Trang chủ Gia đình Việt Tập tục

12:02 | 06/02/2020 GMT+7

Vì sao lại nói 'cúng quanh năm không bằng Rằm tháng Giêng'?

Trà Nguyễn

Theo dõi thoidai.com.vn trên

Dân gian có câu "cúng quanh năm không bằng Rằm tháng Giêng", vậy tại sao lại nói như vậy và ý nghĩa của câu nói này.

vi sao lai noi cung quanh nam khong bang ram thang gieng

Rằm tháng Giêng 2020: Những điều kiêng kỵ không thể bỏ qua

Rằm tháng Giêng là Tết gì?

"Cúng quanh năm không bằng Rằm tháng Giêng"

Trong tâm thức của người Việt, Rằm tháng Giêng có ý nghĩa quan trọng vì đầy là ngày Rằm đầu tiên của năm mới. Ngày Rằm tháng Giêng vào mùa xuân, theo quan niệm dân gian, tượng trưng cho sự phát triển, sinh sôi. Vì vậy mà ngày này được coi trọng, người dân gửi gắm vào đó nhiều mong ước về một năm thuận hòa, sung túc.

Câu nói "Cúng quanh năm không bằng Rằm tháng Giêng" nhằm nhấn mạnh ý nghĩa và tầm quan trọng của ngày này. Trong sách "Cơ sở văn hóa Việt Nam”, GS Trần Ngọc Thêm viết không chỉ ngày đầu năm mà tháng đầu năm cũng đặc biệt quan trọng. Theo quan niệm của người Việt, phàm làm bất kỳ điều gì hễ đầu xuôi thì đuôi lọt. Bởi vậy trong những ngày đầu năm, đầu tháng, người dân Việt có tục cúng vái và kiêng kỵ rất được coi trọng.

Người Việt rất coi trọng ngày Rằm tháng Giêng. Vào ngày này, các gia đình chuẩn bị mâm cơm cúng chu đáo dâng tổ tiên. (Ảnh: Tô Hưng Giang)

Rằm tháng Giêng - đó là ngày trăng tròn đầu tiên còn gọi là Tết Thượng Nguyên. Đây là một Tết nằm trong hệ thống Thượng - Trung - Hạ Nguyên. Tết Thượng Nguyên là Rằm tháng Giêng, Tết Trung Nguyên là Rằm tháng Bảy và Tết Hạ Nguyên là Rằm tháng Mười. Ba ngày Tết này mang các ý nghĩa khác nhau. Tết Thượng Nguyên là Tết hướng thiên cầu phúc an lành, Tết Trung Nguyên là địa quan xá tội, Tết Hạ Nguyên là thủy quan giải ách.

Trong tâm thức của người Việt, Rằm tháng Giêng còn được coi là Tết muộn, có ý nghĩa không khác gì ngày Tết Nguyên đán. Bởi dư âm những ngày Tết Nguyên đán vẫn còn khi nhiều gia đình vẫn tiếp tục ăn Tết, gói bánh chưng, chơi mai, đào nở muộn. Ngày nay, ở nhiều vùng, địa phương, vẫn lưu giữ tục lệ này. Thậm chí có nơi còn ăn Rằm to hơn cả những ngày Tết.

Năm 2020, Rằm tháng Giêng rơi vào ngày 8/2 dương lịch. Thời gian này, các gia đình chuẩn bị mâm cúng, thành tâm dâng tổ tiên và thần linh.

Mâm cúng Rằm tháng Giêng thường có bánh trôi. (Ảnh: Tô Hưng Giang)

Còn theo GS Lương Ngọc Huỳnh, ngày Rằm tháng Giêng có ba tích. Thứ nhất, ngày Rằm tháng Giêng là ngày Vía Phật. Đây là ngày Rằm đầu tiên trong năm mới. Tất cả những may mắn nhất của năm mới đều ở ngày này.

Vì thế, đối với những người theo đạo Phật, trừ ngày mùng 1 Tết thì đây là ngày lễ đầu tiên trong năm. Họ lên chùa thắp nén nhang, cầu xin một sự may mắn.

