Trang chủ Gia đình Việt Tập tục

12:02 | 06/02/2020 GMT+7

Vì sao lại nói 'cúng quanh năm không bằng Rằm tháng Giêng'?

Trà Nguyễn

Theo dõi thoidai.com.vn trên

Dân gian có câu "cúng quanh năm không bằng Rằm tháng Giêng", vậy tại sao lại nói như vậy và ý nghĩa của câu nói này.

vi sao lai noi cung quanh nam khong bang ram thang gieng

Rằm tháng Giêng 2020: Những điều kiêng kỵ không thể bỏ qua

Rằm tháng Giêng là Tết gì?

"Cúng quanh năm không bằng Rằm tháng Giêng"

Trong tâm thức của người Việt, Rằm tháng Giêng có ý nghĩa quan trọng vì đầy là ngày Rằm đầu tiên của năm mới. Ngày Rằm tháng Giêng vào mùa xuân, theo quan niệm dân gian, tượng trưng cho sự phát triển, sinh sôi. Vì vậy mà ngày này được coi trọng, người dân gửi gắm vào đó nhiều mong ước về một năm thuận hòa, sung túc.

Câu nói "Cúng quanh năm không bằng Rằm tháng Giêng" nhằm nhấn mạnh ý nghĩa và tầm quan trọng của ngày này. Trong sách "Cơ sở văn hóa Việt Nam”, GS Trần Ngọc Thêm viết không chỉ ngày đầu năm mà tháng đầu năm cũng đặc biệt quan trọng. Theo quan niệm của người Việt, phàm làm bất kỳ điều gì hễ đầu xuôi thì đuôi lọt. Bởi vậy trong những ngày đầu năm, đầu tháng, người dân Việt có tục cúng vái và kiêng kỵ rất được coi trọng.

Người Việt rất coi trọng ngày Rằm tháng Giêng. Vào ngày này, các gia đình chuẩn bị mâm cơm cúng chu đáo dâng tổ tiên. (Ảnh: Tô Hưng Giang)

Rằm tháng Giêng - đó là ngày trăng tròn đầu tiên còn gọi là Tết Thượng Nguyên. Đây là một Tết nằm trong hệ thống Thượng - Trung - Hạ Nguyên. Tết Thượng Nguyên là Rằm tháng Giêng, Tết Trung Nguyên là Rằm tháng Bảy và Tết Hạ Nguyên là Rằm tháng Mười. Ba ngày Tết này mang các ý nghĩa khác nhau. Tết Thượng Nguyên là Tết hướng thiên cầu phúc an lành, Tết Trung Nguyên là địa quan xá tội, Tết Hạ Nguyên là thủy quan giải ách.

Trong tâm thức của người Việt, Rằm tháng Giêng còn được coi là Tết muộn, có ý nghĩa không khác gì ngày Tết Nguyên đán. Bởi dư âm những ngày Tết Nguyên đán vẫn còn khi nhiều gia đình vẫn tiếp tục ăn Tết, gói bánh chưng, chơi mai, đào nở muộn. Ngày nay, ở nhiều vùng, địa phương, vẫn lưu giữ tục lệ này. Thậm chí có nơi còn ăn Rằm to hơn cả những ngày Tết.

Năm 2020, Rằm tháng Giêng rơi vào ngày 8/2 dương lịch. Thời gian này, các gia đình chuẩn bị mâm cúng, thành tâm dâng tổ tiên và thần linh.

Mâm cúng Rằm tháng Giêng thường có bánh trôi. (Ảnh: Tô Hưng Giang)

Còn theo GS Lương Ngọc Huỳnh, ngày Rằm tháng Giêng có ba tích. Thứ nhất, ngày Rằm tháng Giêng là ngày Vía Phật. Đây là ngày Rằm đầu tiên trong năm mới. Tất cả những may mắn nhất của năm mới đều ở ngày này.

Vì thế, đối với những người theo đạo Phật, trừ ngày mùng 1 Tết thì đây là ngày lễ đầu tiên trong năm. Họ lên chùa thắp nén nhang, cầu xin một sự may mắn.

Tích thứ hai, ngày Rằm tháng Giêng là ngày Tết Nguyên tiêu. Thời xưa có một vị vua cứ đến ngày Rằm tháng Giêng là cho mời các trạng nguyên vào hầu triều và để nói chuyện đầu năm. Sau khi các quân vào hầu triều, buổi trưa họ được vua thiết đãi yến tiệc.

