Vì sao lại nói 'cúng quanh năm không bằng Rằm tháng Giêng'?

Theo dõi thoidai.com.vn trên Theo dõi trên Google News
Dân gian có câu "cúng quanh năm không bằng Rằm tháng Giêng", vậy tại sao lại nói như vậy và ý nghĩa của câu nói này.
aa
vi sao lai noi cung quanh nam khong bang ram thang gieng Rằm tháng Giêng 2020: Những điều kiêng kỵ không thể bỏ qua
vi sao lai noi cung quanh nam khong bang ram thang gieng Rằm tháng Giêng là Tết gì?

"Cúng quanh năm không bằng Rằm tháng Giêng"

Trong tâm thức của người Việt, Rằm tháng Giêng có ý nghĩa quan trọng vì đầy là ngày Rằm đầu tiên của năm mới. Ngày Rằm tháng Giêng vào mùa xuân, theo quan niệm dân gian, tượng trưng cho sự phát triển, sinh sôi. Vì vậy mà ngày này được coi trọng, người dân gửi gắm vào đó nhiều mong ước về một năm thuận hòa, sung túc.

Câu nói "Cúng quanh năm không bằng Rằm tháng Giêng" nhằm nhấn mạnh ý nghĩa và tầm quan trọng của ngày này. Trong sách "Cơ sở văn hóa Việt Nam”, GS Trần Ngọc Thêm viết không chỉ ngày đầu năm mà tháng đầu năm cũng đặc biệt quan trọng. Theo quan niệm của người Việt, phàm làm bất kỳ điều gì hễ đầu xuôi thì đuôi lọt. Bởi vậy trong những ngày đầu năm, đầu tháng, người dân Việt có tục cúng vái và kiêng kỵ rất được coi trọng.

vi sao lai noi cung quanh nam khong bang ram thang gieng
Người Việt rất coi trọng ngày Rằm tháng Giêng. Vào ngày này, các gia đình chuẩn bị mâm cơm cúng chu đáo dâng tổ tiên. (Ảnh: Tô Hưng Giang)

Rằm tháng Giêng - đó là ngày trăng tròn đầu tiên còn gọi là Tết Thượng Nguyên. Đây là một Tết nằm trong hệ thống Thượng - Trung - Hạ Nguyên. Tết Thượng Nguyên là Rằm tháng Giêng, Tết Trung Nguyên là Rằm tháng Bảy và Tết Hạ Nguyên là Rằm tháng Mười. Ba ngày Tết này mang các ý nghĩa khác nhau. Tết Thượng Nguyên là Tết hướng thiên cầu phúc an lành, Tết Trung Nguyên là địa quan xá tội, Tết Hạ Nguyên là thủy quan giải ách.

Trong tâm thức của người Việt, Rằm tháng Giêng còn được coi là Tết muộn, có ý nghĩa không khác gì ngày Tết Nguyên đán. Bởi dư âm những ngày Tết Nguyên đán vẫn còn khi nhiều gia đình vẫn tiếp tục ăn Tết, gói bánh chưng, chơi mai, đào nở muộn. Ngày nay, ở nhiều vùng, địa phương, vẫn lưu giữ tục lệ này. Thậm chí có nơi còn ăn Rằm to hơn cả những ngày Tết.

Năm 2020, Rằm tháng Giêng rơi vào ngày 8/2 dương lịch. Thời gian này, các gia đình chuẩn bị mâm cúng, thành tâm dâng tổ tiên và thần linh.

vi sao lai noi cung quanh nam khong bang ram thang gieng
Mâm cúng Rằm tháng Giêng thường có bánh trôi. (Ảnh: Tô Hưng Giang)

Còn theo GS Lương Ngọc Huỳnh, ngày Rằm tháng Giêng có ba tích. Thứ nhất, ngày Rằm tháng Giêng là ngày Vía Phật. Đây là ngày Rằm đầu tiên trong năm mới. Tất cả những may mắn nhất của năm mới đều ở ngày này.

Vì thế, đối với những người theo đạo Phật, trừ ngày mùng 1 Tết thì đây là ngày lễ đầu tiên trong năm. Họ lên chùa thắp nén nhang, cầu xin một sự may mắn.

Tích thứ hai, ngày Rằm tháng Giêng là ngày Tết Nguyên tiêu. Thời xưa có một vị vua cứ đến ngày Rằm tháng Giêng là cho mời các trạng nguyên vào hầu triều và để nói chuyện đầu năm. Sau khi các quân vào hầu triều, buổi trưa họ được vua thiết đãi yến tiệc.

Thiết đãi yến tiệc xong, buổi tối, vua và các trạng vào vườn Thượng Uyển để ngắm trăng và vịnh thơ. Các ông trạng sẽ thi nhau đọc thơ để cho vua nghe.