Tích thứ hai, ngày Rằm tháng Giêng là ngày Tết Nguyên tiêu. Thời xưa có một vị vua cứ đến ngày Rằm tháng Giêng là cho mời các trạng nguyên vào hầu triều và để nói chuyện đầu năm. Sau khi các quân vào hầu triều, buổi trưa họ được vua thiết đãi yến tiệc.

Thiết đãi yến tiệc xong, buổi tối, vua và các trạng vào vườn Thượng Uyển để ngắm trăng và vịnh thơ. Các ông trạng sẽ thi nhau đọc thơ để cho vua nghe.

Từ đó, người ta coi ngày Rằm tháng Giêng là ngày Tết Nguyên tiêu, là ngày Tết của các vị vua và trạng.

Thứ 3, ngày Tết Nguyên tiêu là ngày rằm đầu tiên của tổ tiên, dòng họ trong năm mới. Do vậy, chúng ta cũng cần phải lễ tổ tiên trong gia đình.

Trong ngày này, người Việt thường đi lễ chùa và làm mâm cơm cúng dâng lên tổ tiên bày tỏ lòng biết ơn, trân trọng với người đã khuất và mong một năm mới an lành, may mắn.

5 điều kiêng kỵ trong ngày vía Thần Tài 2020 theo quan niệm dân gian

Ngày vía Thần Tài là ngày mùng 10 tháng Giêng Âm lịch, theo Dương lịch năm nay là thứ 2 ngày 3/2/2020. Dưới đây là ...

Những điều kiêng kỵ trong đêm giao thừa để năm mới Canh Tý 2020 may mắn, bình an

Để năm mới may mắn, bình an, cần lưu ý một số điều trong đêm giao thừa như kiêng kỵ mặc quần áo đen - ...

Những điều kiêng kỵ ngày Tết nên nhớ để cả năm may mắn, thuận lợi

Người Việt có câu "có thờ có thiêng, có kiêng có lành", vì thế mọi người đều ghi nhớ những điều kiêng kỵ ngày Tết ...

Trà Nguyễn

Nguồn:

Tin cùng chủ đề: Rằm tháng Giêng 2020

Đi chùa giữa dịch virus corona: Hà Nội vắng vẻ, TP.HCM vẫn nhộn nhịp

14:59 | 08/02/2020 Điểm đến 125

Bánh trôi ngũ sắc cúng Rằm tháng Giêng được đặc biệt ưa chuộng

07:30 | 08/02/2020 Tập tục 125

Tin bài liên quan

Các tin bài khác

Mời ông bà về ăn Tết

20:15 | 16/02/2026 Tập tục 125

“Ra mộ mời ông bà về ăn Tết đi con”. Câu nhắc quen thuộc ấy cứ đến cuối năm lại vang lên trong nhiều gia đình Việt.

Những việc nên làm dịp Tết Thanh minh

10:11 | 02/04/2025 Tập tục 125

Tết Thanh minh là một trong những ngày lễ quan trọng không chỉ mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc mà còn là dịp để tưởng nhớ tổ tiên và kết nối các thế hệ trong gia đình.

Lễ tế Xã Tắc tại Huế: cầu cho quốc thái dân an, mùa màng bội thu và nhân dân no ấm

10:35 | 11/03/2025 Tập tục 125

Được tổ chức ngày 10/03 (nhằm ngày 11 tháng 02 Âm lịch) tại Di tích Đàn Xã Tắc – phường Thuận Hòa (Quận Phú Xuân, Thành phố Huế), Lễ tế Xã Tắc là nghi lễ cung đình triều Nguyễn, để cầu cho thiên hạ thái bình, quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu và nhân dân no ấm.