Thiết đãi yến tiệc xong, buổi tối, vua và các trạng vào vườn Thượng Uyển để ngắm trăng và vịnh thơ. Các ông trạng sẽ thi nhau đọc thơ để cho vua nghe.

Từ đó, người ta coi ngày Rằm tháng Giêng là ngày Tết Nguyên tiêu, là ngày Tết của các vị vua và trạng.

Thứ 3, ngày Tết Nguyên tiêu là ngày rằm đầu tiên của tổ tiên, dòng họ trong năm mới. Do vậy, chúng ta cũng cần phải lễ tổ tiên trong gia đình.

Trong ngày này, người Việt thường đi lễ chùa và làm mâm cơm cúng dâng lên tổ tiên bày tỏ lòng biết ơn, trân trọng với người đã khuất và mong một năm mới an lành, may mắn.

5 điều kiêng kỵ trong ngày vía Thần Tài 2020 theo quan niệm dân gian

Ngày vía Thần Tài là ngày mùng 10 tháng Giêng Âm lịch, theo Dương lịch năm nay là thứ 2 ngày 3/2/2020. Dưới đây là ...

Những điều kiêng kỵ trong đêm giao thừa để năm mới Canh Tý 2020 may mắn, bình an

Để năm mới may mắn, bình an, cần lưu ý một số điều trong đêm giao thừa như kiêng kỵ mặc quần áo đen - ...

Những điều kiêng kỵ ngày Tết nên nhớ để cả năm may mắn, thuận lợi

Người Việt có câu "có thờ có thiêng, có kiêng có lành", vì thế mọi người đều ghi nhớ những điều kiêng kỵ ngày Tết ...

Trà Nguyễn

Nguồn:

Tin cùng chủ đề: Rằm tháng Giêng 2020

Đi chùa giữa dịch virus corona: Hà Nội vắng vẻ, TP.HCM vẫn nhộn nhịp

14:59 | 08/02/2020 Điểm đến 125

Bánh trôi ngũ sắc cúng Rằm tháng Giêng được đặc biệt ưa chuộng

07:30 | 08/02/2020 Tập tục 125

Tin bài liên quan

Các tin bài khác

Tín ngưỡng thờ cúng của người Việt qua lăng kính học giả Pháp

21:02 | 22/02/2025 Tập tục 125

Cuốn sách “Biểu tượng, phù hiệu và đồ thờ của người An Nam” của học giả Pháp Gustave Dumoutier khám phá đời sống tinh thần của người Việt thế kỷ XIX

[Ảnh] Lễ cúng Rằm tháng Giêng - Nét đẹp văn hoá truyền thống Việt Nam

15:09 | 11/02/2025 Tập tục 125

Mỗi dịp Rằm tháng Giêng, hay còn gọi là Tết Nguyên Tiêu, theo phong tục truyền thống, mỗi gia đình Việt đều chuẩn bị mâm cỗ cúng thành kính dâng lên tổ tiên và các đấng thần linh, thể hiện lòng biết ơn, tôn kính đối với những người đi trước và cầu mong một năm mới an lành, may mắn.

[Ảnh] Tái hiện lễ hạ nêu, khai ấn trong cung đình Huế

13:35 | 05/02/2025 Tập tục 125

Ngày 4/2, Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế tổ chức lễ hạ nêu ở sân Triệu Miếu và Thế Miếu bên trong Đại nội Huế, đánh dấu kết thúc Tết Nguyên đán năm Ất Tỵ.

"Đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi" - những ẩn ý của người xưa

07:59 | 29/01/2025 Tập tục 125

Tập tục “Đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi” vào dịp Tết Nguyên đán có từ lâu đời, chứa đựng nhiều triết lý sâu sắc về cuộc sống của cha ông ta và vẫn giữ nguyên giá trị đến tận ngày nay.

Xem thêm

Đọc nhiều

Kết nối các thế hệ cựu du học sinh, làm sâu sắc quan hệ Việt Nam - Vương quốc Anh

16/01/2026 11:30 Hữu nghị 125

Ngày 15/01 tại Hà Nội, Hội hữu nghị Việt - Anh phối hợp với Hội đồng Anh tại Việt Nam và Mạng lưới Cựu du học sinh Việt Nam tại Anh (UKAV) tổ chức chương trình Gặp mặt Cựu du học sinh Anh cấp cao, với chủ đề “Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam - Vương quốc Anh: Cơ hội và Khát vọng”. Sự kiện quy tụ đông đảo cựu du học sinh Việt Nam từng học tập tại Vương quốc Anh từ thập niên 1970 đến những năm 2000, cùng đại diện các cơ quan, tổ chức hai nước.