Từ đó, người ta coi ngày Rằm tháng Giêng là ngày Tết Nguyên tiêu, là ngày Tết của các vị vua và trạng.

Thứ 3, ngày Tết Nguyên tiêu là ngày rằm đầu tiên của tổ tiên, dòng họ trong năm mới. Do vậy, chúng ta cũng cần phải lễ tổ tiên trong gia đình.

Trong ngày này, người Việt thường đi lễ chùa và làm mâm cơm cúng dâng lên tổ tiên bày tỏ lòng biết ơn, trân trọng với người đã khuất và mong một năm mới an lành, may mắn.

vi sao lai noi cung quanh nam khong bang ram thang gieng 5 điều kiêng kỵ trong ngày vía Thần Tài 2020 theo quan niệm dân gian

Ngày vía Thần Tài là ngày mùng 10 tháng Giêng Âm lịch, theo Dương lịch năm nay là thứ 2 ngày 3/2/2020. Dưới đây là ...

vi sao lai noi cung quanh nam khong bang ram thang gieng Những điều kiêng kỵ trong đêm giao thừa để năm mới Canh Tý 2020 may mắn, bình an

Để năm mới may mắn, bình an, cần lưu ý một số điều trong đêm giao thừa như kiêng kỵ mặc quần áo đen - ...

vi sao lai noi cung quanh nam khong bang ram thang gieng Những điều kiêng kỵ ngày Tết nên nhớ để cả năm may mắn, thuận lợi

Người Việt có câu "có thờ có thiêng, có kiêng có lành", vì thế mọi người đều ghi nhớ những điều kiêng kỵ ngày Tết ...

Trà Nguyễn
Nguồn:

Tin bài khác

Vì sao chén nước dâng cúng luôn hiện diện trên bàn thờ gia tiên?

Vì sao chén nước dâng cúng luôn hiện diện trên bàn thờ gia tiên?

Theo dân gian, thắp hương là cách kết nối tâm linh, "mời" tổ tiên, thần linh về chứng giám lòng thành. Khói hương (hỏa) và chén nước (thủy) tạo nên sự cân bằng âm dương, hoàn thiện nghi lễ.
Mời ông bà về ăn Tết

Mời ông bà về ăn Tết

“Ra mộ mời ông bà về ăn Tết đi con”. Câu nhắc quen thuộc ấy cứ đến cuối năm lại vang lên trong nhiều gia đình Việt.
Những việc nên làm dịp Tết Thanh minh

Những việc nên làm dịp Tết Thanh minh

Tết Thanh minh là một trong những ngày lễ quan trọng không chỉ mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc mà còn là dịp để tưởng nhớ tổ tiên và kết nối các thế hệ trong gia đình.
Lễ tế Xã Tắc tại Huế: cầu cho quốc thái dân an, mùa màng bội thu và nhân dân no ấm

Lễ tế Xã Tắc tại Huế: cầu cho quốc thái dân an, mùa màng bội thu và nhân dân no ấm

Được tổ chức ngày 10/03 (nhằm ngày 11 tháng 02 Âm lịch) tại Di tích Đàn Xã Tắc – phường Thuận Hòa (Quận Phú Xuân, Thành phố Huế), Lễ tế Xã Tắc là nghi lễ cung đình triều Nguyễn, để cầu cho thiên hạ thái bình, quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu và nhân dân no ấm.
Xem thêm

Multimedia

Chương trình Tiến về phía trước: Xây dựng cộng đồng chống chịu từ nội lực địa phương

Chương trình Tiến về phía trước: Xây dựng cộng đồng chống chịu từ nội lực địa phương

Chương trình Tiến Về Phía Trước (Resilience First) được Chính phủ Ai-len tài trợ và triển khai tại 13 xã thuộc các tỉnh Tuyên Quang, Phú Thọ và Quảng Trị trong giai đoạn 2022-2028. Mục ...
[Infographic] Từ "tiếp nhận viện trợ" đến "kiến tạo hợp tác phát triển"
Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam giai đoạn 2019-2026:

[Infographic] Từ "tiếp nhận viện trợ" đến "kiến tạo hợp tác phát triển"

Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam đã chủ động, tích cực thực hiện chức năng cầu nối giữa các tổ chức phi chính phủ nước ngoài với các ban, bộ, ngành, tổ ...
[Infographic] Xây dựng tổ chức bộ máy ở Trung ương và địa phương đồng bộ, tinh, gọn, mạnh
Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam giai đoạn 2019-2026:

[Infographic] Xây dựng tổ chức bộ máy ở Trung ương và địa phương đồng bộ, tinh, gọn, mạnh

