Đại sứ Việt Nam tại Philippines: Đối ngoại nhân dân hướng tới hợp tác thực chất và lợi ích của người dân

- Theo Đại sứ, đâu là những dấu mốc nổi bật trong chặng đường phát triển quan hệ Việt Nam - Philippines suốt 50 năm qua?

- Ngày 12/7/2026 đánh dấu chặng đường 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Philippines (từ năm 1976). Trong nửa thế kỷ qua, quan hệ song phương đã trưởng thành mạnh mẽ, từ nền tảng hợp tác ban đầu phát triển thành quan hệ Đối tác Chiến lược Tăng cường toàn diện, sâu sắc và thực chất.

Một số dấu mốc quan trọng tạo nên bước chuyển trong quan hệ Việt Nam - Philippines trong 50 năm qua bao gồm việc tháng 2/1995 hai nước tổ chức Kỳ họp lần thứ nhất Ủy ban Hỗn hợp về Hợp tác Song phương. Đây là cơ chế đối thoại và phối hợp chính sách tổng thể quan trọng, vẫn được duy trì hiệu quả đến nay, đặt nền tảng thể chế cho hợp tác đa lĩnh vực.

Đại sứ Việt Nam tại Philippines Lại Thái Bình. (Ảnh: Đại sứ quán Việt Nam tại Philippines cung cấp)

Tháng 7/1995, Việt Nam gia nhập ASEAN, tạo bước ngoặt chiến lược lớn, đưa quan hệ song phương Việt Nam - Philippines mở rộng sang khuôn khổ hợp tác khu vực. Hai nước trở thành đối tác quan trọng trong ASEAN, phối hợp chặt chẽ trên các vấn đề chung như an ninh, kinh tế và ổn định khu vực.

Tháng 11/2015, tại Hội đàm song phương bên lề APEC giữa Chủ tịch nước Trương Tấn Sang và Tổng thống Benigno Aquino III, hai nước tuyên bố thiết lập Quan hệ Đối tác Chiến lược. Việt Nam trở thành quốc gia ASEAN đầu tiên thiết lập quan hệ Đối tác Chiến lược với Philippines. Dấu mốc này khẳng định mức độ tin cậy chính trị cao, mở rộng hợp tác then chốt trên các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, kinh tế, hàng hải và giải quyết tranh chấp trên Biển Đông phù hợp với luật quốc tế (UNCLOS 1982).

Ngày 01/6/2026, trong chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Philippines, hai nước nhất trí nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Tăng cường. Đây là dấu mốc lịch sử mới nhất, trùng với dịp kỷ niệm 50 năm quan hệ ngoại giao và 10 năm Đối tác Chiến lược, phản ánh quyết tâm chung của lãnh đạo cấp cao hai nước trong bối cảnh tình hình khu vực và quốc tế phức tạp.

Khuôn khổ Đối tác Chiến lược Tăng cường không chỉ là thành quả tổng kết 50 năm hợp tác mà còn là nền tảng vững chắc cho giai đoạn phát triển mới. Nó mở rộng “các con đường hợp tác rộng lớn hơn”, tăng cường phối hợp chính trị - quốc phòng, kết nối chặt chẽ hơn giữa nhân dân hai nước, đồng thời thúc đẩy hợp tác kinh tế, du lịch, giáo dục, công nghệ, an ninh hàng hải và ứng phó thách thức phi truyền thống. Việc nâng cấp này tái khẳng định cam kết chung về hòa bình, ổn định, an ninh và phát triển ở khu vực, đặc biệt phối hợp chặt chẽ trên Biển Đông trên cơ sở tôn trọng luật quốc tế; tạo động lực mới cho hợp tác kinh tế (mục tiêu tăng kim ngạch thương mại), quốc phòng - an ninh thực chất hơn (các thỏa thuận mới về quốc phòng, cảnh sát biển), và giao lưu nhân dân; đóng góp tích cực vào sự phát triển của ASEAN và khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, củng cố vai trò của hai nước như những “mỏ neo” ổn định và thịnh vượng.

Tóm lại, qua 50 năm, quan hệ Việt Nam - Philippines đã chuyển mình từ hợp tác cơ bản sang quan hệ Đối tác Chiến lược Tăng cường - minh chứng sinh động cho tinh thần “láng giềng tốt, đối tác tin cậy, bạn bè truyền thống”. Đây là cơ sở quan trọng để hai nước tiếp tục đồng hành, hỗ trợ lẫn nhau, cùng đóng góp cho hòa bình và thịnh vượng chung của khu vực và thế giới.

- Những lĩnh vực nào sẽ tạo động lực mới cho quan hệ Việt Nam - Philippines trong thời gian tới, thưa Đại sứ?

- Quan hệ Việt Nam - Philippines đang phát triển rất tích cực và năng động. Chỉ từ đầu năm 2026 đến nay, Philippines đã đón hai lãnh đạo chủ chốt của Việt Nam: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân Ngô Phương Ly thăm cấp Nhà nước tới Philippines (31/5 - 1/6/2026) và Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 tại Cebu (5-8/5/2026). Những chuyến thăm này tiếp tục củng cố nền tảng tin cậy chính trị ở cấp cao nhất.

