Năm 2024 sẽ tiếp tục gia hạn hỗ trợ thuế

-Thưa ông, 2023 là một năm có thể nói chứa đựng rất nhiều biến động với ngành Thuế, nếu xếp theo thứ tự ưu tiên thì đâu là những vấn đề nổi bật nhất của ngành trong năm vừa qua?

-Nếu xếp theo thứ tự ưu tiên thì sự kiện “Ngành Thuế tiên phong trong công tác chuyển đổi số” là một trong những sự kiện nổi bật nhất của ngành trong năm 2023.

Năm 2023, ngành Thuế tiếp tục tiến trình đẩy mạnh chuyển đổi số, điện tử hóa công tác quản lý thuế. Điển hình như: Triển khai Bản đồ số hộ kinh doanh giúp chuyển đổi căn bản công tác công khai thông tin hộ kinh doanh theo quy định của Luật Quản lý thuế từ phương thức thủ công trước đây sang phương thức điện tử.

Cùng với đó, vận hành hệ thống phân tích cơ sở dữ liệu và quản lý hóa đơn điện tử dựa trên cơ sở phân tích dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI) để tăng cường quản lý thuế, quản lý hóa đơn, góp phần kiểm soát, phát hiện nhanh các trường hợp gian lận.

Tiếp tục triển khai mở rộng chương trình HĐĐT từ máy tính tiền góp phần xử lý nghiêm đối với các cơ sở kinh doanh bán hàng không xuất hóa đơn kịp thời cho người mua. Bên cạnh đó, Tổng cục Thuế đã triển khai mạnh mẽ và có hiệu quả công tác quản lý thuế đối với hoạt động TMĐT, kinh doanh trên nền tảng số.

Mới đây nhất, “Dịch vụ khai thuế GTGT đối với phương pháp khấu trừ đối với hoạt động sản xuất kinh doanh” của Tổng cục Thuế (Bộ Tài chính) được Bộ Thông tin và Truyền thông tôn vinh là 1 trong 4 dịch vụ công trực tuyến xuất sắc, ghi nhận những nỗ lực chuyển đổi số của ngành Thuế.

Năm 2023 cũng đánh dấu một bước tiến dài trong việc đưa công nghệ vào công tác quản lý, khi Tổng cục Thuế đã lựa chọn 19 ứng dụng do ngành Thuế tự nghiên cứu xây dựng phát triển. Việc đẩy mạnh ứng dụng CNTT vào công tác quản lý là bước tạo đà quan trọng để ngành Thuế cụ thể hóa mục tiêu chuyển đổi số toàn diện của Bộ Tài chính và của Chính phủ.

-Một trong những nội dung được dư luận quan tâm nhất thời gian qua là hoàn thuế GTGT. Đây là vấn đề nóng cả ở ngoài xã hội lẫn nghị trường Quốc hội, vậy bài học kinh nghiệm trong việc hoàn thuế GTGT ở đây là gì, thưa ông?

-Công tác hoàn thuế GTGT là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên của Ngành Thuế bên cạnh nhiệm vụ thu NSNN. Tuy nhiên, năm 2023 trong bối cảnh kinh tế xã hội chưa thuận lợi, các doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tiếp cận các nguồn vốn tín dụng để phục vụ sản xuất kinh doanh, thì công tác hoàn thuế GTGT kịp thời là yêu cầu, quyền lợi cấp thiết của các doanh nghiệp, bên cạnh các chính sách giảm thuế, gia giạn, giãn, hoãn thuế, phí, lệ phí. Với sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Quốc hội, Chính phủ, Bộ Tài chính thời gian qua, Tổng cục Thuế đã kịp thời triển khai nhiều giải pháp trọng tâm để đẩy mạnh công tác giải quyết hoàn thuế.

