Người Việt khả năng kiểm soát bệnh hen kém

4.000 người chết mỗi năm vì bệnh hen

PGS.TS Nguyễn Viết Nhung, Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương cho biết, một thực tế hết sức đáng lo ngại là bệnh nhân hen và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) đang ngày một gia tăng. Có rất nhiều người tử vong do hen trong khi nếu chúng ta quan tâm thì hoàn toàn có thể tránh được.

Kết quả nghiên cứu mới nhất ở Việt Nam, tỷ lệ mắc hen phế quản là 3,9% dân số, tức là cả nước có gần 4 triệu người mắc bệnh hen, trong đó mỗi năm có khoảng 3.000-4.000 người chết.

Cũng theo giáo sư Nhung, đa số người tử vong do hen vì họ thiếu hiểu biết về bệnh, không được điều trị dự phòng và khi cơn hen lên đã không được cấp cứu theo đúng phác đồ. Bên cạnh đó, chi phí trực tiếp cho điều trị người bệnh tại bệnh viện lên tới hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm, chưa kể những chi phí gián tiếp do nghỉ làm, nghỉ học, giảm năng suất lao động. Tuy nhiên, số người kiểm soát tốt bệnh hen chỉ chiếm 5% đến 10%.

Các nghiên cứu cho thấy, đa số người mắc bệnh hen có thể sống bình thường hoặc gần bình thường; các chi phí cho bệnh hen có thể giảm một nửa, có thể ngăn ngừa từ 70-80% các trường hợp tử vong do hen nếu người bệnh được phát hiện, điều trị, quản lý và dự phòng đúng hướng.

Chi phí chữa bệnh hen tốn kém (Ảnh: minh họa)

Dấu hiệu của bệnh hen

PGS TS BS Nguyễn Văn Đoàn, Giám đốc Trung tâm dị ứng và miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai; Trưởng Bộ môn dị ứng miễn dịch lâm sàng (Đại học Y Hà Nội) cho biết: Bệnh hen gặp ở mọi lứa tuổi và ở tất cả các quốc gia trên thế giới. Hen phế quản là bệnh có thể bị dị ứng trong mọi trường hợp, do các dị nguyên gây nên như: bụi nhà, phấn hoa.

Các triệu chứng của hen chỉ xảy ra trong cơn hen, ngoài cơn hen người bệnh cảm thấy bình thường. Cơn hen hay xuất hiện về đêm hoặc khi tiếp xúc với dị nguyên gây bệnh hay các yếu tố kích thích phát cơn hen. Các triệu chứng của hen diễn ra từng cơn, có thể tự phục hồi sau điều trị.

4 dấu hiệu rõ nét nhất gồm: Ho, ho khan, ho từng tiếng một; Khò khè (tức là nghe có tiếng rít); Nặng ngực (tức ngực), có cảm giác như vị vật nặng đề ép trên ngực; Khó thở tái đi tái lại nhiều lần.

Xử lý cơn hen bùng phát

BS Đoàn nhấn mạnh: Hen phế quản không thể điều trị khỏi nhưng có thể được kiểm soát nếu có điều trị đúng cách, theo dõi chặt chẽ và dùng thuốc dự phòng đều đặn. Đặc biệt, người bệnh phải biết điều trị đúng thuốc.

Theo BS Đoàn, trong điều trị hen có 2 loại thuốc rất đang lưu ý: thuốc cắt cơn và thuốc dự phòng hen. Trong điều trị dự phòng, nếu xuất hiện những cơn khó thở thì phải dùng thuốc cắt cơn. Khi có dấu hiệu ho, khò khè, người nhà dùng thuốc ngay lập tức, xịt vào họng bệnh nhân hoặc người bệnh tự xịt vào họng của mình, cứ 20 phút xịt từ 2 đến 4 nhát. Như vậy, trong 1 giờ đầu tiên, người bệnh có thể sử dụng 3 lần, mỗi lần cách nhau 20 phút để cấp cứu khi gặp cơn khó thở. Sau đó, nếu bệnh nhân ổn định, chúng ta lại giãn thời gian xịt ra từ 3 đến 4 tiếng sau mới xịt 1 lần và xịt tiếp 2 ngày nữa hết hen, chúng ta thôi và dùng thuốc duy trì.

Sử dụng thuốc xịt khi lên cơn hen.

Về cơ bản, các thuốc sử dụng không ảnh hưởng đến người bệnh.

BS Đoàn khuyến cáo, nếu người bị bệnh hen thì không được tiếp xúc với khói thuốc lá, phải tránh xa khói thuốc. Thứ 2, những bụi nhà, bụi trong gia đình cũng là một nguy nhân gây ra hen phế quản. Mùi hương khói, hóa chất cũng là yêu tố kích thích hen khó thở.

Gia đình có người bị bệnh hen không được nuôi chó, mèo vì chính lông chó, mèo hay sản phẩm của những vật nuôi tiết ra cũng là một trong những nguyên nhân gây ra khó thở.

Các chuyên gia y tế gợi ý theo dõi điều trị hen như sau:

- Người bị hen nên ghi nhật ký triệu chứng hen hàng ngày để đánh giá mức độ kiểm soát bệnh với điều trị hiện tại.

- Tái khám định kỳ: khi hen đã được kiểm soát, người bệnh nên khám định kỳ 1-3 tháng/1 lần. Người bệnh cần liên hệ ngay với bác sĩ khi tình trạng hen như: không đáp ứng được thuốc giãn phế quản, khó thở tăng lên ngay cả khi có những vận động nhẹ; diễn biến nặng gần lên.

Để kiểm soát tốt và điều trị bệnh hen một cách tốt nhất, các chuyên gia y tế khuyên: người bệnh hen nên ăn uống đẩy đủ chất dinh dưỡng. Người bệnh hen nên hạn chế ăn những thức ăn gây dị ứng cho cơ thể. Ngoài ra, cần tập thể dục điều đặn để tăng cường sức đề kháng, nhất là tập thở.

Hà Linh

Tổng hợp