giêng", vậy tại sao lại nói như vậy và ý nghĩa của câu nói này.

vi sao lai noi cung quanh nam khong bang ram thang gieng

Rằm tháng Giêng 2020: Những điều kiêng kỵ không thể bỏ qua

Rằm tháng Giêng là Tết gì?

"Cúng quanh năm không bằng Rằm tháng Giêng"

Trong tâm thức của người Việt, Rằm tháng Giêng có ý nghĩa quan trọng vì đầy là ngày Rằm đầu tiên của năm mới. Ngày Rằm tháng Giêng vào mùa xuân, theo quan niệm dân gian, tượng trưng cho sự phát triển, sinh sôi. Vì vậy mà ngày này được coi trọng, người dân gửi gắm vào đó nhiều mong ước về một năm thuận hòa, sung túc.

Câu nói "Cúng quanh năm không bằng Rằm tháng Giêng" nhằm nhấn mạnh ý nghĩa và tầm quan trọng của ngày này. Trong sách "Cơ sở văn hóa Việt Nam”, GS Trần Ngọc Thêm viết không chỉ ngày đầu năm mà tháng đầu năm cũng đặc biệt quan trọng. Theo quan niệm của người Việt, phàm làm bất kỳ điều gì hễ đầu xuôi thì đuôi lọt. Bởi vậy trong những ngày đầu năm, đầu tháng, người dân Việt có tục cúng vái và kiêng kỵ rất được coi trọng.

Người Việt rất coi trọng ngày Rằm tháng Giêng. Vào ngày này, các gia đình chuẩn bị mâm cơm cúng chu đáo dâng tổ tiên. (Ảnh: Tô Hưng Giang)

Rằm tháng Giêng - đó là ngày trăng tròn đầu tiên còn gọi là Tết Thượng Nguyên. Đây là một Tết nằm trong hệ thống Thượng - Trung - Hạ Nguyên. Tết Thượng Nguyên là Rằm tháng Giêng, Tết Trung Nguyên là Rằm tháng Bảy và Tết Hạ Nguyên là Rằm tháng Mười. Ba ngày Tết này mang các ý nghĩa khác nhau. Tết Thượng Nguyên là Tết hướng thiên cầu phúc an lành, Tết Trung Nguyên là địa quan xá tội, Tết Hạ Nguyên là thủy quan giải ách.

Trong tâm thức của người Việt, Rằm tháng Giêng còn được coi là Tết muộn, có ý nghĩa không khác gì ngày Tết Nguyên đán. Bởi dư âm những ngày Tết Nguyên đán vẫn còn khi nhiều gia đình vẫn tiếp tục ăn Tết, gói bánh chưng, chơi mai, đào nở muộn. Ngày nay, ở nhiều vùng, địa phương, vẫn lưu giữ tục lệ này. Thậm chí có nơi còn ăn Rằm to hơn cả những ngày Tết.

Năm 2020, Rằm tháng Giêng rơi vào ngày 8/2 dương lịch. Thời gian này, các gia đình chuẩn bị mâm cúng, thành tâm dâng tổ tiên và thần linh.

Mâm cúng Rằm tháng Giêng thường có bánh trôi. (Ảnh: Tô Hưng Giang)

Còn theo GS Lương Ngọc Huỳnh, ngày Rằm tháng Giêng có ba tích. Thứ nhất, ngày Rằm tháng Giêng là ngày Vía Phật. Đây là ngày Rằm đầu tiên trong năm mới. Tất cả những may mắn nhất của năm mới đều ở ngày này.

Vì thế, đối với những người theo đạo Phật, trừ ngày mùng 1 Tết thì đây là ngày lễ đầu tiên trong năm. Họ lên chùa thắp nén nhang, cầu xin một sự may mắn.

Tích thứ hai, ngày Rằm tháng Giêng là ngày Tết Nguyên tiêu. Thời xưa có một vị vua cứ đến ngày Rằm tháng Giêng là cho mời các trạng nguyên vào hầu triều và để nói chuyện đầu năm. Sau khi các quân vào hầu triều, buổi trưa họ được vua thiết đãi yến tiệc.

Thiết đãi yến tiệc xong, buổi tối, vua và các trạng vào vườn Thượng Uyển để ngắm trăng và vịnh thơ. Các ông trạng sẽ thi nhau đọc thơ để cho vua nghe.

Từ đó, người ta coi ngày Rằm tháng Giêng là ngày Tết Nguyên tiêu, là ngày Tết của các vị vua và trạng.

Thứ 3, ngày Tết Nguyên tiêu là ngày rằm đầu tiên của tổ tiên, dòng họ trong năm mới. Do vậy, chúng ta cũng cần phải lễ tổ tiên trong gia đình.