Học giả Thái Lan: Thành công phát triển của Việt Nam là hình mẫu đáng học hỏi

16/01/2026 10:08 Hữu nghị 125

Theo TS. Thanyathip Sripana (chuyên gia nghiên cứu Việt Nam thuộc Đại học Chulalongkorn, cố vấn Hội hữu nghị Thái Lan -Việt Nam), quá trình phát triển của Việt Nam sau 40 năm Đổi mới đã tạo nên một mô hình phát triển kinh tế - xã hội hiệu quả, là kinh nghiệm đáng tham khảo đối với nhiều quốc gia.

Các tổ chức nhân dân và bạn bè quốc tế tin tưởng Đại hội XIV mở ra giai đoạn phát triển mới của Việt Nam

15/01/2026 21:59 Hữu nghị 125

Nhân dịp Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam, nhiều tổ chức hữu nghị, hiệp hội, nghị sĩ và bạn bè quốc tế đã gửi tới Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam và các tổ chức thành viên thư, điện và thông điệp chúc mừng. Các thông điệp thể hiện sự tin cậy chính trị, ghi nhận những thành tựu phát triển nổi bật của Việt Nam trong 40 năm Đổi mới, đồng thời khẳng định mong muốn tiếp tục đồng hành, tăng cường hợp tác với Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.

Phát huy hơn nữa vai trò của hơn 6 triệu người Việt Nam ở nước ngoài

15/01/2026 15:43 Việt kiều 125

Trả lời với Tạp chí Thời Đại, ông Phạm Khánh Nam, Tổng Biên tập Tạp chí Hương Việt tại Đức tin tưởng rằng với tinh thần đổi mới, đoàn kết và lấy người dân làm trung tâm, Đại hội XIV của Đảng sẽ tiếp tục khơi dậy sức mạnh Việt Nam trên toàn cầu, đưa đất nước vững bước trên con đường phát triển phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.

Bờ cõi biển đảo

Miền đất - Con người Cuộc sống vùng biên Nhịp sống biển đảo Lịch sử chủ quyền Giao lưu hữu nghị

Quân và dân Trường Sa vững niềm tin tiền tiêu, hướng về Đại hội XIV của Đảng

17 giờ 43 phút Bờ cõi biển đảo 125

Hướng về Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, quân và dân Đặc khu Trường Sa đang hòa chung niềm tin, khí thế và quyết tâm chính trị cao nhất, vững vàng nơi tuyến đầu, ngày đêm canh giữ chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc.

Giữa biển khơi vững tin theo Đảng

23 giờ 33 phút Bờ cõi biển đảo 125

Trong khí thế thi đua sôi nổi của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân hướng về Đại hội đại biểu Đảng toàn quốc lần thứ XIV, trên những nhà giàn DK1 giữa trùng khơi trên thềm lục địa phía Nam của Tổ quốc, cán bộ, chiến sĩ (CBCS) Vùng 2 Hải quân đang ngày đêm nêu cao ý chí quyết tâm, biến niềm tin chính trị thành hành động cụ thể, thiết thực, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc.

Thủ tướng: tiếp tục tập trung cao độ, quyết liệt thực hiện các nhiệm vụ IUU

2 ngày trước Bờ cõi biển đảo 125

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ký ban hành Công điện số 03/CĐ-TTg ngày 13/1/2026, yêu cầu tiếp tục tập trung cao độ, quyết liệt thực hiện các nhiệm vụ chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), kiên quyết khắc phục các tồn tại, không để phát sinh sơ hở, lỗ hổng trong tổ chức thực hiện và thực thi công vụ, tuyệt đối không hợp thức hóa sai phạm, không báo cáo “đã xử lý 100%” khi IUU chưa được xử lý dứt điểm.

Multimedia

Podcasts Video E-magazine Infographic

infographic nghi quyet 80 nqtw 8 nhiem vu giai phap phat trien van hoa viet nam

[Infographic] Nghị quyết 80- NQ/TW: 8 nhiệm vụ, giải pháp phát triển văn hóa Việt Nam

5 giờ 35 phút Infographic 125

Nghị quyết số 80- NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị đã xác định 8 nhiệm vụ, giải pháp phát triển văn hóa Việt Nam.

infographic 6 danh hieu cua viet nam duoc unesco ghi danh nam 2025

[Infographic] 6 danh hiệu của Việt Nam được UNESCO ghi danh năm 2025

2 ngày trước Infographic 125

Bộ sưu tập tài liệu của nhạc sĩ Hoàng Vân (1930-2018), Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc, Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (Việt Nam) và Vườn quốc gia Hin Nam Nô (Lào), Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ là các di sản của Việt Nam được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) ghi danh năm 2025.