Tổng cục trưởng Mai Xuân Thành khằng định năm 2024 ngành thuế sẽ tiếp tục đẩy mạnh việc chuyển đổi số

Kết quả hoàn thuế GTGT đến nay đã có nhiều chuyển biến tích cực, bình quân từ tháng 6 đến tháng 11, cơ quan thuế giải quyết hoàn 1.613 quyết định hoàn thuế/tháng tương ứng số tiền thuế GTGT hoàn là 13.493 tỷ đồng/tháng, tăng 12% về số quyết định và 42% về số tiền so với bình quân 5 tháng đầu năm. Lũy kế 11 tháng đầu năm 2023, ngành Thuế đã ban hành 16.851 quyết định hoàn thuế GTGT tương ứng số thuế đã hoàn 128.488 tỷ đồng, bằng 93,9% cùng kỳ năm 2022. Tính đến hết ngày 06/12/2023, ngành Thuế đã ban hành 17.087 quyết định hoàn thuế GTGT tương ứng số thuế đã hoàn 130.997 tỷ đồng, bằng 95% cùng kỳ năm 2022.

Trong năm 2023, với sự tham gia của cả hệ thống chính trị, với sự giám sát sâu sát của Ủy ban Tài chính, Ngân sách của Quốc hội và sự chỉ đạo quyết liệt quả Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính, cùng sự thực hiện kịp thời của cả hệ thống ngành Thuế trong công tác hoàn thuế GTGT, Tổng cục Thuế đã đúc rút được nhiều bài học kinh nghiệm trong quản lý hoàn thuế GTGT:

Thứ nhất, sẽ tiếp tục nghiên cứu, đề xuất trình cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện các quy định pháp luật về thuế GTGT, quản lý thuế, hóa đơn điện tử cùng các pháp luật có liên quan để hạn chế, ngăn chặn được tình trạng thành lập doanh nghiệp “ma” để phát hành, sử dụng không hợp pháp hóa đơn điện tử nhằm gian lận hoàn thuế, trục lợi ngân sách nhà nước; đồng thời các cơ chế, chính sách quản lý thuế cần quy định rõ ràng hơn trong việc phân định trách nhiệm của cơ quan thuế, cán bộ thuế với NNT trong công tác giải quyết hồ sơ hoàn thuế GTGT khi các cơ quan chức năng phát hiện các hành vi gian lận trong hoàn thuế GTGT.

Thứ hai, ứng dụng tối đa công nghệ thông tin trong giải quyết hoàn thuế, từng bước tự động hóa tối đa, số hóa trong tiếp nhận, giải quyết, chi hoàn thuế GTGT để đảm bảo công tác giải quyết hoàn thuế được minh bạch, công khai, kịp thời, đúng quy định pháp luật và phòng chống, ngăn chặn tối đa gian lận, kiểm soát chặt chẽ chi hoàn thuế GTGT.

Thứ ba, cần thanh tra chủ động, rà soát chuỗi các các doanh nghiệp có mua bán hàng hóa với doanh nghiệp hoàn thuế trước khi nhận được hồ sơ đề nghị hoàn thuế, từ đó sớm xác định rủi ro, phân loại chính xác các trường hợp hoàn thuế trước kiểm tra sau, kiểm tra trước hoàn thuế sau, qua đó đẩy nhanh thời gian hoàn thuế và tập trung nguồn lực kiểm soát chặt chẽ các doanh nghiệp có dấu hiệu gian lận; và coi đây là một chủ trương quan trọng trong công tác quản lý hoàn thuế GTGT năm tới.

Thứ tư, sẽ thường xuyên phối hợp chặt chẽ với cộng đồng Hiệp hội, doanh nghiệp, NNT để kịp thời nắm bắt các vướng mắc, tồn tại trong công tác quản lý hoàn thuế GTGT, từ đó kịp thời có các điều chỉnh phù hợp trong các chỉ đạo điều hành, đảm bảo phù hợp với tình hình thực tiễn quản lý từng thời kỳ.