Trong ngày này, người Việt thường đi lễ chùa và làm mâm cơm cúng dâng lên tổ tiên bày tỏ lòng biết ơn, trân trọng với người đã khuất và mong một năm mới an lành, may mắn.

5 điều kiêng kỵ trong ngày vía Thần Tài 2020 theo quan niệm dân gian

Ngày vía Thần Tài là ngày mùng 10 tháng Giêng Âm lịch, theo Dương lịch năm nay là thứ 2 ngày 3/2/2020. Dưới đây là ...

Những điều kiêng kỵ trong đêm giao thừa để năm mới Canh Tý 2020 may mắn, bình an

Để năm mới may mắn, bình an, cần lưu ý một số điều trong đêm giao thừa như kiêng kỵ mặc quần áo đen - ...

Những điều kiêng kỵ ngày Tết nên nhớ để cả năm may mắn, thuận lợi

Người Việt có câu "có thờ có thiêng, có kiêng có lành", vì thế mọi người đều ghi nhớ những điều kiêng kỵ ngày Tết ...

Trà Nguyễn

Nguồn:

Tin cùng chủ đề: Rằm tháng Giêng 2020

Đi chùa giữa dịch virus corona: Hà Nội vắng vẻ, TP.HCM vẫn nhộn nhịp

14:59 | 08/02/2020 Điểm đến 125

Bánh trôi ngũ sắc cúng Rằm tháng Giêng được đặc biệt ưa chuộng

07:30 | 08/02/2020 Tập tục 125

Tin bài liên quan

Các tin bài khác

Tín ngưỡng thờ cúng của người Việt qua lăng kính học giả Pháp

21:02 | 22/02/2025 Tập tục 125

Cuốn sách “Biểu tượng, phù hiệu và đồ thờ của người An Nam” của học giả Pháp Gustave Dumoutier khám phá đời sống tinh thần của người Việt thế kỷ XIX

[Ảnh] Lễ cúng Rằm tháng Giêng - Nét đẹp văn hoá truyền thống Việt Nam

15:09 | 11/02/2025 Tập tục 125

Mỗi dịp Rằm tháng Giêng, hay còn gọi là Tết Nguyên Tiêu, theo phong tục truyền thống, mỗi gia đình Việt đều chuẩn bị mâm cỗ cúng thành kính dâng lên tổ tiên và các đấng thần linh, thể hiện lòng biết ơn, tôn kính đối với những người đi trước và cầu mong một năm mới an lành, may mắn.

[Ảnh] Tái hiện lễ hạ nêu, khai ấn trong cung đình Huế

13:35 | 05/02/2025 Tập tục 125

Ngày 4/2, Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế tổ chức lễ hạ nêu ở sân Triệu Miếu và Thế Miếu bên trong Đại nội Huế, đánh dấu kết thúc Tết Nguyên đán năm Ất Tỵ.

"Đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi" - những ẩn ý của người xưa

07:59 | 29/01/2025 Tập tục 125

Tập tục “Đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi” vào dịp Tết Nguyên đán có từ lâu đời, chứa đựng nhiều triết lý sâu sắc về cuộc sống của cha ông ta và vẫn giữ nguyên giá trị đến tận ngày nay.

Xem thêm

Đọc nhiều

10 năm lan tỏa nghĩa tình Việt - Lào từ Trường Hữu nghị 80

25/01/2026 15:42 Hữu nghị 125

Sau 10 năm triển khai, Chương trình "Gia đình đỡ đầu cho lưu học sinh Lào" tại Trường Hữu nghị 80 đã trở thành một mô hình giàu giá trị nhân văn, góp phần chăm lo toàn diện cho lưu học sinh Lào và bồi đắp nền tảng bền vững cho quan hệ hữu nghị đặc biệt Việt Nam - Lào. Gần 1.000 lưu học sinh đã tìm thấy "mái ấm thứ hai" trong những gia đình Việt Nam nghĩa tình.

“Hành trình đỏ” - chuyến đi của ký ức, tri thức và kết nối tương lai Việt – Trung

25/01/2026 20:09 Hữu nghị 125

Ngày 23/1, tại Trung tâm Văn hóa Trung Quốc tại Hà Nội đã diễn ra buổi giao lưu chia sẻ trải nghiệm văn hóa Trung Quốc và Trại nghiên cứu học tập hành trình đỏ.

Tiến lên! Toàn thắng ắt về ta!