95 nam dang cong san viet nam ngon co dan loi dan toc qua moi chang duong

95 năm Đảng Cộng sản Việt Nam: Ngọn cờ dẫn lối dân tộc qua mọi chặng đường

2 ngày trước Chính trị - Xã hội 125

Trên hành trình 95 năm xây dựng và trưởng thành, Đảng Cộng sản Việt Nam đã lãnh đạo dân tộc vượt qua mọi thử thách, làm nên những kỳ tích vĩ đại, kiến tạo cơ đồ vững chắc hôm nay.

infographic quy dinh ve bao ve du lieu ca nhan doi voi cac nen tang mang xa hoi tu 112026

[Infographic] Quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân đối với các nền tảng mạng xã hội từ 1/1/2026

02-01-2026 12:51 Nhân quyền - Góc nhìn thời đại 125

Từ 1/1/2026, quy định mới yêu cầu nền tảng mạng xã hội bảo vệ dữ liệu cá nhân, thông báo rõ ràng, không thu thập trái phép và tôn trọng quyền người dùng.

viet nam khang dinh vi the va dau an noi bat tai unesco

Việt Nam khẳng định vị thế và dấu ấn nổi bật tại UNESCO

30-12-2025 15:34 Chuyện tuần này 125

Năm 2025 ghi dấu một giai đoạn hợp tác sâu sắc và hiệu quả giữa Việt Nam và Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO), với nhiều thành tựu nổi bật trên các lĩnh vực văn hóa, di sản, giáo dục và tham gia xây dựng chính sách quốc tế, qua đó tiếp tục khẳng định vai trò chủ động, trách nhiệm và uy tín ngày càng cao của Việt Nam tại các cơ chế đa phương toàn cầu.

tin quoc te ngay 2612 thai lan pha do tuong than vishnu o bien gioi voi campuchia trung quoc cao buoc my can thiep quan he trung an

Tin quốc tế ngày 26/12: Thái Lan phá dỡ tượng Thần Vishnu ở biên giới với Campuchia, Trung Quốc cáo buộc Mỹ can thiệp quan hệ Trung - Ấn

26-12-2025 10:43 Quốc tế 125

Thái Lan phá dỡ tượng Thần Vishnu ở biên giới với Campuchia; Phu nhân Thủ tướng Campuchia dự lễ tang binh sĩ thiệt mạng trong giao tranh biên giới với Thái Lan; Trung Quốc cáo buộc Mỹ can thiệp quan hệ Trung - Ấn, đẩy căng thẳng tại eo biển Đài Loan... là tin tức quốc tế đáng chú ý ngày 26/12.

infographic dai hoi thi dua yeu nuoc toan quoc lan thu xi

[Infographic] Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ XI

26-12-2025 09:35 Chính trị - Xã hội 125

Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ XI diễn ra trong 2 ngày 26 và 27/12/2025 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia (Hà Nội).

Videos

Xin chờ trong giây lát...

Truyền hình

Tổ chức Cứu trợ Trẻ em tiếp sức trẻ em Bắc Ninh sớm quay về nhịp sống sau thiên tai

06/12/2025 13:54 Truyền hình 254

Cần biết

Thời tiết dịp Đại hội XIV: Hà Nội không mưa, ngày có nắng

16/01/2026 Bạn đọc - Cần biết 125

Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn quốc gia đưa ra thông tin dự báo thời tiết khu vực Hà Nội trong dịp diễn ra Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

Thời tiết hôm nay (14/01): Miền Bắc tăng nhiệt chuẩn bị đón đợt không khí lạnh tăng cường

14/01/2026 Bạn đọc - Cần biết 125

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, ngày 14/01, khu vực Bắc Bộ trời rét về đêm và sáng, trưa và chiều nắng ấm, nhiệt độ cao nhất 26 độ. Từ ngày 15/1, do ảnh hưởng của không khí lạnh tăng cường yếu nên miền Bắc có mưa vài nơi, sáng sớm có sương mù và sương mù nhẹ rải rác, nhiệt độ giảm khoảng 2-3 độ.