-Trong bối cảnh nền kinh tế gặp nhiều khó khăn, thách thức GDP chưa đạt được mục tiêu tăng trưởng của cả năm, xin ông cho biết trong năm qua ngành Thuế đã phải nỗ lực triển khai những giải pháp gì để hoàn thành “mục tiêu kép”, vừa thực hiện giảm thuế quy mô lớn cho NNT, vừa đảm bảo hoàn thành nhiệm vụ thu mà Chính phủ đã giao.

-Dự toán thu NSNN năm 2023 Quốc hội, Chính phủ, Bộ Tài chính giao cho ngành Thuế là 1,373 triệu tỷ đồng. Trong đó, thu thuế, phí nội địa là 1,069 triệu tỷ đồng. Năm 2023, ngành thuế triển khai nhiệm vụ thu ngân sách nhà nước trong bối cảnh nền kinh tế đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức do chịu ảnh hưởng bất lợi của những khó khăn từ kinh tế thế giới khi lạm phát ở mức cao, cầu tiêu dùng suy giảm mạnh, nhiều nền kinh tế lớn trên thế giới suy yếu và có dấu hiệu suy thoái. Trong nước, kinh tế giảm tốc với dự báo GDP cả năm đạt trên 5% chưa đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế đã đề ra là 6,5%, cầu tiêu dùng sụt giảm, trong 11 tháng đầu năm, chỉ số sản xuất công nghiệp chỉ tăng 1% so với cùng kỳ, kim ngạch xuất khẩu giảm 5,9%, nhập khẩu giảm 10,7%... Những yếu tố này đã tác động làm giảm thu NSNN đối với nhiều lĩnh vực, ngành nghề, địa bàn trọng điểm có đóng góp lớn cho ngân sách (về tổng thu năm 2023 có 49/63 địa phương thu thấp hơn so với cùng kỳ, thu thuế phí có 45/63 địa phương thu thấp hơn cùng kỳ).

Nhiều nguồn thu là động lực tăng trưởng thu năm trước, thì sang đến năm 2023 suy giảm mạnh như: ô tô (giảm 31,1%), sản xuất bia (giảm 11,6%), chứng khoán (giảm 16%), thị trường bất động sản trầm lắng kéo dài từ cuối năm 2022 đến nay và chưa có dấu hiệu phục hồi tác động làm các khoản thu từ đất đai giảm mạnh (tiền sử dụng đất giảm 33%, tiền thuê đất giảm 21%),...

Dự báo sớm được những khó khăn, thách thách thức trong việc thực hiện nhiệm vụ thu NSNN năm 2023 nên ngay từ quý III/2022, Tổng cục Thuế đã tham mưu cho Bộ Tài chính trình Chính phủ, Quốc hội sớm ban hành các giải pháp tài khoá đồng bộ với quy mô lớn cho năm 2023 (miễn, giảm, gia hạn cho NNT với 8 loại thuế, phí gồm: thuế BVMT, thuế GTGT, thuế TNDN, thuế TTĐB, thuế TNCN, tiền thuê đất, lệ phí trước bạ, phí - lệ phí với quy mô lên đến khoảng 190 - 200 nghìn tỷ đồng).

Việc vừa phải triển khai thực hiện tốt các gói chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế, phí, tiền thuê đất với quy mô lớn, kịp thời đưa chính sách vào cuộc sống, tiếp sức cho DN khơi thông nội lực, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế song song với đó, vừa phải thực hiện tốt công tác quản lý thu, chống thất thu, phấn đấu hoàn thành vượt mức nhiệm vụ thu NSNN mà Chính phủ, Quốc hội đã giao đã đặt Ngành thuế đứng trước “khó khăn kép”.