25/01/2026 16:14 Chính trị - Xã hội 125

Tạp chí Thời đại trân trọng giới thiệu bài viết của Tổng Bí thư Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Tô Lâm với tựa đề "Tiến lên! Toàn thắng ắt về ta!".

Gìn giữ, củng cố tình hữu nghị giữa nhân dân hai nước Việt Nam - Ấn Độ

25/01/2026 10:59 Hữu nghị 125

Chiều 24/1, Liên hiệp các tổ chức hữu nghị TP Hồ Chí Minh (HUFO) trang trọng kỷ niệm lần thứ 77 Ngày Cộng hòa Ấn Độ (26/01/1950 - 26/01/2026), thể hiện tình cảm, sự đoàn kết giữa nhân dân TP Hồ Chí Minh và nhân dân Ấn Độ.

Bờ cõi biển đảo

Miền đất - Con người Cuộc sống vùng biên Nhịp sống biển đảo Lịch sử chủ quyền Giao lưu hữu nghị

Nghị định mới hướng dẫn thi hành Luật Thủy sản: Siết quản lý tàu cá và chống khai thác IUU

2 giờ 3 phút Bờ cõi biển đảo 125

Chính phủ vừa ban hành Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thủy sản, nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, tăng cường quản lý nhà nước, bảo vệ và phát triển bền vững nguồn lợi thủy sản, đồng thời đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Quảng Trị sẽ chuyển đổi 771 tàu cá theo hướng khai thác bền vững

2 giờ 27 phút Bờ cõi biển đảo 125

Giai đoạn 2027-2030, tỉnh Quảng Trị sẽ chuyển đổi 771 tàu cá khai thác hải sản ảnh hưởng đến nguồn lợi, môi trường sang các nghề, lĩnh vực khác.

Tuyên dương lực lượng tham gia “Chiến dịch Quang Trung”

1 ngày trước Bờ cõi biển đảo 125

Chiều ngày 23/01, tại phường Bình Kiến, tỉnh Đắk Lắk, Lữ đoàn 682, Vùng 4 Hải quân tổ chức tuyên dương cán bộ, chiến sĩ có thành tích tiêu biểu trong tham gia giúp nhân dân khắc phục hậu quả mưa lũ, thực hiện “Chiến dịch Quang Trung” và đạt thành tích trong hội thi, hội thao năm 2025. Đại tá Phạm Quang Trung, Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Lữ đoàn chủ trì.

Multimedia

Podcasts Video E-magazine Infographic

dan la goc thuoc do cao nhat cua moi quyet sach

"Dân là gốc": Thước đo cao nhất của mọi quyết sách

4 ngày trước Infographic 125

Mọi đường lối, chính sách đề ra phải hướng tới nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân; bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân; tôn trọng, lắng nghe và dựa vào Nhân dân.

infographic dai hoi dang xiv 8 noi dung xuyen suot trien khai cac quyet sach chien luoc

[Infographic] Đại hội Đảng XIV: 8 nội dung xuyên suốt triển khai các quyết sách chiến lược

5 ngày trước Infographic 125

Báo cáo chính trị Đại hội XIV của Đảng xác định 12 định hướng lớn; 6 nhiệm vụ trọng tâm và 3 đột phá chiến lược. Tinh thần cốt lõi được cô đọng trong 8 nội dung quan trọng, xuyên suốt.

infographic cac moc thoi gian chinh trong lich trinh bau cu dbqh khoa xvi va dai bieu hdnd cac cap nhiem ky 2026 2031

[Infographic] Các mốc thời gian chính trong lịch trình bầu cử ĐBQH khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031

6 ngày trước Infographic 125

Chủ Nhật, ngày 15/3/2026, cử tri cả nước sẽ tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Đây không chỉ là sự kiện chính trị - pháp lý, đợt sinh hoạt dân chủ sâu rộng trong toàn xã hội, mà còn là dịp để mỗi người dân trực tiếp thực hiện quyền làm chủ, thể hiện ý chí và trách nhiệm đối với sự phát triển của đất nước.

infographic ha noi dieu chinh phan luong giao thong phuc vu dai hoi dang xiv

[Infographic] Hà Nội điều chỉnh phân luồng giao thông phục vụ Đại hội Đảng XIV

5 ngày trước Infographic 125

Công an thành phố Hà Nội vừa thông báo cấm triệt để toàn bộ xe ô tô có trọng tải từ 10 tấn trở lên và hạn chế đối với các phương tiện khác hoạt động trên các tuyến đường: Đại lộ Thăng Long cả 2 chiều và đường gom (từ Phạm Hùng đến Tỉnh lộ 70) và Vành đai 3 trên cao cả 2 chiều (đoạn từ cầu Thăng Long đến nút giao với Quốc lộ 5A) từ 21h ngày 20/1 đến hết ngày 25/1/2026 nhằm phục vụ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

infographic mot so noi dung quan trong tai dai hoi xiv cua dang

[Infographic] Một số nội dung quan trọng tại Đại hội XIV của Đảng

7 ngày trước Chính trị - Xã hội 125

Với phương châm “Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển," Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng sẽ diễn ra tại Thủ đô Hà Nội từ ngày 19-25/01, với sự tham dự của 1.586 đại biểu, đại diện cho hơn 5,6 triệu đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.

