Người mang Truyện Kiều đến với độc giả Nga

Theo dõi thoidai.com.vn trên Theo dõi trên Google News
Ông là nhà giáo ưu tú, dịch giả, nhà nghiên cứu về văn hóa và giáo dục Vũ Thế Khôi. Vẻ đẹp của ngôn từ, nghệ thuật miêu tả thiên nhiên, tính cách và phong cách trữ tình – hiện thực của Nguyễn Du thể hiện qua kiệt tác Truyện Kiều đã được ông cùng nhóm dịch giả truyền tải đến độc giả Nga. Ở tuổi 85, ông vẫn nhiệt huyết với công việc nghiên cứu tiếng Nga và văn hoá Nga.
aa
Minh chứng cho quan hệ truyền thống tốt đẹp Việt Nam-Liên bang Nga
Trao tặng Huân chương Hữu nghị cho Bộ trưởng Bộ Nội vụ Liên bang Nga
Người mang Truyện Kiều đến với độc giả Nga
Nhà giáo ưu tú Vũ Thế Khôi (phải) phát biểu tại sự kiện. Ảnh: Phạm Linh

Ngày 02/11, Trung tâm Khoa học và Văn hoá (TTKH&VH) Nga tại Hà Nội đã tổ chức Lễ kỷ niệm Ngày thống nhất nước Nga (04/11) và kỷ niệm 100 năm ngày sinh nhà thơ Rasul Gamzatov. Tại sự kiện, Giám đốc TTKH&VH Nga Vladimir Murashkin đã trao tặng Kỷ niệm chương “Vì tình hữu nghị và hợp tác” cho nhà giáo ưu tú, dịch giả Vũ Thế Khôi vì những đóng góp của ông trong việc củng cố cây cầu hữu nghị văn hóa Nga - Việt.

Phát biểu tại sự kiện, nhà giáo Vũ Thế Khôi bày tỏ niềm vinh dự khi nhận Kỷ niệm chương “Vì tình hữu nghị và hợp tác” từ phía cơ quan đại diện của Nga. Ông cho rằng đây là sự ghi nhận đối với những nỗ lực bền bỉ của ông trong 62 năm giảng dạy tiếng Nga và lan tỏa thơ ca Nga tại Việt Nam.

Nhà giáo Vũ Thế Khôi kể với phóng viên tạp chí Thời Đại: “Tôi từng dịch tác phẩm của nhiều nhà thơ Nga như Pushkin, Lermontov, Gamzatov, Yesenin… sang tiếng Việt. Nhưng chưa từng dịch tác phẩm nào từ tiếng Việt sang tiếng Nga”.

Năm 2015, nhóm chuyên gia Việt-Nga đã giới thiệu bản tiếng Nga nguyên tác nổi tiếng Truyện Kiều của đại thi hào Nguyễn Du với các độc giả Việt Nam và Liên bang Nga đúng dịp kỷ niệm 250 năm ngày sinh của ông.

Nhóm chuyên gia gồm Tiến sĩ Nguyễn Huy Hoàng làm chủ biên; dịch giả Đoàn Tử Huyến; nhà giáo Vũ Thế Khôi; nhà thơ Nga Vasili Popov; nhà Việt Nam học người Nga, Phó giáo sư Ngôn ngữ học Anatoli Sokolov đã cho ra mắt bản Truyện Kiều dịch sang tiếng Nga.

Năm 2010, khi cùng hai cô giáo tiếng Nga là Emma và Sophia tham quan Văn Miếu-Quốc Tử Giám, nhà giáo Vũ Thế Khôi vô tình gặp con gái của nhà Việt Nam học nổi tiếng N.I. Niculin, người đã bảo vệ luận án Phó Tiến sĩ đề tài Sáng tác của Nguyễn Du (1765 – 1820) năm 1961. Điều đó đã thôi thúc ông dịch Truyện Kiều sang tiếng Nga.

Quá trình chuyển ngữ Truyện Kiều được thực hiện từ năm 2013 trên cơ sở tập khảo đính Truyện Kiều của Giáo sư Nguyễn Thạch Giang tái bản tại Việt Nam lần thứ 7.

Tiến trình chuyển ngữ Truyện Kiều chia ra làm bốn công đoạn: dịch nghĩa - hiệu đính bản dịch nghĩa - dịch thơ - tổng hiệu đính bản dịch thơ. Mỗi một công đoạn đều do những người có trình độ chuyên môn sâu đảm nhiệm.

Sau khi chuyển ngữ sang tiếng Nga, tác phẩm mang tên Kiều và tên thứ hai là Đoạn trường tân thanh.