Để hoàn thành mức dự toán mà Chính phủ, Quốc hội đã giao, trong suốt năm 2023, cơ quan thuế các cấp đã nỗ lực trong triển khai nhiều giải pháp thực hiện nhiệm vụ thu như:

Ngay khi các chính sách được ban hành, cơ quan thuế các cấp chủ động, kịp thời phối hợp với các cơ quan thông tấn báo chí, đài phát thanh, đài truyền hình,... để tổ chức tuyên truyền, phổ biến các nội dung của các chính sách này thường xuyên, liên tục theo nhiều hình thức, đảm bảo NNT tiếp cận và hiểu rõ phạm vi, đối tượng, thời hạn, trình tự, thủ tục để NNT thực hiện đúng và kịp thời chính sách hỗ trợ của Nhà nước, tháo gỡ khó khăn về tài chính cho NNT có thêm nguồn lực cho SXKD, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo nguồn tăng thu cho NSNN (trong năm 2023, cơ quan thuế các cấp đã thực hiện gia hạn, miễn giảm tiền thuế, tiền thuê đất cho NNT khoảng 190 - 200 nghìn tỷ đồng, trong đó gia hạn khoảng 115 nghìn tỷ, miễn giảm khoảng 78,4 nghìn tỷ).

Ngay từ đầu năm và trong suốt cả năm 2023, Tổng cục Thuế thường xuyên, liên tục chỉ đạo cơ quan thuế các cấp triển khai quyết liệt các giải pháp quản lý thu, khai thác tăng thu NSNN. Tại thời điểm tháng 4, trước diễn biến tình hình kinh tế giảm tốc, thu NSNN tại nhiều địa phương có nguy cơ không hoàn thành nhiệm vụ được giao Tổng cục Thuế đã tổ chức hội nghị trực tuyến toàn ngành thuế để chỉ đạo triển khai thực hiện các giải pháp tăng cường quản lý thu, phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ thu NSNN năm 2023. Tăng cường quản lý hộ, cá nhân kinh doanh; đẩy mạnh triển khai hoá đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền để quản lý doanh thu bán lẻ đối với các lĩnh vực như trung tâm thương mại, nhà hàng, khách sạn, dịch vụ vui chơi, giải trí…; quản lý dữ liệu của các sàn thương mại điện tử, đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật thuế;

Tập trung triển khai kế hoạch thanh tra, kiểm tra trên cơ sở phân tích, đánh giá mức độ rủi ro, đổi mới phương thức, nâng cao chất lượng, tập trung thanh tra, kiểm tra, chống thất thu đối với những lĩnh vực ngành nghề có rủi ro cao như DN được miễn giảm thuế, DN có hoạt động giao dịch liên kết, có dấu hiệu chuyển giá, thương mại điện tử, kinh doanh qua mạng, kinh doanh trên nền tảng số, chuyển nhượng vốn, dự án…; Thực hiện đôn đốc quyết liệt, kiên quyết áp dụng đầy đủ các biện pháp quản lý nợ và cưỡng chế nợ thuế theo đúng quy trình quản lý và quy định của Luật NSNN. Tăng cường rà soát, kiểm tra hoá đơn điện tử để ngăn chặn việc gian lận trong sử dụng hoá đơn, ứng dụng Hệ thống phân tích cơ sở dữ liệu và quản lý hoá đơn điện tử trong quản lý nhằm kịp thời phát hiện các dấu hiệu rủi ro, giúp ngăn ngừa, xử lý vi phạm về thuế và hoá đơn, tăng cường hiệu lực quản lý thuế và chống thất thu cho NSNN. Bám sát giá thị trưởng để chống thất thu đối với hoạt động chuyển nhượng bất động sản…