infographic nghi quyet 80 nqtw 8 nhiem vu giai phap phat trien van hoa viet nam

[Infographic] Nghị quyết 80- NQ/TW: 8 nhiệm vụ, giải pháp phát triển văn hóa Việt Nam

16-01-2026 10:07 Infographic 125

Nghị quyết số 80- NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị đã xác định 8 nhiệm vụ, giải pháp phát triển văn hóa Việt Nam.

infographic 6 danh hieu cua viet nam duoc unesco ghi danh nam 2025

[Infographic] 6 danh hiệu của Việt Nam được UNESCO ghi danh năm 2025

14-01-2026 10:39 Infographic 125

Bộ sưu tập tài liệu của nhạc sĩ Hoàng Vân (1930-2018), Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc, Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (Việt Nam) và Vườn quốc gia Hin Nam Nô (Lào), Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ là các di sản của Việt Nam được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) ghi danh năm 2025.

Videos

Xin chờ trong giây lát...

Truyền hình

Đại sứ Lào tại Việt Nam tin tưởng Đại hội XIV sẽ tạo động lực mạnh mẽ cho Việt Nam phát triển toàn diện

19/01/2026 13:55 Truyền hình 154

Đánh giá cao những thành tựu Việt Nam đạt được thời gian qua, Đại sứ Lào tại Việt Nam Khamphao Ernthavanh cho rằng Đại hội XIV là sự kiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, tạo động lực mới để Việt Nam phát triển toàn diện, bền vững và hiện thực hóa các mục tiêu phát triển dài hạn.

Cần biết

Quy định mới về bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp từ 1/1/2026

26/01/2026 Nhân quyền - Góc nhìn thời đại 125

Từ ngày 1/1/2026, việc bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) của người lao động được quy định cụ thể, chặt chẽ và thống nhất hơn theo Nghị định số 374/2025/NĐ-CP của Chính phủ ngày 31/12/2025, quy định chi tiết một số điều của Luật Việc làm năm 2025 về bảo hiểm thất nghiệp.

Thời tiết hôm nay (21/01): Bắc Bộ mưa rét đậm, nhiệt độ giảm 7-8 độ C

21/01/2026 Bạn đọc - Cần biết 125

Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho biết, ngày 21//01, do ảnh hưởng của không khí lạnh mạnh nên thời tiết Bắc Bộ chuyển rét kèm mưa rào. Nam Bộ trời nắng nhưng mù, cảm giác khá oi nóng.

Thời tiết hôm nay (20/01): Không khí lạnh về, Hà Nội mưa rét

20/01/2026 Bạn đọc - Cần biết 125

Theo Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, ngày 20/01, bộ phận không khí lạnh đã báo đang tiếp tục di chuyển xuống phía Nam. Ở Bắc Bộ có mưa vài nơi, nhiệt độ thấp nhất phổ biến 17-20 độ.

Bảo đảm thông tin liên lạc thông suốt, an toàn tuyệt đối phục vụ Đại hội XIV của Đảng

18/01/2026 Việt Nam hôm nay 125

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam là sự kiện chính trị đặc biệt quan trọng, đánh dấu một chặng đường phát triển mới của đất nước và dân tộc. Nhận thức sâu sắc ý nghĩa đó, các doanh nghiệp viễn thông - bưu chính chủ lực đã chủ động triển khai đồng bộ nhiều giải pháp kỹ thuật, công nghệ và nhân lực, bảo đảm hệ thống thông tin liên lạc thông suốt, an toàn, ổn định tuyệt đối trong suốt thời gian diễn ra Đại hội và các hoạt động liên quan.

Siết chặt an ninh, bảo vệ tuyệt đối an toàn Đại hội XIV của Đảng

18/01/2026 Việt Nam hôm nay 125

Trước thềm Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, các lực lượng Công an, Quân đội cùng chính quyền địa phương đã triển khai đồng bộ phương án bảo vệ nhiều lớp, siết chặt an ninh, bảo đảm an toàn tuyệt đối cho sự kiện chính trị đặc biệt quan trọng của đất nước.