Đại sứ Lại Thái Bình dự và phát biểu tại tọa đàm với chủ đề “Chiến lược của Việt Nam trong phát triển nông thôn và nông nghiệp bền vững" do Viện Nghiên cứu và đào tạo sau đại học về Nông nghiệp Khu vực Đông Nam Á (SEARCA) tổ chức. (Ảnh: Đại sứ quán Việt Nam tại Philippines cung cấp)

Hợp tác an ninh - quốc phòng duy trì đà tích cực qua các cơ chế đối thoại từ cấp Bộ đến quân, binh chủng, cùng phối hợp chặt chẽ trong phòng chống tội phạm xuyên quốc gia, an ninh con người và các thách thức phi truyền thống. Thương mại song phương tăng gần 3 lần trong 10 năm qua, đạt xấp xỉ 8 tỷ USD năm 2025 với cơ cấu hàng hóa đa dạng hơn. Đầu tư hai chiều đang có sự bứt phá đáng kể, nổi bật là sự gia tăng nhanh chóng của doanh nghiệp và đầu tư Việt Nam tại Philippines. Lượng khách Philippines đến Việt Nam tăng hơn 4 lần, từ khoảng 111.000 lượt năm 2016 lên hơn 482.000 lượt năm 2025, kèm theo việc mở mới nhiều đường bay thẳng.

Trong thời gian tới, động lực tăng trưởng mới có thể tiếp tục bao gồm nhiều lĩnh vực.

Về kinh tế - thương mại - đầu tư, hai nước cần ưu tiên hoàn thiện chính sách thuận lợi hóa thương mại, hướng tới mục tiêu kim ngạch 10 tỷ USD và vượt xa hơn. Tập trung đa dạng hóa sản phẩm nông nghiệp (gạo, trái cây tươi, thủy sản), mở rộng chuỗi cung ứng và kênh phân phối. Đồng thời thúc đẩy đầu tư hai chiều vào sản xuất, công nghệ xanh và kinh tế số.

Về kinh tế số, chuyển đổi số và kinh tế xanh, hai bên cần tận dụng Bản ghi nhớ hợp tác về khoa học công nghệ và chuyển đổi số vừa ký để thúc đẩy hợp tác AI, chính phủ điện tử, thành phố thông minh, năng lượng tái tạo và kinh tế xanh - những lĩnh vực hai nước đều coi là động lực tăng trưởng tương lai.

Về nông nghiệp thông minh và an ninh lương thực, trên nền tảng hợp tác gạo ổn định (Việt Nam là nhà cung cấp lớn nhất cho Philippines), hai nước cần đẩy mạnh nông nghiệp bền vững, nông nghiệp tái sinh, nuôi trồng thủy sản thích ứng biến đổi khí hậu, nghiên cứu chung và chuyển giao công nghệ.

Về du lịch và giao lưu nhân dân, hai bên cần tiếp tục triển khai Chương trình Hợp tác Du lịch 2026-2029, tăng cường các chiến dịch marketing chung, gói du lịch kết hợp và mở thêm đường bay. Ngoại giao nhân dân sẽ là trụ cột quan trọng, thúc đẩy hiểu biết lẫn nhau, hợp tác giáo dục (trao đổi sinh viên, chương trình liên kết đại học), y tế và văn hóa. Philippines có lợi thế về du lịch biển đảo và dịch vụ, trong khi Việt Nam mạnh về di sản văn hóa đa dạng và du lịch sinh thái…

Về an ninh, quốc phòng và hàng hải, hai bên cần tiếp tục củng cố hợp tác qua các thỏa thuận mới, tăng cường năng lực chung về an ninh hàng hải, giáo dục quân sự, giảm thiểu rủi ro thiên tai và quản lý khủng hoảng; tiếp tục thúc đẩy hợp tác chống tội phạm xuyên quốc gia và thực thi pháp luật; phối hợp chặt chẽ qua các cơ chế như Nhóm Công tác Thường trực về Các vấn đề Biển và Đại dương (JPWG-MOC) và đường dây nóng Cảnh sát biển.

Ngoài ra, để đóng góp tích cực hơn cho hòa bình, ổn định và phát triển khu vực, hai nước cần duy trì trao đổi đoàn các cấp thường xuyên để củng cố lòng tin chiến lược, chia sẻ lập trường và tháo gỡ khó khăn kịp thời; phối hợp chặt chẽ tại các diễn đàn đa phương, đặc biệt ASEAN, thúc đẩy đoàn kết nội khối, vai trò trung tâm của ASEAN và trật tự dựa trên luật pháp quốc tế (UNCLOS 1982) tại Biển Đông; thúc đẩy các sáng kiến hợp tác thực chất về an ninh phi truyền thống, kinh tế xanh và kết nối hạ tầng, góp phần xây dựng cộng đồng ASEAN vững mạnh, đồng thời nâng cao khả năng chống chịu của khu vực trước các thách thức toàn cầu.

