Những câu hỏi sau cuộc đảo chính quân sự bất thành ở Thổ Nhĩ Kỳ

Giáo sĩ Fethullah Gulen tại nhà riêng ở Mỹ

Ngay khi vừa đặt chân tới thành phố Istanbul sau khi Cơ quan tình báo quốc gia Thổ Nhĩ Kỳ (MIT) thông báo đã "đẩy lùi" phe đảo chính, Tổng thống Recep Tayyip Erdogan lập tức buộc tội ông Gulen. Theo ông Erdogan, "một nhóm thiểu số" trong quân đội đã nhận lệnh từ giáo sĩ này, tiến hành âm mưu lật đổ chính quyền.

Giáo sĩ Fethullah Gulen được coi là người đàn ông quyền lực nhất nhì ở Thổ Nhĩ Kỳ. Ông đứng đầu phong trào Hồi giáo Hizmet với hàng triệu tín đồ, có kinh phí hoạt động ước tính lên tới hàng tỷ USD tại 150 quốc gia.

Quan hệ vốn rất tốt đẹp giữa ông Gulen với ông Erdogan chấm dứt năm 2013, sau khi ông Gulen cáo buộc ông Erdogan chuyên quyền. Ngược lại, Tổng thống Erdogan sau đó đã sa thải hàng nghìn quan chức cảnh sát, công tố viên và thẩm bị do nghi ngờ có liên quan tới ông Gulen.

Chính vì thế, giáo sĩ Gulen là cái tên đầu tiên bị nghi ngờ đứng sau cuộc đảo chính bất ngờ ở Thổ Nhĩ Kỳ hôm 15/7, với sự tham gia của nhiều tướng lĩnh quân đội. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều nghi vấn về cuộc chính biến này:

Thứ nhất, sử dụng bạo lực để tiến hành đảo chính vốn không phải là phong cách làm việc điển hình của phong trào Hồi giáo do ông Gulen đứng đầu.

Thay vào đó, giống như các cuộc đảo chính từng xảy ra trước đó ở Thổ Nhĩ Kỳ, họ sẽ dùng biện pháp khác như ngụy tạo bằng chứng, chiến dịch bội nhọ...

Thứ hai, tuyên bố của chính quyền, được thông báo trên truyền hình quốc gia về việc đảo chính đã thất bại, mang nhiều nét tương đồng với các phát ngôn của giáo sĩ nổi tiếng Mustafa Kemal Ataturk với thanh niên Thổ Nhĩ Kỳ.

Mặt khác, theo những nguồn tin khá tin cậy, những tướng lĩnh quân đội tham gia đảo chính dường như ủng hộ cho một chính quyền của những người đi theo phong trào của ông Mustafa Kemal Ataturk.

Hồng Anh