Trong quý 4 đã thành lập Ban chỉ đạo đôn đốc thu, chống thất thu, thu hồi nợ thuế. Tổ chức giao nhiệm vụ thu NSNN quý IV năm 2023 chi tiết theo từng tháng cuối năm đối với từng Cục Thuế, thông báo yêu cầu các cục Thuế rà soát lại toàn bộ các nguồn thu, giao nhiệm vụ đôn đốc thu chi tiết cho từng phòng, Chi Cục, chi tiết đến từng cán bộ. Nhằm cụ thể hóa nhiệm vụ phải thu trong những tháng cuối năm, ngay trong tháng 11/2023 và đầu tháng 12/2023, Tổng cục Thuế tổ chức làm việc trực tiếp với các địa phương, rà soát toàn bộ các nguồn thu, chỉ đạo triển khai thực hiện quyết liệt các giải pháp khai thác tăng thu đảm bảo phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ thu NSNN năm 2023.

-Năm 2024 được dự báo là năm mà nền kinh tế tiếp tục đối diện với nhiều khó khăn, với mục tiêu vừa đảm bảo kế hoạch thu nhưng phải đáp ứng cả yêu cầu nuôi dưỡng nguồn thu, xin ông cho biết những định hướng lớn của ngành Thuế cho năm tới?

-Trước bối cảnh tình hình thế giới, khu vực được dự báo gặp nhiều thách thức trong quá trình phục hồi, tăng trưởng thương mại, đầu tư toàn cầu vẫn đối mặt với nhiều khó khăn, nguy cơ, chính sách tiền tệ và lạm phát tại nhiều nền kinh tế lớn còn rủi ro. Trong nước, bên cạnh thời cơ, thuận lợi từ việc tiếp tục duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, SXKD đang dần hồi phục thì diễn biến kinh tế vẫn còn tiềm ẩn nhiều khó khăn, thách thức do tác động từ tình hình kinh tế thế giới cũng như nội tại nền kinh tế Việt Nam ảnh hưởng đến việc thực hiện nhiệm vụ thu NSNN năm 2024 của cơ quan thuế. Để hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất kinh doanh trong năm 2024, Chính phủ đã trình Quốc hội tiếp tục ban hành các gói chính sách miễn giảm thuế có hiệu lực ngay từ 01/01/2024 (quyết định giảm 2% thuế suất thuế GTGT từ ngày 1/1/2024 đến hết ngày 30/6/2024 giảm thu khoảng 25 ngàn tỷ đồng; giảm 50% mức thuế BVMT từ 01/01/2024 đến hết ngày 31/12/2024 sẽ làm giảm thu khoảng 38 ngàn tỷ đồng,...). Để thực hiện mục tiêu kép vừa hoàn thành dự toán thu nhưng vẫn đảm bảo hỗ trợ doanh nghiệp thúc đẩy khôi phục và tăng trưởng kinh tế, Tổng cục Thuế tiếp tục chỉ đạo cơ quan Thuế các các cấp triển khai thực hiện đồng bộ các giải pháp quản lý thu, trong đó tập trung vào các nhóm giải pháp sau:

Thứ nhất, bám sát và đánh giá đúng tình hình kinh tế trong nước, thế giới năm 2024; phân tích, nhận định những tác động từ những chính sách tài khóa tiền tệ mà các nước thực hiện đến hoạt động sản xuất kinh doanh của DN trong nước để nhận diện đúng những rủi ro, kịp thời tham mưu cho Bộ Tài chính, Chính phủ có kịch bản, giải pháp chủ động trong điều hành thu NSNN. Nghiên cứu trình cấp có thẩm quyền ban hành chính sách gia hạn thuế để hỗ trợ thêm cho DN, người dân có thêm dòng vốn ngắn hạn tập trung cho sản xuất kinh doanh, góp phần tăng thu bền vững cho NSNN.