Với tổng dân số hơn 220 triệu người, là hai nền kinh tế tăng trưởng hàng đầu khu vực, có vị trí địa chiến lược quan trọng và tính bổ trợ cao, Việt Nam và Philippines có tiềm năng rất lớn trong thúc đẩy hợp tác lâu dài. Việc triển khai hiệu quả các lĩnh vực hợp tác nêu trên sẽ đưa quan hệ song phương phát triển bứt phá, mang lại an ninh, thịnh vượng và hạnh phúc cho nhân dân hai nước, đồng thời góp phần quan trọng vào hòa bình, ổn định, phát triển bền vững của khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và thế giới.

- Theo Đại sứ, đối ngoại nhân dân cần được phát huy như thế nào để tiếp tục củng cố nền tảng xã hội cho quan hệ Đối tác Chiến lược Tăng cường giữa Việt Nam và Philippines?

- Giao lưu nhân dân là nền tảng xã hội quan trọng, góp phần củng cố tình hữu nghị bền vững, tạo sự gắn kết sâu sắc và tăng cường “sức chống chịu” của quan hệ song phương trước các biến động khu vực và quốc tế. Trong bối cảnh hai nước vừa nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Tăng cường, đối ngoại nhân dân cần tiếp tục được phát huy mạnh mẽ, chuyển từ các hoạt động bề nổi sang hợp tác thực chất, đa tầng, đa chủ thể và hướng tới lợi ích thiết thực cho người dân hai nước.

Sự kiện văn hóa “Sắc màu Việt Nam” do Đại sứ quán Việt Nam tại Philippines tổ chức ngày 25/3/2026 nhân kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Philippines. (Ảnh: Đại sứ quán Việt Nam tại Philippines cung cấp)

Các định hướng và biện pháp cụ thể đầu tiên là cần tiếp tục tăng cường trao đổi đoàn và cơ chế hợp tác nhân dân, qua đó tiếp tục thúc đẩy các hoạt động qua các tổ chức hữu nghị, nhóm nghị sĩ hữu nghị, hợp tác giữa chính quyền địa phương và các kênh phi chính phủ. Hai bên cần hỗ trợ các hội hữu nghị, viện nghiên cứu, hiệp hội nghề nghiệp và tổ chức phi chính phủ kết nối tích cực, tận dụng sự hỗ trợ của hai Đại sứ quán tại Hà Nội và Manila để xây dựng mạng lưới hợp tác lâu dài.

Liên quan các ưu tiên giáo dục, văn hóa, thể thao và du lịch, cần triển khai hiệu quả Chương trình Hợp tác Du lịch giai đoạn 2026-2029 (vừa ký trong chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm), tập trung nâng cao kết nối hàng không - hàng hải, tăng tần suất chuyến bay, quảng bá chung và phát triển sản phẩm du lịch kết hợp. Đồng thời, thực hiện tốt Chương trình Hợp tác Văn hóa 2024-2029, thúc đẩy trao đổi nghệ thuật, ẩm thực, di sản và các sự kiện chung. Trong giáo dục, nhân rộng mô hình Bản ghi nhớ hợp tác giữa Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh và Đại học Philippines (UP), cùng các thỏa thuận khác như hợp tác đào tạo phi công, trao đổi sinh viên - giảng viên nhằm quốc tế hóa giáo dục đại học và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Đối với việc tập trung vào các nhóm đối tượng then chốt, cần đặc biệt chú trọng thanh niên, phụ nữ, giới học giả, doanh nhân trẻ và cộng đồng địa phương. Khuyến khích các dự án cộng đồng chung trong lĩnh vực giáo dục, bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu, y tế cộng đồng, văn hóa - nghệ thuật và ẩm thực. Những hoạt động này sẽ giúp lan tỏa các câu chuyện thành công về hợp tác Việt Nam - Philippines, xây dựng nhận thức tích cực và tình cảm gắn bó giữa nhân dân hai nước.

Liên quan việc tận dụng công nghệ và sáng tạo, cần sử dụng và tranh thủ nền tảng số để mở rộng giao lưu (hội thảo trực tuyến, chương trình trao đổi ảo, nội dung văn hóa số chung), đồng thời khuyến khích hợp tác sáng tạo trong lĩnh vực kinh tế sáng tạo và du lịch bền vững.

Bằng cách phát huy mạnh mẽ đối ngoại nhân dân theo hướng thực chất, toàn diện và bền vững như vậy, chúng ta sẽ xây dựng một mạng lưới các “cây cầu hữu nghị” vững chắc giữa các tầng lớp nhân dân. Điều này không chỉ củng cố nền tảng xã hội cho Đối tác Chiến lược Tăng cường mà còn góp phần quan trọng vào việc duy trì hòa bình, ổn định, thúc đẩy hiểu biết lẫn nhau và phát triển chung của khu vực, vì lợi ích của nhân dân hai nước và cộng đồng quốc tế.

- Trân trọng cảm ơn Đại sứ!

Quan hệ nhân dân Việt Nam - Philippines ngày càng đâm chồi nảy lộc

Kiều bào tại Thái Lan, Singapore và Philippines: Cầu nối hữu nghị, hợp tác và phát triển