Tín ngưỡng thờ cúng của người Việt qua lăng kính học giả Pháp

21:02 | 22/02/2025 Tập tục 125

Cuốn sách “Biểu tượng, phù hiệu và đồ thờ của người An Nam” của học giả Pháp Gustave Dumoutier khám phá đời sống tinh thần của người Việt thế kỷ XIX

Xem thêm

Đọc nhiều

Tin quốc tế ngày 31/3: Iran xem xét khả năng rút khỏi Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân, Châu Âu kêu gọi Israel từ bỏ kế hoạch khôi phục án tử hình

31/03/2026 14:34 Quốc tế 125

Quốc hội Iran xem xét khả năng rút khỏi Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân; Châu Âu kêu gọi Israel từ bỏ kế hoạch khôi phục án tử hình; Nhật Bản cân nhắc đối thoại với Iran để bảo đảm an ninh năng lượng... là tin tức quốc tế đáng chú ý ngày 31/3.

Khởi động dự án hơn 11,3 tỷ đồng hỗ trợ trẻ em khó khăn tại Cần Thơ

01/04/2026 12:56 Nhân quyền - Góc nhìn thời đại 125

Ngày 31/3, Liên hiệp các tổ chức hữu nghị TP Cần Thơ phối hợp với Tổ chức Taiwan Fund for Children and Families (TFCF) cùng các sở, ban, ngành và địa phương tổ chức Lễ khởi động dự án “Vì sự phát triển toàn diện của trẻ em có hoàn cảnh khó khăn trong các cơ sở giáo dục”.

Tọa đàm "Xu hướng phát triển của đối ngoại nhân dân trên thế giới và tác động tới Việt Nam"

31/03/2026 14:49 Hữu nghị 125

Ngày 31/3 tại Hà Nội, Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam chủ trì Tọa đàm "Xu hướng phát triển của đối ngoại nhân dân trên thế giới và tác động tới Việt Nam". Sự kiện nằm trong khuôn khổ đề tài nghiên cứu cấp quốc gia "Nghiên cứu hoạt động đối ngoại nhân dân trên thế giới trong bối cảnh mới và đề xuất giải pháp cho Việt Nam".

Học giả Nga - Việt trao đổi về triển vọng phát triển của Việt Nam trong thế kỷ 21

31/03/2026 14:47 Việt Nam hôm nay 125

Ngày 30/3, trong khuôn khổ Hội thảo quốc tế “Bài đọc VI của V.G. Rastyannikov: Tiềm năng của BRICS và các nước đối tác trong một thế giới đang chuyển mình” diễn ra từ ngày 23-30/3 tại Viện Phương Đông (thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga), hội thảo chuyên đề “Sự phát triển kinh tế - xã hội và khoa học - công nghệ của Việt Nam trong thế kỷ 21” đã được tổ chức, thu hút đông đảo học giả Nga và Việt Nam tham dự trực tiếp và trực tuyến.

Bờ cõi biển đảo

Miền đất - Con người Cuộc sống vùng biên Nhịp sống biển đảo Lịch sử chủ quyền Giao lưu hữu nghị

Giao lưu Hữu nghị Quốc phòng Biên giới Việt Nam-Trung Quốc trở thành mô hình tiêu biểu của hợp tác quốc phòng về biên giới

1 ngày trước Bờ cõi biển đảo 125

Sáng 31/3, tại Hà Nội, Bộ Quốc phòng tổ chức Hội nghị tổng kết Giao lưu Hữu nghị Quốc phòng Biên giới Việt Nam-Trung Quốc lần thứ 10, diễn ra từ ngày 18-19/3 tại tỉnh Quảng Ninh (Việt Nam) và Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc) do Bộ trưởng Quốc phòng hai nước đồng chủ trì.

Phát động Cuộc thi và Triển lãm ảnh nghệ thuật cấp quốc gia "Tự hào một dải biên cương" lần thứ IV

1 ngày trước Bờ cõi biển đảo 125

Cuộc thi và Triển lãm ảnh nghệ thuật cấp quốc gia "Tự hào một dải biên cương" lần thứ IV tiếp tục đổi mới nội dung, hình thức, đa dạng hóa các phương thức tuyên truyền, thông tin đối ngoại về chủ quyền biên giới lãnh thổ; giới thiệu, quảng bá vẻ đẹp, tiềm năng phát triển kinh tế - xã hội, văn hóa, du lịch của các tuyến biên giới quốc gia trên đất liền tới đông đảo công chúng trong và ngoài nước, góp phần lan tỏa hình ảnh đẹp về đất nước, con người Việt Nam.