Giai đoạn 2019-2026, Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam xây dựng tổ chức bộ máy ở Trung ương và địa phương đồng bộ, tinh, gọn, mạnh.
[Infographic] Góp phần xây dựng định hướng, chiến lược, chính sách đối ngoại
Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam giai đoạn 2019-2026:

[Infographic] Góp phần xây dựng định hướng, chiến lược, chính sách đối ngoại

Trong thời gian qua, công tác nghiên cứu, tham mưu của Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam đã có bước chuyển biến rõ nét về chất, ngày càng khẳng định vai trò ...
[Infographic] Nâng cao hiệu quả hoạt động đối ngoại nhân dân song phương
Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam giai đoạn 2019-2026:

[Infographic] Nâng cao hiệu quả hoạt động đối ngoại nhân dân song phương

Ở cấp Trung ương, Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam đóng vai trò kiến tạo, xây dựng các cơ chế giao lưu song phương quy mô lớn, lồng ghép linh hoạt giữa ...
Kỳ vọng và hiến kế - Bài 2

Kỳ vọng và hiến kế - Bài 2

Bằng tâm huyết và tư duy của mình các học giả, lão thành, doanh nhân, du khách, văn nghệ sĩ, giới trẻ, Việt kiều… cho đến các nhà ngoại giao trong và ngoài nước đã ...
Mời thăm quê mới của tôi

Mời thăm quê mới của tôi

Một lời mời hát karaoke từ những người xa lạ ở Bến Tre, một lần được giúp đỡ giữa cung đường Hà Giang, những bữa cơm và cuộc gặp gỡ nơi đất khách… Từng điều ...
"Thư tình" gửi Việt Nam

"Thư tình" gửi Việt Nam

Tháng 10 năm 1992, tôi nằm dưới lớp màn chống muỗi trong một căn phòng khách sạn đơn sơ ở khu phố cổ Hà Nội, cố gắng hiểu những âm thanh vọng vào từ bên ...
“Định vị” vai trò của đối ngoại nhân dân

“Định vị” vai trò của đối ngoại nhân dân

Đảng và Nhà nước đã xác định vai trò, tầm quan trọng của đối ngoại nhân dân trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước như thế nào?
Bí thư Tỉnh uỷ Lào Cai Dương Quốc Huy: Thông tin đối ngoại là một phần quan trọng của chiến lược phát triển

Bí thư Tỉnh uỷ Lào Cai Dương Quốc Huy: Thông tin đối ngoại là một phần quan trọng của chiến lược phát triển

Việc quảng bá, giới thiệu hình ảnh một địa phương ra thế giới chưa khi nào là công việc dễ dàng cả, điều này là một sự thật hiển nhiên vì những ảnh hưởng sau ...
[Video] Càng hiểu càng tin càng sâu sắc

[Video] Càng hiểu càng tin càng sâu sắc

Đó là nhận định của Ngài Rogelio Polanco Fuentes, Đại sứ Cuba tại Việt Nam về quan hệ nhân dân Việt Nam - Cuba.
[Video] Dẫn dắt bằng tuổi trẻ và văn hóa

[Video] Dẫn dắt bằng tuổi trẻ và văn hóa

Đại sứ Lào tại Việt Nam Khamphao Ernthavanh cho rằng, thế hệ trẻ và các hoạt động giao lưu văn hóa sẽ là một trong những phương tiện hữu hiệu dẫn dắt tình hữu nghị ...
[Video] Bế mạc Những ngày Hội đồng Nhân dân thế giới tại Việt Nam 2026: Mở ra chương mới trong hợp tác

[Video] Bế mạc Những ngày Hội đồng Nhân dân thế giới tại Việt Nam 2026: Mở ra chương mới trong hợp tác

Chiều 27/8, sau ba ngày làm việc, sự kiện “Những ngày Hội đồng Nhân dân thế giới tại Việt Nam năm 2026” đã bế mạc, mở ra một chặng đường hợp tác sâu rộng hơn ...
[Video] Mở rộng hợp tác khoa học, giáo dục vì phát triển bền vững

[Video] Mở rộng hợp tác khoa học, giáo dục vì phát triển bền vững

Ngày 26/8 tại Hà Nội, trong khuôn khổ Những ngày Hội đồng nhân dân thế giới tại Việt Nam, Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam và Hội đồng nhân dân thế giới ...
[Video] Những ngày Hội đồng nhân dân thế giới tại Việt Nam: Kết nối nguồn lực, đưa ý tưởng thành hợp tác cụ thể

[Video] Những ngày Hội đồng nhân dân thế giới tại Việt Nam: Kết nối nguồn lực, đưa ý tưởng thành hợp tác cụ thể

Lần đầu tiên được tổ chức tại Việt Nam, “Những ngày Hội đồng nhân dân thế giới” hướng tới mở rộng không gian đối thoại, kết nối nguồn lực và thúc đẩy các sáng kiến ...