Thứ hai, tiếp tục đẩy mạnh rà soát, cắt giảm các thủ tục hành chính, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh. Đẩy mạnh hiện đại hóa, số hóa công tác quản lý thuế ở tất cả các khâu; nâng cấp ứng dụng nhằm vận hành ổn định hệ thống hoá đơn điện tử trên toàn quốc. Đẩy mạnh áp dụng phân tích dữ liệu lớn (big data) và trí tuệ nhân tạo (AI) phục vụ quản lý thuế, quản lý hóa đơn, góp phần kiểm soát, phát hiện nhanh NNT gian lận về hóa đơn. Triển khai mạnh mẽ xây dựng dữ liệu bản đồ số đối với hộ kinh doanh trên toàn quốc. Tăng cường phối hợp trao đổi thông tin, dữ liệu với các cơ quan quản lý nhà nước và đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động TMĐT, hoạt động kinh doanh trên nền tảng số, kinh doanh xuyên biên giới. Tiếp tục nâng cấp hệ thống Cổng thông tin điện tử dành cho nhà cung cấp nước ngoài.

Thứ ba, tăng cường triển khai các giải pháp về quản lý thu, chống thất thu, thu hồi nợ thuế, kiểm soát chặt chẽ hồ sơ hoàn thuế GTGT, đảm bảo hoàn thuế kịp thời đúng theo quy định của pháp luật; Khẩn trương xây dựng, ban hành, triển khai thực hiện kế hoạch thanh tra, kiểm tra, chỉ tiêu thu nợ. Tập trung thanh tra, kiểm tra thuế đối với các doanh nghiệp thuộc ngành nghề, lĩnh vực có rủi ro cao về thuế, các doanh nghiệp có giao dịch liên kết; giao dịch liên quan đến thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số, bất động sản... góp phần cải thiện môi trường đầu tư và kinh doanh, nâng cao các chỉ số năng lực cạnh tranh. Tập trung chống thất thu, chuyển giá, trốn thuế, phấn đấu khai thác tăng thu đối với hoạt động chuyển nhượng vốn, bất động sản, hoạt động khai thác tài nguyên khoảng sản, kinh doanh theo chuỗi, cho thuê nhà, thuế TNCN của cá nhân có nhiều nguồn thu nhập;... để mở rộng cơ sở thuế, chống xói mòn nguồn thu, tăng thu cho NSNN.

Thứ tư, trong thời gian tới, Tổng cục Thuế tiếp tục phối hợp với các cơ quan có liên quan thực hiện rà soát, nghiên cứu, tham mưu cho Bộ Tài chính và các cấp có thẩm quyền ban hành các giải pháp căn cơ nhằm hỗ trợ cho DN phát huy tối đa nguồn lực để đẩy mạnh đầu tư, SXKD, thúc đẩy tăng trưởng bền vững, góp phần tăng thu NSNN bền vững. Kịp thời triển khai các chính sách phù hợp, hiệu quả liên quan đến thuế tối thiểu toàn cầu. Phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương để rà soát, nghiên cứu hoàn thiện hệ thống chính sách thu theo hướng mở rộng và chống sói mòn cơ sở thuế, bao quát nguồn thu, khai thác tăng thu từ các nguồn thu còn tiềm năng, dư địa, chống chuyển giá, trốn thuế, kiên quyết loại bỏ những cơ chế, chính sách có dấu hiệu cản trở, gây khó khăn cho hoạt động SXKD của NNT. Đề xuất sửa đổi, hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật để tháo gỡ khó khăn, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, hỗ trợ tái cơ cấu nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, thương mại điện tử, các ngành, lĩnh vực mới nổi, phục hồi, phát triển mạnh công nghiệp chế biến, chế tạo, sản xuất chíp bán dẫn...; mở rộng, tập trung tăng cường ứng dụng CNTT, hiện đại hoá trong các lĩnh vực quản lý hướng tới mục tiêu chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, nâng cao tính minh bạch, chuyên nghiệp, tạo môi trường kinh doanh lành mạnh để thu hút đầu tư kinh doanh nâng cao hiệu quả, hiệu lực trong công tác quản lý thu NSNN đồng thời tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho NNT thực hiện nghĩa vụ với NSNN.

-Trân trọng cảm ơn ông!