Nhà giàn DK1/11 hỗ trợ cấp cứu ngư dân bị nạn

3 ngày trước Bờ cõi biển đảo 125

Ngày 30/3, Chỉ huy Nhà giàn DK1/11, Tiểu đoàn DK1, Vùng 2 Hải quân, cho biết đơn vị vừa hỗ trợ y tế ban đầu, đồng thời hướng dẫn chủ tàu cá tỉnh Gia Lai đưa bệnh nhân bị tai biến lên đảo Trường Sa, tỉnh Khánh Hòa, tiếp tục điều trị.

Multimedia

Podcasts Video E-magazine Infographic

infographic cac moc thoi gian sau cuoc bau cu dai bieu quoc hoi khoa xvi va dai bieu hdnd cac cap

[Infographic] Các mốc thời gian sau cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp

19-03-2026 15:22 Infographic 125

Dưới đây là một số mốc thời gian qua trọng sau khi diễn ra cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng Nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031.

infographic bau cu quoc hoi va hdnd cach tra cuu thong tin ve nguoi ung cu tren vneid

[Infographic] Bầu cử Quốc hội và HĐND: Cách tra cứu thông tin về người ứng cử trên VNeID

09-03-2026 14:27 Infographic 125

Bộ Công an đã tích hợp tiện ích “Khu vực bỏ phiếu của cử tri” và “Danh sách người ứng cử” trên ứng dụng VNeID, giúp cử tri dễ dàng tra cứu thông tin khu vực bỏ phiếu...

infographic thu tuong chi dao 9 nhiem vu trong tam ung pho bien dong toan cau

[Infographic] Thủ tướng chỉ đạo 9 nhiệm vụ trọng tâm ứng phó biến động toàn cầu

09-03-2026 09:05 Infographic 125

Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu triển khai 9 nhiệm vụ trọng tâm để ứng phó biến động toàn cầu, giữ vững ổn định kinh tế và thúc đẩy tăng trưởng.

infographic den nam 2030 phan dau thu nhap binh quan nguoi dan nong thon tang gap 25 3 lan so voi nam 2020

[Infographic] Đến năm 2030, phấn đấu thu nhập bình quân người dân nông thôn tăng gấp 2,5-3 lần so với năm 2020

19-02-2026 12:32 Infographic 125

Quyết định số 417/QĐ-BNNMT ngày 31/1/2026 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035, giai đoạn I: Từ năm 2026 đến năm 2030.

infographic 4 moc thoi gian cua 4 ky nguyen quan trong trong 100 nam dang lanh dao

[Infographic] 4 mốc thời gian của 4 kỷ nguyên quan trọng trong 100 năm Đảng lãnh đạo

09-02-2026 09:53 Infographic 125

Quá trình 100 năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam chia thành 4 mốc thời gian của 4 kỷ nguyên, tương ứng với những bước ngoặt quan trọng của cách mạng Việt Nam.

infographic 5 diem then chot co y nghia quyet dinh trong to chuc thuc hien nghi quyet dai hoi xiv cua dang

[Infographic] 5 điểm then chốt có ý nghĩa quyết định trong tổ chức thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng

08-02-2026 16:07 Infographic 125

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng là sự tổng kết sâu sắc về lý luận và thực tiễn; thể hiện ý chí, khát vọng của toàn Đảng, toàn dân quyết tâm xây dựng thành công một nước Việt Nam hoà bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội. Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã xác định những mục tiêu phát triển chiến lược của đất nước trong giai đoạn mới và đặt ra yêu cầu phải nâng cao năng lực hiện thực hóa các mục tiêu thành kết quả cụ thể, đo đếm được, người dân được thụ hưởng trực tiếp.

infographic nghi quyet so 68 nqtw tac dong sau rong toi toan bo nen kinh te