Người mang Truyện Kiều đến với độc giả Nga
Cuốn Kiều song ngữ Việt-Nga

Để giúp độc giả Nga thuộc nhiều lứa tuổi bước đầu tiếp xúc với Truyện Kiều, phần Lời nói đầu của bản dịch đã viết một cách khái quát về thân thế, sự nghiệp của nhà thơ Nguyễn Du trong bối cảnh xã hội Việt Nam thế kỷ XVII - XVIII.

Phần tóm tắt Truyện Kiều cũng được viết một cách tương đối chi tiết theo tiến trình diễn biến của cốt truyện. Sau đó là sự phân tích ngắn gọn, làm nổi bật Truyện Kiều là tác phẩm mang tính hiện thực và nhân đạo cao cả, là bộ tiểu thuyết bằng thơ được coi là một bộ bách khoa toàn thư về xã hội Việt Nam trong quá khứ.

Truyện Kiều từng hai lần được dịch sang tiếng Nga nhưng đều dang dở hoặc dịch nghĩa, trích đoạn phục vụ nghiên cứu, giảng dạy. Đây là lần đầu tiên Kiều được dịch trọn vẹn 3.254 câu thơ. Bản dịch tiếng Nga gồm hơn 4.000 câu thơ. Điểm đặc biệt trong bản dịch là toàn bộ Truyện Kiều được chuyển sang thể thơ tự do tiếng Nga với đầy đủ các giải thích về điển tích, điển cố. Nhà giáo Vũ Thế Khôi đã nghiên cứu hàng chục cuốn sách tham khảo, các bản dịch Kiều và bỏ công tìm kiếm cả các bản Kiều cổ nhất hiện có ở Việt Nam (bản in năm 1871 và 1872) để có phần chú thích đầy đủ này.

Ông nói: điều quan trọng nhất khi chuyển ngữ Truyện Kiều không phải là chuyển nghĩa thông thường mà làm sao để có một bản dịch nghĩa sát với nguyên bản, một bản dịch thơ hoàn chỉnh, chuyển tải trọn vẹn nội dung Truyện Kiều và không làm mất đi vẻ đẹp nghệ thuật của tác phẩm.

Ngoài giá trị văn học, tác phẩm Truyện Kiều bằng tiếng Nga còn được coi như món quà về tình hữu nghị Việt – Nga, góp phần không nhỏ để độc giả Nga hiểu thêm về một tác phẩm văn học độc đáo trong kho tàng văn học Việt Nam.

Nhà giáo Vũ Thế Khôi sinh năm 1938 tại Hà Nội. Gia đình nhà giáo Vũ Thế Khôi có truyền thống hơn 200 năm làm nghề dạy học tại Thăng Long - Hà Nội, bắt đầu từ khoảng năm 1770 cho đến ngày nay. Trong suốt 8 đời làm nghề giáo, có những cái tên đã ghi danh sử sách, trở thành tên của những con đường như Vũ Tông Phan.

Năm 1954, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã cử 100 học sinh ưu tú trong đó có Vũ Thế Khôi sang Liên Xô học các chuyên ngành để về phục vụ và xây dựng đất nước. Sau hai năm học chuyên môn tiếng Nga, 80 người phải về nước phục vụ, làm phiên dịch cho chuyên gia Xô Viết. 20 người còn lại, trong đó có ông, được cử học tiếp 5 năm đại học để trở thành giảng viên dạy tiếng Nga.

Ở tuổi ngoài bát tuần, nhà giáo Vũ Thế Khôi vẫn miệt mài nghiên cứu tiếng Nga và văn hoá Nga. Hiện ông cùng học trò của mình là TS. Giáo dục Nguyễn Thuỵ Anh biên soạn bộ sách giáo khoa tiếng Nga cho học sinh phổ thông Việt Nam từ lớp 3 đến lớp 12.

Bồi đắp tình yêu nước Nga cho thế hệ trẻ Bồi đắp tình yêu nước Nga cho thế hệ trẻ
"Con tôi không học tiếng Nga dù bố mẹ đều từng du học ở Liên Xô. Vì vậy, tôi muốn bồi đắp tình yêu tiếng Nga và nước Nga cho những người trẻ như con tôi bằng cách xây dựng không gian văn hóa Nga". Ông Phạm Ngọc Thủy, Chủ tịch Hội hữu nghị Việt - Nga tỉnh Quảng Ninh chia sẻ với PV tạp chí Thời Đại.
Đào tạo nhân lực – yếu tố then chốt trong hợp tác y tế giữa Việt Nam và Liên bang Nga Đào tạo nhân lực – yếu tố then chốt trong hợp tác y tế giữa Việt Nam và Liên bang Nga
Đây là nhận xét của lãnh đạo các trường đại học Nga và chuyên gia y tế Việt Nam tại Diễn đàn học viên nước ngoài tốt nghiệp các trường đại học Liên Xô (trước đây) và Liên bang Nga (ngày nay). Sự kiện do Cơ quan hợp tác Liên bang Nga tổ chức tại Hà Nội, ngày 3-4/10.
Hoàng Yến
Nguồn:

Tin bài khác

Thanh niên Việt - Trung đề xuất nhiều sáng kiến hợp tác thiết thực

Thanh niên Việt - Trung đề xuất nhiều sáng kiến hợp tác thiết thực

Từ gìn giữ ký ức lịch sử đến hợp tác khoa học công nghệ, chuyển đổi số và phát triển kinh tế biên giới, thanh niên Việt Nam và Trung Quốc đã đề xuất nhiều sáng kiến trong Chương trình Đối thoại tại Vân Nam, Trung Quốc, diễn ra vào ngày 19/11/2026.
Hòa bình, tự do và công lý gắn kết nhân dân Việt Nam - Brazil

Hòa bình, tự do và công lý gắn kết nhân dân Việt Nam - Brazil

Ngày 19/11 tại Hà Nội, trong buổi làm việc với đoàn hữu nghị do Đảng Cộng sản Brazil giới thiệu, Phó Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam Đồng Huy Cương nhấn mạnh những giá trị chung về hòa bình, tự do và công lý đã gắn kết nhân dân hai nước, đồng thời bày tỏ mong muốn cụ thể hóa tình hữu nghị thông qua các hoạt động giao lưu văn hóa, giáo dục và kết nối các tổ chức xã hội.
VNVC và tập đoàn hàng đầu thế giới MSD công bố kế hoạch chuyển giao công nghệ chiến lược sản xuất vắc xin tại Việt Nam

VNVC và tập đoàn hàng đầu thế giới MSD công bố kế hoạch chuyển giao công nghệ chiến lược sản xuất vắc xin tại Việt Nam

Ngày 18/11, Công ty Vắc xin VNVC và Tập đoàn Dược phẩm MSD (Mỹ) trao văn kiện công bố kế hoạch hợp tác chuyển giao công nghệ, sản xuất và nội địa hóa sản phẩm công nghệ chiến lược vắc xin tại Việt Nam.
Hành trình đỏ tại Vân Nam (Trung Quốc): Hướng đến những kinh nghiệm có giá trị thực tiễn

Hành trình đỏ tại Vân Nam (Trung Quốc): Hướng đến những kinh nghiệm có giá trị thực tiễn

Ngày 17/11, tại Côn Minh (Vân Nam, Trung Quốc), đã diễn ra Lễ khai mạc Chương trình "Hành trình đỏ nghiên cứu, học tập” của thanh niên Việt Nam. Chương trình là dịp để cán bộ trẻ hai nước tìm hiểu lịch sử cách mạng, trao đổi kinh nghiệm phát triển và góp phần vun đắp tình hữu nghị Việt Nam - Trung Quốc.
Xem thêm

Multimedia

Việt Nam đóng góp thực chất vào tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN

Việt Nam đóng góp thực chất vào tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN

Nhận lời mời của Tổng thống nước Cộng hòa Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr., Chủ tịch ASEAN năm 2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dẫn đầu đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam ...
[Infographic] 30 năm tổ chức World Vision International tại Việt Nam đồng hành cùng cộng đồng tại Thanh Hóa

[Infographic] 30 năm tổ chức World Vision International tại Việt Nam đồng hành cùng cộng đồng tại Thanh Hóa

Giai đoạn 1996-2026, Tổ chức World Vision International (WVI) đã triển khai nhiều chương trình, dự án tại Thanh Hóa với tổng ngân sách khoảng 63,8 triệu USD, góp phần cải thiện đời sống người ...
[Infographic] Việt Nam - Đan Mạch: 55 năm hữu nghị, hợp tác và phát triển

[Infographic] Việt Nam - Đan Mạch: 55 năm hữu nghị, hợp tác và phát triển

Năm 2026 đánh dấu 55 năm quan hệ ngoại giao Việt Nam - Đan Mạch và bước phát triển mới khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện, mở ...
[Infographic] Chăm lo nạn nhân chất độc da cam/dioxin: Chính sách và những hỗ trợ thiết thực

[Infographic] Chăm lo nạn nhân chất độc da cam/dioxin: Chính sách và những hỗ trợ thiết thực

Công tác chăm sóc, hỗ trợ nạn nhân chất độc da cam/dioxin đạt nhiều kết quả thiết thực trong chăm sóc sức khỏe, cải thiện nhà ở và tạo sinh kế. Nhiệm kỳ 2026-2031, các ...
[Infographic] Chính thức ký kết FTA Việt Nam - EFTA sau 14 năm đàm phán

