Quan hệ Hoa Kỳ - Cuba: Sẵn sàng cho một kỷ nguyên mới

Trước đó, sau gần 7 tháng thương lượng với 4 vòng đàm phán, tiến trình bình thường hóa quan hệ giữa Hoa Kỳ với Cuba đã đạt được một bước tiến mang ý nghĩa lịch sử với việc 2 nước nhất trí mở lại Đại sứ quán.

Kể từ sau tuyên bố lịch sử bình thường hóa quan hệ ngoại giao được Tổng thống Barack Obama và Chủ tịch Raul Castro đưa ra ngày 17/12/2014, 2 nước đã nhanh chóng triển khai hàng loạt bước đi nhằm đẩy nhanh quá trình này.

Ngày 16/7, Bộ Ngoại giao Cuba công bố danh sách phái đoàn của chính phủ nước này tới Thủ đô Washington dự lễ mở Đại sứ quán Cuba tại Hoa Kỳ. Theo đó, Ngoại trưởng Cuba Bruno Rodriguez sẽ dẫn đầu phái đoàn gồm 28 quan chức cấp cao.

Về phía Hoa Kỳ, Ngoại trưởng John Kerry sẽ tiếp đón phái đoàn Cuba tại trụ sở Bộ Ngoại giao. Dự kiến sẽ có khoảng 500 khách mời tham dự sự kiện trên. Trước đó một ngày, phái đoàn ngoại giao Cuba tại Washington cũng đã chính thức thay biển đồng mang tên "Phòng đại diện quyền lợi" bằng biển "Đại sứ quán Cuba".

Tòa nhà sắp trở thành Đại sứ quán Cuba tại Hoa Kỳ. (Ảnh: Reuters)

Trong phát biểu chỉ vài ngày trước khi 2 nước chính thức bình thường hóa quan hệ song phương, Chủ tịch Cuba Raul Castro cho biết, quốc đảo này đã sẵn sàng để vượt qua quá khứ bất đồng và tiến tới cùng tồn tại một cách hòa bình với Hoa Kỳ.

Chủ tịch Raul Castro nói: “Một kỷ nguyên mới sắp bắt đầu. Con đường hướng tới bình thường hóa quan hệ sẽ dài và phức tạp, đòi hỏi phải có thiện chí để tìm ra giải pháp cho những khác biệt tồn đọng hơn 5 thập kỷ qua, vốn làm tổn thương mối quan hệ giữa hai quốc gia và người dân hai nước chúng ta. Chúng ta sẽ tìm kiếm một mối quan hệ mới giữa hai nước, khác với những gì đã trải qua trong lịch sử 2 nước”.

Chủ tịch Raul Castro đồng thời khẳng định Hoa Kỳ cần thay đổi nhiều hơn nữa chính sách đối với Cuba. Ông kêu gọi Tổng thống Barack Obama sử dụng quyền hành pháp của người đứng đầu chính phủ để “dỡ bỏ” lệnh cấm vận kinh tế mà Washington áp đặt với La Habana từ năm 1962 tới nay.

Sau nhiều năm cấm vận kinh tế, nay Hoa Kỳ đã bắt tay với Cuba. (Ảnh minh họa: Telegraph)

Nhà lãnh đạo Cuba đề nghị Washington phải bồi thường cho La Habana những thiệt hại do lệnh cấm vận kinh tế gây ra, chấm dứt các chương trình phát thanh tuyên truyền do Hoa Kỳ tài trợ và “các chương trình nhằm chống phá và gây bất ổn” tại Cuba.

Hôm 16/7, ông Machin, Phó Giám đốc phụ trách các vấn đề liên quan đến Hoa Kỳ tại Bộ Ngoại giao Cuba cho biết, hàng năm vẫn có hàng triệu USD được đổ vào các chương trình gọi là chương trình dân chủ Cuba. Cuba xem đó là những nỗ lực nhằm làm suy yếu chính phủ và hệ thống xã hội chủ nghĩa của nước này. Ngay trong năm 2016, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ dự tính phân bổ 20 triệu USD trong ngân sách ngoại giao để phục vụ cho những chương trình như vậy.

Người dân chào mừng sự kiện 2 nước Hoa Kỳ - Cuba quyết định bình thường hóa quan hệ. (Ảnh minh họa: AFP)

Theo giới phân tích, việc Cuba và Hoa Kỳ có thể tiến tới bình thường hóa các mối quan hệ song phương sẽ giúp củng cố và thúc đẩy quá trình cải cách tại quốc đảo Caribe này.

Bà Julia Sweig, nhà nghiên cứu cấp cao tại trường đại học Texas cho biết: “Việc Cuba có thể coi Hoa Kỳ như một nhân tố chính trị trong nước, loại bỏ những nhận thức lâu nay về việc coi Hoa Kỳ như một mối đe dọa an ninh quốc gia đối với Cuba, sẽ giúp củng cố quá trình cải cách năng động dưới thời chủ tịch Raul Castro”.

Sau khi mở lại đại sứ quán, 2 bên cam kết sẽ bắt đầu một quá trình dài hạn và phức tạp nhằm bình thường hóa quan hệ tổng thể hiện đang bị cản trở bởi các vấn đề như các lệnh cấm vận kinh tế của Mỹ với Cuba và việc Mỹ kiểm soát căn cứ hải quân Vịnh Guantanamo ở miền Đông Cuba.

Giới phân tích cho rằng, việc Mỹ và Cuba tiến tới bình thường hóa quan hệ không chỉ đơn thuần là một cột mốc mang tính lịch sử giữa Hoa Kỳ - Cuba và mang lại lợi ích cho 2 nước này, mà quan trọng hơn, đây còn là một bước tiến giúp cải thiện quan hệ giữa Hoa Kỳ với tất cả các quốc gia Mỹ Latinh nói chung trong tương lai.

Trọng Sang