[Infographic] Chính thức ký kết FTA Việt Nam - EFTA sau 14 năm đàm phán

Ngày 18/10/2026, tại Hà Nội, dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cùng đại diện các nước thành viên Hiệp hội ...
Bí thư Thành uỷ Đà Nẵng Lê Ngọc Quang: Cảm nhận rõ nhất trong tôi lúc này là “trọng trách hành động”

Bí thư Thành uỷ Đà Nẵng Lê Ngọc Quang: Cảm nhận rõ nhất trong tôi lúc này là “trọng trách hành động”

Đà Nẵng vừa đón nhận sự kiện đặc biệt quan trọng với tương lai là Quy hoạch chung đến năm 2050 tầm nhìn 2075 của thành phố đã được Thủ tướng Chính phủ ký ban ...
Nguồn lực quốc tế góp sức giáo dục khí hậu, phục hồi rừng tại Thanh Hóa

Nguồn lực quốc tế góp sức giáo dục khí hậu, phục hồi rừng tại Thanh Hóa

Hơn 11.000 lượt học sinh, sinh viên được tiếp cận giáo dục khí hậu, 44.440 cây tràm được trồng trên diện tích 10 ha rừng tại Vườn Quốc gia Bến En là những kết quả ...
Khỏe thể chất, mạnh tinh thần

Khỏe thể chất, mạnh tinh thần

Giúp các em học sinh chủ động bước vào sân chơi, kết nối với bạn bè và cởi mở hơn với thầy cô, mô hình “Không gian thể thao tăng cường sức khỏe tâm thần” ...
Nếp than mang ấm no về Tà Lao

Nếp than mang ấm no về Tà Lao

Phụ nữ biết xây dựng kênh, mạng xã hội quảng bá văn hóa quê hương; phụ nữ trở thành những tiểu thương có thu nhập ổn định với hàng chục triệu đồng; phụ nữ tham ...
Tuần hoàn xanh ở Tà Rụt: Hướng đi bền vững từ giống lợn đen bản địa

Tuần hoàn xanh ở Tà Rụt: Hướng đi bền vững từ giống lợn đen bản địa

Tận dụng tối đa phụ phẩm nông nghiệp địa phương, dùng nước thải biogas để bón cây trồng, giảm thiểu khai thác củi rừng… Đó là những giá trị thiết thực từ dự án "Chăm ...
[Video] Điều gì giúp những nạn nhân da cam tự viết tiếp cuộc đời?

[Video] Điều gì giúp những nạn nhân da cam tự viết tiếp cuộc đời?

Từ khoản vốn vay sinh kế, học bổng đến cơ hội biểu diễn nghệ thuật, những hỗ trợ thiết thực đang giúp nhiều nạn nhân chất độc da cam từng bước tự lập, phát huy ...
[Video] World Vision hỗ trợ 102 hộ dân Điện Biên sớm ổn định cuộc sống sau mưa lũ

[Video] World Vision hỗ trợ 102 hộ dân Điện Biên sớm ổn định cuộc sống sau mưa lũ

World Vision International tại Việt Nam vừa phối hợp Hội Chữ thập đỏ tỉnh Điện Biên và chính quyền địa phương hỗ trợ khẩn cấp 441 triệu đồng cho 102 hộ gia đình bị ảnh ...
[Video] Càng hiểu càng tin càng sâu sắc

[Video] Càng hiểu càng tin càng sâu sắc

Đó là nhận định của Ngài Rogelio Polanco Fuentes, Đại sứ Cuba tại Việt Nam về quan hệ nhân dân Việt Nam - Cuba.
[Video] Dẫn dắt bằng tuổi trẻ và văn hóa

[Video] Dẫn dắt bằng tuổi trẻ và văn hóa

Đại sứ Lào tại Việt Nam Khamphao Ernthavanh cho rằng, thế hệ trẻ và các hoạt động giao lưu văn hóa sẽ là một trong những phương tiện hữu hiệu dẫn dắt tình hữu nghị ...
[Video] Bế mạc Những ngày Hội đồng Nhân dân thế giới tại Việt Nam 2026: Mở ra chương mới trong hợp tác

[Video] Bế mạc Những ngày Hội đồng Nhân dân thế giới tại Việt Nam 2026: Mở ra chương mới trong hợp tác

Chiều 27/8, sau ba ngày làm việc, sự kiện “Những ngày Hội đồng Nhân dân thế giới tại Việt Nam năm 2026” đã bế mạc, mở ra một chặng đường hợp tác sâu rộng hơn ...